अध्याय 116: द्वन्द्वयुद्धों के बीच भीष्म सोमकों को जलाते हैं

अभिमन्युर्महाराज तव पुत्रमयोधयत् ।
महत्या सेनया युक्तं भीष्महेतोः पराक्रमी

abhimanyurmahārāja tava putramayodhayat |
mahatyā senayā yuktaṃ bhīṣmahetoḥ parākramī

दुर्योधनो रणे कार्षिं नवभिर्नतपर्वभिः ।
आजघानोरसि क्रुद्धः पुनश्चैनं त्रिभिः शरैः

duryodhano raṇe kārṣiṃ navabhirnataparvabhiḥ |
ājaghānorasi kruddhaḥ punaścainaṃ tribhiḥ śaraiḥ

तस्य शक्तिं रणे कार्ष्णिर्मृत्योर्जिह्वामिवायसीम् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो दुर्योधनरथं प्रति

tasya śaktiṃ raṇe kārṣṇirmṛtyorjihvāmivāyasīm |
preṣayāmāsa saṃkruddho duryodhanarathaṃ prati

तामापतन्तीं सहसा घोररूपां विशांपते ।
द्विधा चिच्छेद ते पुत्रः क्षुरप्रेण महारथः

tāmāpatantīṃ sahasā ghorarūpāṃ viśāṃpate |
dvidhā ciccheda te putraḥ kṣurapreṇa mahārathaḥ

तां शक्तिं पतितां दृष्ट्वा कार्ष्णिः परमकोपनः ।
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्

tāṃ śaktiṃ patitāṃ dṛṣṭvā kārṣṇiḥ paramakopanaḥ |
duryodhanaṃ tribhirbāṇairbāhvorurasi cārpayat

पुनश्चैनं शरैर्घोरैराजघान स्तनान्तरे ।
दशभिर्भरतश्रेष्ठ दुर्योधनममर्षणम्

punaścainaṃ śarairghorairājaghāna stanāntare |
daśabhirbharataśreṣṭha duryodhanamamarṣaṇam

तद्युद्धमभवद्धोरं चित्ररूपं च भारत ।
ईक्षितृप्रीतितजननं सर्वपार्थिवपूजितम्

tadyuddhamabhavaddhoraṃ citrarūpaṃ ca bhārata |
īkṣitṛprītitajananaṃ sarvapārthivapūjitam

भीष्मस्य निधनार्थाय पार्थस्य विजयाय च ।
युयुधाते रणे वीरौ सौभद्रकुरुपुङ्गवौ

bhīṣmasya nidhanārthāya pārthasya vijayāya ca |
yuyudhāte raṇe vīrau saubhadrakurupuṅgavau

सात्यकिं रभसं युद्धे द्रौणिर्ब्राह्मणपुङ्गवः ।
आजघानोरसि क्रुद्धो नाराचेन परंतपः

sātyakiṃ rabhasaṃ yuddhe drauṇirbrāhmaṇapuṅgavaḥ |
ājaghānorasi kruddho nārācena paraṃtapaḥ

शैनेयोऽपि गुरोः पुत्रं सर्वमर्मसु भारत ।
अताडयदमेयात्मा नवभिः कङ्कपत्रिभिः

śaineyo'pi guroḥ putraṃ sarvamarmasu bhārata |
atāḍayadameyātmā navabhiḥ kaṅkapatribhiḥ

अश्वत्थामा तु समरे सात्यकिं नवभिः शरैः ।
त्रिंशता च पुनस्तूर्णं बाह्वोरुरसि चार्पयत्

aśvatthāmā tu samare sātyakiṃ navabhiḥ śaraiḥ |
triṃśatā ca punastūrṇaṃ bāhvorurasi cārpayat

सोऽतिविद्धो महेष्वासो द्रोणपुत्रेण सात्यकिः ।
द्रोणपुत्रं त्रिभिर्बाणैराजघान महायशाः

so'tividdho maheṣvāso droṇaputreṇa sātyakiḥ |
droṇaputraṃ tribhirbāṇairājaghāna mahāyaśāḥ

पौरवो धृष्टकेतुं च शरैराच्छाद्य संयुगे ।
बहुधा दारयांचक्रे महेष्वासं महारथः

pauravo dhṛṣṭaketuṃ ca śarairācchādya saṃyuge |
bahudhā dārayāṃcakre maheṣvāsaṃ mahārathaḥ

तथैव पौरवं युद्धे धृष्टकेतुर्महारथः ।
त्रिंशता निशितैर्बाणैर्विव्याधाशु महाभुजः

tathaiva pauravaṃ yuddhe dhṛṣṭaketurmahārathaḥ |
triṃśatā niśitairbāṇairvivyādhāśu mahābhujaḥ

पौरवस्तु धनुश्छित्त्वा धृष्टकेतोर्महारथः ।
ननाद बलवन्नादं विव्याध च शितैः शरैः

pauravastu dhanuśchittvā dhṛṣṭaketormahārathaḥ |
nanāda balavannādaṃ vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ

सोऽन्यत्कार्मुकमादाय पौरवं निशितैः शरैः ।
आजघान महाराज त्रिसप्तत्या शिलीमुखैः

so'nyatkārmukamādāya pauravaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
ājaghāna mahārāja trisaptatyā śilīmukhaiḥ

तौ तु तत्र महेष्वासौ महामात्रौ महारथौ ।
महता शरवर्षेण परस्परमवर्षताम्

tau tu tatra maheṣvāsau mahāmātrau mahārathau |
mahatā śaravarṣeṇa parasparamavarṣatām

अन्योन्यस्य धनुश्छित्त्वा हयान्हत्वा च भारत ।
विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौ

anyonyasya dhanuśchittvā hayānhatvā ca bhārata |
virathāvasiyuddhāya samīyaturamarṣaṇau

आर्षभे चर्मणी चित्रे शतचन्द्रपुरस्कृते ।
तारकाशतचित्रे च निस्त्रिंशौ सुमहाप्रभौ

ārṣabhe carmaṇī citre śatacandrapuraskṛte |
tārakāśatacitre ca nistriṃśau sumahāprabhau

प्रगृह्य विमलौ राजंस्तावन्योन्यमभिद्रुतौ ।
वासितासंगमे यत्तौ सिंहाविव महावने

pragṛhya vimalau rājaṃstāvanyonyamabhidrutau |
vāsitāsaṃgame yattau siṃhāviva mahāvane

मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ।
चेरतुर्दर्शयन्तौ च प्रार्थयन्तौ परस्परम्

maṇḍalāni vicitrāṇi gatapratyāgatāni ca |
ceraturdarśayantau ca prārthayantau parasparam

पौरवो धृष्टकेतुं तु शङ्खदेशे महासिना ।
ताडयामास संक्रुद्धस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

pauravo dhṛṣṭaketuṃ tu śaṅkhadeśe mahāsinā |
tāḍayāmāsa saṃkruddhastiṣṭhatiṣṭheti cābravīt

चेदिराजोऽपि समरे पौरवं पुरुषर्षभम् ।
आजघान शिताग्रेण जत्रुदेशे महासिना

cedirājo'pi samare pauravaṃ puruṣarṣabham |
ājaghāna śitāgreṇa jatrudeśe mahāsinā

तावन्योन्यं महाराज समासाद्य महाहवे ।
अन्योन्यवेगाभिहतौ निपेततुररिंदमौ

tāvanyonyaṃ mahārāja samāsādya mahāhave |
anyonyavegābhihatau nipetaturariṃdamau

ततः स्वरथमारोप्य पौरवं तनयस्तव ।
जयत्सेनो रथेनाजावपोवाह रणाजिरात्

tataḥ svarathamāropya pauravaṃ tanayastava |
jayatseno rathenājāvapovāha raṇājirāt

धृष्टकेतु तु समरे माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ।
अपोवाह रणे क्रुद्धः सहदेवः पराक्रमी

dhṛṣṭaketu tu samare mādrīputraḥ pratāpavān |
apovāha raṇe kruddhaḥ sahadevaḥ parākramī

चित्रसेनः सुशर्माणं विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
पुनर्विव्याध तं षष्ट्या पुनश्च नवभि शरैः

citrasenaḥ suśarmāṇaṃ viddhvā bahubhirāyasaiḥ |
punarvivyādha taṃ ṣaṣṭyā punaśca navabhi śaraiḥ

सुशर्मा तु रणे क्रुद्धस्तव पुत्रं विशांपते ।
दशमिर्दशभिश्चैव विव्याध निशितैः शरैः

suśarmā tu raṇe kruddhastava putraṃ viśāṃpate |
daśamirdaśabhiścaiva vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ

चित्रसेनश्च तं राजंस्त्रिंशता नतपर्वभिः ।
आजघान रमे क्रुद्धः स च तं प्रत्यविध्यत

citrasenaśca taṃ rājaṃstriṃśatā nataparvabhiḥ |
ājaghāna rame kruddhaḥ sa ca taṃ pratyavidhyata

भीष्मस्य समरे राजन्यशो मानं च वर्धयन् ।
सौभद्रो राजपुत्रं तु बृहद्बलमयोधयत्

bhīṣmasya samare rājanyaśo mānaṃ ca vardhayan |
saubhadro rājaputraṃ tu bṛhadbalamayodhayat

पार्थहेतोः पराक्रान्तो भीष्मस्य निधनं प्रति ।
आर्जुनिं कोसलेन्द्रस्तु विद्ध्वा पञ्चभिरायसैः

pārthahetoḥ parākrānto bhīṣmasya nidhanaṃ prati |
ārjuniṃ kosalendrastu viddhvā pañcabhirāyasaiḥ

पुनर्विव्याध विंशत्या शरैः सन्नतपर्वभिः ।
सौभद्रः कोसलेन्द्रं तु विव्याधाष्टभिरायसैः

punarvivyādha viṃśatyā śaraiḥ sannataparvabhiḥ |
saubhadraḥ kosalendraṃ tu vivyādhāṣṭabhirāyasaiḥ

नाकम्पयत संग्रामे विव्याध च पुनः शरैः ।
कौसल्यस्य धनुश्चापि पुनश्चिच्छेद फाल्गुनिः

nākampayata saṃgrāme vivyādha ca punaḥ śaraiḥ |
kausalyasya dhanuścāpi punaściccheda phālguniḥ

आजघान शरैश्चापि त्रिंशता कङ्कपत्रिभिः ।
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय राजपुत्रो बृहद्बलः

ājaghāna śaraiścāpi triṃśatā kaṅkapatribhiḥ |
so'nyatkārmukamādāya rājaputro bṛhadbalaḥ

फाल्गुनिं समरे क्रुद्धो विव्याध बहुभिः शरैः ।
तयोर्युद्धं समभवद्भीष्महेतोः परंतप

phālguniṃ samare kruddho vivyādha bahubhiḥ śaraiḥ |
tayoryuddhaṃ samabhavadbhīṣmahetoḥ paraṃtapa

संरब्धयोर्महाराज समरे चित्रयोधिनोः ।
यथा देवासुरे युद्धे बलिवासवयोरभूत्

saṃrabdhayormahārāja samare citrayodhinoḥ |
yathā devāsure yuddhe balivāsavayorabhūt

भीमसेनो गजानीकं योधयन्बह्वशोभत ।
यथा शक्रो वज्रपाणिर्दारयन्पर्वतोत्तमान्

bhīmaseno gajānīkaṃ yodhayanbahvaśobhata |
yathā śakro vajrapāṇirdārayanparvatottamān

ते वध्यमाना भीमेन मात्गा गिरिसन्निभाः ।
निपेतुरुर्व्यां सहिता नादयन्तो वसुधराम्

te vadhyamānā bhīmena mātgā girisannibhāḥ |
nipetururvyāṃ sahitā nādayanto vasudharām

गिरिमात्रा हि ते नागा भिन्नाञ्जनचयोपमाः ।
विरेजुर्वसुधां प्राप्ता विकीर्णा इव पर्वताः

girimātrā hi te nāgā bhinnāñjanacayopamāḥ |
virejurvasudhāṃ prāptā vikīrṇā iva parvatāḥ

युधिष्ठिरो महेष्वासो मद्रराजानमाहवे ।
महत्या सेनया गुप्तं पीडयामास संगतम्

yudhiṣṭhiro maheṣvāso madrarājānamāhave |
mahatyā senayā guptaṃ pīḍayāmāsa saṃgatam

मद्रेश्वरश्च समरे धर्मपुत्रं महारथम् ।
पीडयामास संरब्धो भीष्महेतोः पराक्रमी

madreśvaraśca samare dharmaputraṃ mahāratham |
pīḍayāmāsa saṃrabdho bhīṣmahetoḥ parākramī

विराटं सैन्धवो राजा विद्ध्वा सन्नतपर्वभिः ।
नवभिः सायकैस्तीक्ष्णैस्त्रिंशता पुनरार्पयत्

virāṭaṃ saindhavo rājā viddhvā sannataparvabhiḥ |
navabhiḥ sāyakaistīkṣṇaistriṃśatā punarārpayat

विराटश्च महाराज सैन्धवं वाहिनीपतिः ।
त्रिंशद्भिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे

virāṭaśca mahārāja saindhavaṃ vāhinīpatiḥ |
triṃśadbhirniśitairbāṇairājaghāna stanāntare

चित्रकार्मुकनिस्त्रिंशौ चित्रवर्मायुधध्वजौ ।
रेजतुश्चित्ररूपौ तौ संग्रामे मत्स्यसैन्धवौ

citrakārmukanistriṃśau citravarmāyudhadhvajau |
rejatuścitrarūpau tau saṃgrāme matsyasaindhavau

द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण समागम्य महारणे ।
महासमुदयं चक्रे शरैः सन्नतपर्वभिः

droṇaḥ pāñcālaputreṇa samāgamya mahāraṇe |
mahāsamudayaṃ cakre śaraiḥ sannataparvabhiḥ

ततो द्रोणो महाराज पार्षतस्य महद्धनुः ।
छित्त्वा पञ्चाशतेषूंश्च पार्षतं प्रति सृष्टवान्

tato droṇo mahārāja pārṣatasya mahaddhanuḥ |
chittvā pañcāśateṣūṃśca pārṣataṃ prati sṛṣṭavān

सोऽन्यत्कार्मुकमादाय पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणस्य मिषतो युद्धे प्रेषयामास सायकान्

so'nyatkārmukamādāya pārṣataḥ paravīrahā |
droṇasya miṣato yuddhe preṣayāmāsa sāyakān

ताञ्छराञ्छरघातेन चिच्छेद स महारथः ।
द्रोणो द्रुपदपुत्राय प्राहिणोत्पञ्च सायकान्

tāñcharāñcharaghātena ciccheda sa mahārathaḥ |
droṇo drupadaputrāya prāhiṇotpañca sāyakān

ततः क्रुद्धो महाराज पार्षतः परवीरहा ।
द्रोणाय चिक्षेप गदां यमदण्डोपमां रणे

tataḥ kruddho mahārāja pārṣataḥ paravīrahā |
droṇāya cikṣepa gadāṃ yamadaṇḍopamāṃ raṇe

तामापतन्तीं सहसा हेमपट्टविभूषिताम् ।
शरैः पञ्चाशता द्रोणो वारयामास संयुगे

tāmāpatantīṃ sahasā hemapaṭṭavibhūṣitām |
śaraiḥ pañcāśatā droṇo vārayāmāsa saṃyuge

सा छिन्ना बहुधा राजन्द्रोगचापच्युतैः शरैः ।
चूर्णीकृता विशीर्यन्ती पपात वसुधातले

sā chinnā bahudhā rājandrogacāpacyutaiḥ śaraiḥ |
cūrṇīkṛtā viśīryantī papāta vasudhātale

गदां विनिहतां दृष्ट्वा पार्षतः शत्रुतापनः ।
द्रोणाय शक्तिं चिक्षेप सर्वपारशवीं शुभाम्

gadāṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā pārṣataḥ śatrutāpanaḥ |
droṇāya śaktiṃ cikṣepa sarvapāraśavīṃ śubhām

तां द्रोणो नवभिर्बाणैश्चिच्छेद युधि भारत ।
पार्षतं च महेष्वासं पीजयामास संयुगे

tāṃ droṇo navabhirbāṇaiściccheda yudhi bhārata |
pārṣataṃ ca maheṣvāsaṃ pījayāmāsa saṃyuge

एवमेतन्महायुद्धं द्रोणपार्षतयोरभूत् ।
भीष्मं प्रति महाराज घोररूपं भयानकम्

evametanmahāyuddhaṃ droṇapārṣatayorabhūt |
bhīṣmaṃ prati mahārāja ghorarūpaṃ bhayānakam

अर्जुनः प्राप्य गाङ्गेयं पीडयन्निशितैः शरैः ।
अभ्यद्रवत संयत्तो वने मत्तमिव द्विपम्

arjunaḥ prāpya gāṅgeyaṃ pīḍayanniśitaiḥ śaraiḥ |
abhyadravata saṃyatto vane mattamiva dvipam

प्रत्युद्ययौ च तं राजा भगदत्तः प्रतापवान् ।
त्रिधा भिन्नेन नागेन मदान्धेन महाबलः

pratyudyayau ca taṃ rājā bhagadattaḥ pratāpavān |
tridhā bhinnena nāgena madāndhena mahābalaḥ

तमापतन्तं सहसा महेन्द्रगजसन्निभम् ।
परं यत्नं समस्थाय बीभत्सुः प्रत्यपद्यत

tamāpatantaṃ sahasā mahendragajasannibham |
paraṃ yatnaṃ samasthāya bībhatsuḥ pratyapadyata

ततो गजगतो राजा भगदत्तः प्रतापवान् ।
अर्जुनं शरवर्षेण वारयामास संयुगे

tato gajagato rājā bhagadattaḥ pratāpavān |
arjunaṃ śaravarṣeṇa vārayāmāsa saṃyuge

अर्जुनस्तु ततो नागमायान्तं रजतोपमैः ।
विमलैरायसैस्तीक्ष्णैरविध्यत महारणे

arjunastu tato nāgamāyāntaṃ rajatopamaiḥ |
vimalairāyasaistīkṣṇairavidhyata mahāraṇe

शिखण्डिनं च कौन्तेयो याहियाहीत्यचोदयत् ।
भीष्मं प्रति महाराज जह्येनमिति चाब्रवीत्

śikhaṇḍinaṃ ca kaunteyo yāhiyāhītyacodayat |
bhīṣmaṃ prati mahārāja jahyenamiti cābravīt

प्राग्ज्योतिषस्ततो हित्वा पाण्डवं पाण्डुपूर्वज ।
प्रययौ त्वरितो राजन्द्रुपदस्य रथं प्रति

prāgjyotiṣastato hitvā pāṇḍavaṃ pāṇḍupūrvaja |
prayayau tvarito rājandrupadasya rathaṃ prati

ततोऽर्जुनो महाराज भीष्ममभ्यद्रवद्द्रुतम् ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य ततो युद्धमवर्तत ।

tato'rjuno mahārāja bhīṣmamabhyadravaddrutam |
śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya tato yuddhamavartata |

ततस्ते तावकाः शूराः पाण्डवं रभसं युधि ।
समभ्यधावन्क्रोशन्तस्तदद्भुतमिवाभवत्

tataste tāvakāḥ śūrāḥ pāṇḍavaṃ rabhasaṃ yudhi |
samabhyadhāvankrośantastadadbhutamivābhavat

नानाविधान्यनीकानि पुत्राणां ते जनाधिप ।
अर्जुनो व्यधमत्काले दिवीवाभ्राणि मारुतः

nānāvidhānyanīkāni putrāṇāṃ te janādhipa |
arjuno vyadhamatkāle divīvābhrāṇi mārutaḥ

शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम् ।
इषुभिस्तूर्णमव्यग्रो बहुभिः स समाचिनोत्

śikhaṇḍī tu samāsādya bharatānāṃ pitāmaham |
iṣubhistūrṇamavyagro bahubhiḥ sa samācinot

रथाग्न्यगारश्चापार्चिरशिशक्तिगदेन्धनः ।
शरसङ्घमहाज्वालः क्षत्रियान्समरेऽदहत्

rathāgnyagāraścāpārciraśiśaktigadendhanaḥ |
śarasaṅghamahājvālaḥ kṣatriyānsamare'dahat

यथाऽग्निः सुमहानिद्धः कक्षे चरति सानिलः ।
तथा जज्वाल भीष्मोऽपि दिव्यान्यस्त्राण्युदीरयन्

yathā'gniḥ sumahāniddhaḥ kakṣe carati sānilaḥ |
tathā jajvāla bhīṣmo'pi divyānyastrāṇyudīrayan

सोमकांश्च रणे भीष्मो जघ्ने पार्थपदानुगान् ।
न्यवारयत तत्सैन्यं पाण्डवस्य महारथः

somakāṃśca raṇe bhīṣmo jaghne pārthapadānugān |
nyavārayata tatsainyaṃ pāṇḍavasya mahārathaḥ

सुवर्णपुङ्खैरिषुभिः शितैः सन्नतपर्वभिः ।
नादयन्स दिशो भीष्मः प्रदिशश्च महाहवे

suvarṇapuṅkhairiṣubhiḥ śitaiḥ sannataparvabhiḥ |
nādayansa diśo bhīṣmaḥ pradiśaśca mahāhave

पातयन्रथिनो राजन्हयांश्च सह सादिभिः ।
मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान्

pātayanrathino rājanhayāṃśca saha sādibhiḥ |
muṇḍatālavanānīva cakāra sa rathavrajān

निर्मनुष्यान्रथान्राजन्गजानश्वांश्च संयुगे ।
चकार समरे भीष्मः सर्वशस्त्रभृतां वरः

nirmanuṣyānrathānrājangajānaśvāṃśca saṃyuge |
cakāra samare bhīṣmaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ

तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
निशम्य सर्वतो राजन्समकम्पन्त सैनिकाः

tasya jyātalanirghoṣaṃ visphūrjitamivāśaneḥ |
niśamya sarvato rājansamakampanta sainikāḥ

अघोमा न्यपतन्बाणाः पितुस्ते मनुजेश्वर ।
नासञ्जन्त शरीरेषु भीष्मचापच्युताः शराः

aghomā nyapatanbāṇāḥ pituste manujeśvara |
nāsañjanta śarīreṣu bhīṣmacāpacyutāḥ śarāḥ

निर्मनुष्यान्रथान्राजन्सुयुक्ताञ्जवनैर्हयैः ।
वातायमानानद्राक्षं ध्रियमाणान्विशांपते

nirmanuṣyānrathānrājansuyuktāñjavanairhayaiḥ |
vātāyamānānadrākṣaṃ dhriyamāṇānviśāṃpate

चेदिकाशिकरूशानां सहस्राणि चतुर्दश ।
महारथाः समाख्याताः कुलपुत्रास्तनुत्यजः

cedikāśikarūśānāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
mahārathāḥ samākhyātāḥ kulaputrāstanutyajaḥ

अपरावर्तिनः शूराः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
संग्रामे भीष्ममासाद्य सवाजिरथकुञ्जराः

aparāvartinaḥ śūrāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ |
saṃgrāme bhīṣmamāsādya savājirathakuñjarāḥ

जग्मुस्ते परलोकाय व्यादितास्यमिवान्तकम् ।
न तत्रासीद्रणे राजन्सोमकानां महारथः

jagmuste paralokāya vyāditāsyamivāntakam |
na tatrāsīdraṇe rājansomakānāṃ mahārathaḥ

यः संप्राप्य रणे भीष्मं जीविते स्म मनो दधे ।
तांश्च सर्वान्रणे योधान्प्रेतराजपुरं प्रति

yaḥ saṃprāpya raṇe bhīṣmaṃ jīvite sma mano dadhe |
tāṃśca sarvānraṇe yodhānpretarājapuraṃ prati

नीतानमन्यन्त जना दृष्ट्वा भीष्मस्य विक्रमम् ।
न कश्चिदेनं समरे प्रत्युद्याति महारथः

nītānamanyanta janā dṛṣṭvā bhīṣmasya vikramam |
na kaścidenaṃ samare pratyudyāti mahārathaḥ

ऋते पाण्डुसुतं वीरं श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ।
शिखण्डिनं च समरे पाञ्चाल्यममितौजसम्

ṛte pāṇḍusutaṃ vīraṃ śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim |
śikhaṇḍinaṃ ca samare pāñcālyamamitaujasam