अध्याय 125: द्रोण बृहत्क्षत्र, धृष्टकेतु और क्षत्रधर्मा का वध करते हैं

अपराह्णे महाराज सङ्ग्रामः सुमहानभूत् ।
पर्जन्यसमनिर्घोषः पुनर्द्रोणस्य सोमकैः

aparāhṇe mahārāja saṅgrāmaḥ sumahānabhūt |
parjanyasamanirghoṣaḥ punardroṇasya somakaiḥ

शोणाश्वं रथमास्थाय नरवीरः समाहितः ।
समरेऽभ्यद्रवत्पाण्डूञ्जवमास्थाय मध्यमम्

śoṇāśvaṃ rathamāsthāya naravīraḥ samāhitaḥ |
samare'bhyadravatpāṇḍūñjavamāsthāya madhyamam

तव प्रियहिते युक्तो महेष्वासो महाबलः ।
चित्रपुङ्खैः शितैर्बाणैः कलशोत्तमसम्भवः ।
जघान सोमकान्राजन्सृञ्जयान्केकयानपि

tava priyahite yukto maheṣvāso mahābalaḥ |
citrapuṅkhaiḥ śitairbāṇaiḥ kalaśottamasambhavaḥ |
jaghāna somakānrājansṛñjayānkekayānapi

वरान्वरान्हि योधानां विचिन्वन्निव भारत ।
आक्रीडत रमे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान्

varānvarānhi yodhānāṃ vicinvanniva bhārata |
ākrīḍata rame rājanbhāradvājaḥ pratāpavān

तमभ्ययाद्बृहत्क्षत्रः केकयानां महारथः ।
भातॄणां नृप पञ्चानां श्रेष्ठः समरकर्कशः

tamabhyayādbṛhatkṣatraḥ kekayānāṃ mahārathaḥ |
bhātṝṇāṃ nṛpa pañcānāṃ śreṣṭhaḥ samarakarkaśaḥ

विमुञ्चन्विशिखांस्तीक्ष्णानाचार्यं भृशमार्दयत् ।
महामेघो यथा वर्षं विमुञ्चन्गन्धमादने

vimuñcanviśikhāṃstīkṣṇānācāryaṃ bhṛśamārdayat |
mahāmegho yathā varṣaṃ vimuñcangandhamādane

तस्य द्रोणो महाराज स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान् ।
प्रेषयामास सङ्क्रुद्ध- सायकान्दश पञ्च च

tasya droṇo mahārāja svarṇapuṅkhāñśilāśitān |
preṣayāmāsa saṅkruddha- sāyakāndaśa pañca ca

तांस्तु द्रोणविनिर्मुक्तान्क्रुंद्धाशीविषसन्निभान् ।
एकैकं पञ्चभिर्बाणैर्युधि चिच्छेद हृष्टवत्

tāṃstu droṇavinirmuktānkruṃddhāśīviṣasannibhān |
ekaikaṃ pañcabhirbāṇairyudhi ciccheda hṛṣṭavat

तदस्य लाघवं दृष्ट्वा प्रहस्य द्विजपुङ्गवः ।
प्रेषयामास विशिखानष्टौ सन्नतपर्वणः

tadasya lāghavaṃ dṛṣṭvā prahasya dvijapuṅgavaḥ |
preṣayāmāsa viśikhānaṣṭau sannataparvaṇaḥ

तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णं द्रोणचापच्युताञ्शरान् ।
अवारयच्छरैरेव तावद्भिर्निशितैर्मृधे

tāndṛṣṭvā patatastūrṇaṃ droṇacāpacyutāñśarān |
avārayaccharaireva tāvadbhirniśitairmṛdhe

ततोऽभवन्महाराज तव सैन्यस्य विस्मयः ।
बृहत्क्षत्रेण तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्

tato'bhavanmahārāja tava sainyasya vismayaḥ |
bṛhatkṣatreṇa tatkarma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram

ततो द्रोणो महाराज बृहत्क्षत्रं विशेषयन् ।
प्रादुश्चक्रे रणे दिव्यं ब्राह्ममस्त्रं सुदुर्जयम्

tato droṇo mahārāja bṛhatkṣatraṃ viśeṣayan |
prāduścakre raṇe divyaṃ brāhmamastraṃ sudurjayam

कैकेयोऽस्त्रं समालोक्य मुक्तं द्रोणेन संयुगे ।
ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र ब्राह्ममस्त्रमशातयत्

kaikeyo'straṃ samālokya muktaṃ droṇena saṃyuge |
brahmāstreṇaiva rājendra brāhmamastramaśātayat

ततोऽस्त्रे निहते ब्राह्मे बृहत्क्षत्रस्तु भारत ।
विव्याध ब्राह्मणं षष्ट्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः

tato'stre nihate brāhme bṛhatkṣatrastu bhārata |
vivyādha brāhmaṇaṃ ṣaṣṭyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ

तं द्रोणो द्विपदां श्रेष्ठो नाराचेन समार्पयत् ।
स तस्य कवचं भित्त्वा प्राविशद्धरणीतलम्

taṃ droṇo dvipadāṃ śreṣṭho nārācena samārpayat |
sa tasya kavacaṃ bhittvā prāviśaddharaṇītalam

कृष्णसर्पो यथा मुक्तो वल्मीकं नृपसत्तम ।
तथाऽत्यगान्महीं बाणो भित्त्वा कैकेयमाहवे

kṛṣṇasarpo yathā mukto valmīkaṃ nṛpasattama |
tathā'tyagānmahīṃ bāṇo bhittvā kaikeyamāhave

सोऽतिविद्धो महाराज कैकेयो द्रोणसायकैः ।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो व्यावृत्य नयने शुभे

so'tividdho mahārāja kaikeyo droṇasāyakaiḥ |
krodhena mahatā''viṣṭo vyāvṛtya nayane śubhe

द्रोणं विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ।
सारथिं चास्य बाणेन भृशं मर्मस्वताडयत्

droṇaṃ vivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ |
sārathiṃ cāsya bāṇena bhṛśaṃ marmasvatāḍayat

द्रोणस्तु बहुभिर्विद्धो बृहत्क्षत्रेण मारिष ।
असृजद्विशिखांस्तीक्ष्णान्कैकेयस्य रथं प्रति

droṇastu bahubhirviddho bṛhatkṣatreṇa māriṣa |
asṛjadviśikhāṃstīkṣṇānkaikeyasya rathaṃ prati

व्याकुलीकृत्य तं द्रोणो बृहत्क्षत्रं महारथम् ।
अश्वांश्चतुर्भिरन्यवधीच्चतुरोऽस्य पतत्त्रिभिः

vyākulīkṛtya taṃ droṇo bṛhatkṣatraṃ mahāratham |
aśvāṃścaturbhiranyavadhīccaturo'sya patattribhiḥ

सूतं चैकेन बाणेन रथनीडादपातयत् ।
द्वाभ्यां ध्वजं च च्छत्रं च च्छित्त्वा भूमावपातयत्

sūtaṃ caikena bāṇena rathanīḍādapātayat |
dvābhyāṃ dhvajaṃ ca cchatraṃ ca cchittvā bhūmāvapātayat

ततः साधुविसृष्टेन नाराचेन द्विजर्षभः ।
हृद्यविध्यद्बृहत्क्षत्रं स च्छिन्नहृदयोऽपतत्

tataḥ sādhuvisṛṣṭena nārācena dvijarṣabhaḥ |
hṛdyavidhyadbṛhatkṣatraṃ sa cchinnahṛdayo'patat

बृहत्क्षत्रे हते राजन्केकयानां महारथे ।
शैशुपालिरभिक्रुद्धो यन्तारमिदमब्रवीत्

bṛhatkṣatre hate rājankekayānāṃ mahārathe |
śaiśupālirabhikruddho yantāramidamabravīt

सारथे याहि यत्रैष द्रोणस्तिष्ठति दंशितः ।
विनिघ्नन्केकयान्सर्वान्पाञ्चालानां च वाहिनीं

sārathe yāhi yatraiṣa droṇastiṣṭhati daṃśitaḥ |
vinighnankekayānsarvānpāñcālānāṃ ca vāhinīṃ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सारथी रथिनां वरम् ।
द्रोणाय प्रापयामास काम्भोजैर्जवनैर्हयैः

tasya tadvacanaṃ śrutvā sārathī rathināṃ varam |
droṇāya prāpayāmāsa kāmbhojairjavanairhayaiḥ

धृष्टकेतुश्च चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः ।
वधायाभ्यद्रवद्द्रोणं पतङ्ग इव पावकम्

dhṛṣṭaketuśca cedīnāmṛṣabho'tibaloditaḥ |
vadhāyābhyadravaddroṇaṃ pataṅga iva pāvakam

सोऽविध्यत तदा द्रोणं षष्ट्या साश्वरथध्वजम् ।
पुनश्चान्यैः सऱैस्तीक्ष्णैः सुप्तं व्याघ्रं तुदन्निव

so'vidhyata tadā droṇaṃ ṣaṣṭyā sāśvarathadhvajam |
punaścānyaiḥ saṟaistīkṣṇaiḥ suptaṃ vyāghraṃ tudanniva

तस्य द्रोणो धनुर्मध्ये क्षुरप्रेण शितेन च ॥
चकर्त गार्ध्रपत्रेण यतमानस्य शुष्मिणः

tasya droṇo dhanurmadhye kṣurapreṇa śitena ca ||
cakarta gārdhrapatreṇa yatamānasya śuṣmiṇaḥ

अथान्यद्धनुरादाय शैशुपालिर्महारथः ।
विव्याध सायकैर्द्रोणं कङ्कबर्हिणवाजितैः

athānyaddhanurādāya śaiśupālirmahārathaḥ |
vivyādha sāyakairdroṇaṃ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ

तस्य द्रोणो हयान्हत्वा चतुर्भिश्चतुरः शरैः ।
सारथेश्च शिरः कायाच्चकर्त प्रहसन्निव

tasya droṇo hayānhatvā caturbhiścaturaḥ śaraiḥ |
sāratheśca śiraḥ kāyāccakarta prahasanniva

अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत्

athainaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat

अवप्लुत्य रथाच्चैद्यो गदामादाय सत्वरः ।
भारद्वाजाय चिक्षेप रुपितामिव पन्नगीम्

avaplutya rathāccaidyo gadāmādāya satvaraḥ |
bhāradvājāya cikṣepa rupitāmiva pannagīm

तामापतन्तीमालोक्य कालरात्रिमिवोद्यताम् ।
अश्मसारमयीं गुर्वीं तपनीयविभूषिताम् ।
शरैरनेकसाहस्रैर्भाद्वाजोऽच्छिनच्छितैः

tāmāpatantīmālokya kālarātrimivodyatām |
aśmasāramayīṃ gurvīṃ tapanīyavibhūṣitām |
śarairanekasāhasrairbhādvājo'cchinacchitaiḥ

सा छिन्ना बहुभिर्बाणैभारद्वाजेन मारिष ।
गदा पपात कौरव्य नादयन्ती धरातलम्

sā chinnā bahubhirbāṇaibhāradvājena māriṣa |
gadā papāta kauravya nādayantī dharātalam

गदां विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टकेतुरमर्षणः ।
तोमरं व्यसृजद्वीरः शक्तिं च कन कोज्ज्वलाम्

gadāṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭaketuramarṣaṇaḥ |
tomaraṃ vyasṛjadvīraḥ śaktiṃ ca kana kojjvalām

तोमरं पञ्चभिर्भित्त्वा शक्तिं चिच्छेद पञ्चभिः ।
तौ जग्मतुर्महीं छिन्नौ सर्पाविव गरुत्मता

tomaraṃ pañcabhirbhittvā śaktiṃ ciccheda pañcabhiḥ |
tau jagmaturmahīṃ chinnau sarpāviva garutmatā

ततोऽस्य विशिखं तीक्ष्णं वधाय वधकाङ्क्षिणः ।
प्रेषयामास समरे भारद्वाजः प्रतापवान्

tato'sya viśikhaṃ tīkṣṇaṃ vadhāya vadhakāṅkṣiṇaḥ |
preṣayāmāsa samare bhāradvājaḥ pratāpavān

स तस्य कवचं भित्त्वा हृदयं चामितौजसः ।
अभ्यगाद्धरणीं बाणो हंसः पद्मवनं यथा

sa tasya kavacaṃ bhittvā hṛdayaṃ cāmitaujasaḥ |
abhyagāddharaṇīṃ bāṇo haṃsaḥ padmavanaṃ yathā

पतङ्गं हि ग्रसेच्चाषो यथा क्षुद्रं बुभुक्षितः ।
तथा द्रोणोऽग्रसच्छूरो धृष्टकेतुं महाहवे

pataṅgaṃ hi graseccāṣo yathā kṣudraṃ bubhukṣitaḥ |
tathā droṇo'grasacchūro dhṛṣṭaketuṃ mahāhave

निहते चेदिराजे तु तत्खण्डं पित्र्यमाविशत् ।
अमर्षवशमापन्नः पुत्रोऽस्य परमास्त्रवित्

nihate cedirāje tu tatkhaṇḍaṃ pitryamāviśat |
amarṣavaśamāpannaḥ putro'sya paramāstravit

तमपि प्रहसन्द्रोणः शरैर्नित्ये यमक्षयम् ।
महाव्याघ्रो महारण्ये मृगशावं यथा बली

tamapi prahasandroṇaḥ śarairnitye yamakṣayam |
mahāvyāghro mahāraṇye mṛgaśāvaṃ yathā balī

तेषु प्रक्षीयमाणेषु पाण्डवेयेषु भारत ।
जरासन्धसुतो वीरः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत्

teṣu prakṣīyamāṇeṣu pāṇḍaveyeṣu bhārata |
jarāsandhasuto vīraḥ svayaṃ droṇamupādravat

स तु द्रोणं महाबाहुः शरधाराभिराहवे ।
अदृश्यमकरोत्तूर्णं जलदो भास्करं यथा

sa tu droṇaṃ mahābāhuḥ śaradhārābhirāhave |
adṛśyamakarottūrṇaṃ jalado bhāskaraṃ yathā

तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
व्यसृजत्सायकांस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः

tasya tallāghavaṃ dṛṣṭvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ |
vyasṛjatsāyakāṃstūrṇaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ

छादयित्वा रमे द्रोणं रथस्थं रथिनां वरम् ।
जारासन्धिं जघानाशु मिषतां सर्वधन्विनाम्

chādayitvā rame droṇaṃ rathasthaṃ rathināṃ varam |
jārāsandhiṃ jaghānāśu miṣatāṃ sarvadhanvinām

योयो विधीयते खण्डस्तंतं द्रोणोऽन्तकोपमः ।
आदत्त सर्वभूतानि प्राप्ते काले यथान्तकः

yoyo vidhīyate khaṇḍastaṃtaṃ droṇo'ntakopamaḥ |
ādatta sarvabhūtāni prāpte kāle yathāntakaḥ

ततो द्रोणो महाराज नाम विश्राव्य संयुगे ।
शरैरनेकसाहस्रैः पाण्डवेयान्समावृणोत्

tato droṇo mahārāja nāma viśrāvya saṃyuge |
śarairanekasāhasraiḥ pāṇḍaveyānsamāvṛṇot

ते तु नामाङ्किता बाणा द्रोणेनास्ताः शिलाशिताः ।
नरान्नागान्हयांश्चैव निजघ्नुः शतशो मृधे

te tu nāmāṅkitā bāṇā droṇenāstāḥ śilāśitāḥ |
narānnāgānhayāṃścaiva nijaghnuḥ śataśo mṛdhe

ते वध्यमाना द्रोणेन शक्रेणेव महासुराः ।
समकम्पन्त पाञ्चाला गावः शीतार्दिता इव

te vadhyamānā droṇena śakreṇeva mahāsurāḥ |
samakampanta pāñcālā gāvaḥ śītārditā iva

ततो निष्टानको घोरः पाण्डवानामजायत ।
द्रोणेन वध्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ

tato niṣṭānako ghoraḥ pāṇḍavānāmajāyata |
droṇena vadhyamāneṣu sainyeṣu bharatarṣabha

प्रताप्यमानाः सूर्येण हन्यमानाश्च सायकैः ।
अन्वपद्यन्त पाञ्चालास्तदा सन्त्रस्तचेतसः

pratāpyamānāḥ sūryeṇa hanyamānāśca sāyakaiḥ |
anvapadyanta pāñcālāstadā santrastacetasaḥ

मोहिता बाणजालेन भारद्वाजेन संयुगे ।
ऊरुग्राहगृहीतानां पाञ्चालानां महारथाः

mohitā bāṇajālena bhāradvājena saṃyuge |
ūrugrāhagṛhītānāṃ pāñcālānāṃ mahārathāḥ

चेदयश्च महाराज सृञ्जयाः काशिकोसलाः ।
अभ्यद्रवन्त संहृष्टा भारद्वाजं युयुत्सया

cedayaśca mahārāja sṛñjayāḥ kāśikosalāḥ |
abhyadravanta saṃhṛṣṭā bhāradvājaṃ yuyutsayā

ब्रुवन्तश्च रणेऽन्योन्यं चेदिपाञ्चालसृञ्जयाः ।
हत द्रोणं हत द्रोणमिति ते द्रोणमभ्ययुः

bruvantaśca raṇe'nyonyaṃ cedipāñcālasṛñjayāḥ |
hata droṇaṃ hata droṇamiti te droṇamabhyayuḥ

यतन्तः पुरुपव्याघ्राः सर्वशक्त्या महाद्युतिम् ।
निनीपवो रणे द्रोणं यमस्य सदनं प्रति

yatantaḥ purupavyāghrāḥ sarvaśaktyā mahādyutim |
ninīpavo raṇe droṇaṃ yamasya sadanaṃ prati

यतमानांस्तु तान्वीरान्भारद्वाजः शिलीमुखैः ।
यमाय प्रेपयामास चेदिमुख्यान्विशेपतः

yatamānāṃstu tānvīrānbhāradvājaḥ śilīmukhaiḥ |
yamāya prepayāmāsa cedimukhyānviśepataḥ

तेषु प्रक्षीयमाणेषु चेदिमुख्येषु सर्वशः ।
पाञ्चलाः समकम्पन्त द्रोणसायकपीडिताः

teṣu prakṣīyamāṇeṣu cedimukhyeṣu sarvaśaḥ |
pāñcalāḥ samakampanta droṇasāyakapīḍitāḥ

प्राक्रोशन्भीमसेनं ते धृष्टद्युम्नं च भारत ।
दृष्ट्वा द्रोणस्य कर्माणि तथारूपाणि मारिष

prākrośanbhīmasenaṃ te dhṛṣṭadyumnaṃ ca bhārata |
dṛṣṭvā droṇasya karmāṇi tathārūpāṇi māriṣa

ब्राह्मणेन तपो नूनं चरितं दुश्चरं महत् ।
तथा हि युधि सङ्क्रुद्धो दहति क्षत्रियर्पभान्

brāhmaṇena tapo nūnaṃ caritaṃ duścaraṃ mahat |
tathā hi yudhi saṅkruddho dahati kṣatriyarpabhān

धर्मो युद्धं क्षत्रियस्य ब्राह्मणस्य परं तपः ।
तपस्वी कृतविद्यश्च प्रेक्षितेनापि निर्दहेत्

dharmo yuddhaṃ kṣatriyasya brāhmaṇasya paraṃ tapaḥ |
tapasvī kṛtavidyaśca prekṣitenāpi nirdahet

द्रोणाग्निमस्त्रसंस्पर्शं प्रविष्टाः क्षत्रियर्पभाः ।
बहवो दुस्तरं घोरं यत्रादह्यन्त भारत

droṇāgnimastrasaṃsparśaṃ praviṣṭāḥ kṣatriyarpabhāḥ |
bahavo dustaraṃ ghoraṃ yatrādahyanta bhārata

यथाबलं यथोत्साहं यथासत्वं महाद्युतिः ।
मोहयन्सर्वभूतानि द्रोणो हन्ति बलानि नः

yathābalaṃ yathotsāhaṃ yathāsatvaṃ mahādyutiḥ |
mohayansarvabhūtāni droṇo hanti balāni naḥ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्षत्रधर्मा व्यवस्थितः ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद द्रोणस्य सशरं धनुः

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṣatradharmā vyavasthitaḥ |
ardhacandreṇa ciccheda droṇasya saśaraṃ dhanuḥ

स संरब्धतरो भूत्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः

sa saṃrabdhataro bhūtvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ

अन्यत्कार्मुकमादाय भास्वरं वेगवत्तरम् ।
तत्राधाय शरं तीक्ष्णं परानीकविशातनम्

anyatkārmukamādāya bhāsvaraṃ vegavattaram |
tatrādhāya śaraṃ tīkṣṇaṃ parānīkaviśātanam

आकर्णपूर्णमाचार्यो बलवानभ्यवासृजत् ।
स हत्वा क्षत्रधर्माणं जगाम धरणीतलम्

ākarṇapūrṇamācāryo balavānabhyavāsṛjat |
sa hatvā kṣatradharmāṇaṃ jagāma dharaṇītalam

स भिन्नहृदयो वाहान्न्यपतन्मेदिनीतले ।
ततः सैन्यान्यकम्पन्त धृष्टद्युम्नसुते हते

sa bhinnahṛdayo vāhānnyapatanmedinītale |
tataḥ sainyānyakampanta dhṛṣṭadyumnasute hate

अथ द्रोणं समारोहच्चेकितानो महाबलः ।
स द्रोणं दशभिर्विद्ध्वा प्रत्यविद्ध्यत्स्तनान्तरे

atha droṇaṃ samārohaccekitāno mahābalaḥ |
sa droṇaṃ daśabhirviddhvā pratyaviddhyatstanāntare

चतुर्भिः सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
तमाचार्यस्त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्दयत्

caturbhiḥ sārathiṃ cāsya caturbhiścaturo hayān |
tamācāryastribhirbāṇairbāhvorurasi cārdayat

ध्वजं सप्तभिरुन्मथ्य यन्तारमवधीत्त्रिभिः ।
तस्य सूते हते तेऽश्वा रथमादाय विद्रुताः

dhvajaṃ saptabhirunmathya yantāramavadhīttribhiḥ |
tasya sūte hate te'śvā rathamādāya vidrutāḥ

समरे शरसंवीता भारद्वाजेन मारिष ।
चेकितानरथं दृष्ट्वा हताश्वं हतसारथिम्

samare śarasaṃvītā bhāradvājena māriṣa |
cekitānarathaṃ dṛṣṭvā hatāśvaṃ hatasārathim

तान्समेतान्रणे शूरांश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान् ।
समन्ताद्द्रावयन्द्रोणो बह्वशोभत मारिष

tānsametānraṇe śūrāṃścedipāñcālasṛñjayān |
samantāddrāvayandroṇo bahvaśobhata māriṣa

आकर्णपलितः श्यामो वयसाऽशीतिपञ्चकः ।
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत्

ākarṇapalitaḥ śyāmo vayasā'śītipañcakaḥ |
raṇe paryacaraddroṇo vṛddhaḥ ṣoḍaśavarṣavat

अथ द्रोणं महाराज विचरन्तमभीतवत् ।
वज्रहस्तममन्यन्त शत्रवः शत्रुसूदनम्

atha droṇaṃ mahārāja vicarantamabhītavat |
vajrahastamamanyanta śatravaḥ śatrusūdanam

ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्द्रुपदो बुद्धिमान्नृप ।
लुब्धोऽयं क्षत्रियान्हन्ति व्याघ्रः क्षुद्रमृगानिव

tato'bravīnmahābāhurdrupado buddhimānnṛpa |
lubdho'yaṃ kṣatriyānhanti vyāghraḥ kṣudramṛgāniva

कृच्छ्रान्दुर्योधनो लोकान्पापः प्राप्स्यति दुर्मतिः ।
यस्य लोभाद्विनिहताः समरे क्षत्रियर्षभाः

kṛcchrānduryodhano lokānpāpaḥ prāpsyati durmatiḥ |
yasya lobhādvinihatāḥ samare kṣatriyarṣabhāḥ

शतशः शेरते भूमौ निकृत्ता गोवृषा इव ।
रुधिरेण परीताङ्गाः श्वशृगालादनीकृताः

śataśaḥ śerate bhūmau nikṛttā govṛṣā iva |
rudhireṇa parītāṅgāḥ śvaśṛgālādanīkṛtāḥ

एवमुक्त्वा महाराज द्रुपदोऽक्षौहिणीपतिः ।
पुरस्कृत्य रणे पार्थान्द्रोणमभ्यद्रवद्द्रुतम्

evamuktvā mahārāja drupado'kṣauhiṇīpatiḥ |
puraskṛtya raṇe pārthāndroṇamabhyadravaddrutam