अध्याय 8: मुञ्जवान पर्वत पर महादेव की कृपा से स्वर्ण

गिरेर्हिमवतः पृष्ठे मुञ्जवान्नाम पर्वतः ।
तप्यते यत्र भगवांस्तपो नित्यमुपापतिः

girerhimavataḥ pṛṣṭhe muñjavānnāma parvataḥ |
tapyate yatra bhagavāṃstapo nityamupāpatiḥ

वनस्पतीनां मूलेषु शृङ्गेषु विषमेषु च ।
गुहासु शैलराजस्य यथाकामं यथासुखम्

vanaspatīnāṃ mūleṣu śṛṅgeṣu viṣameṣu ca |
guhāsu śailarājasya yathākāmaṃ yathāsukham

उमासहायो भगवान्यत्र नित्यं महेश्वरः ।
आस्ते शूली महातेजा नानाभूतगणावृतः

umāsahāyo bhagavānyatra nityaṃ maheśvaraḥ |
āste śūlī mahātejā nānābhūtagaṇāvṛtaḥ

तत्र रुद्राश्च साध्याश्च विश्वेऽथ वसवस्तथा ।
यमश्च वरुणश्चैव कुबेरश्च सहानुगः

tatra rudrāśca sādhyāśca viśve'tha vasavastathā |
yamaśca varuṇaścaiva kuberaśca sahānugaḥ

भूतानि च पिशाचाश्च नासत्यावपि चाश्विनौ ।
गन्धऱ्वाप्सरसश्चैव यक्षा देवर्षयस्तथा

bhūtāni ca piśācāśca nāsatyāvapi cāśvinau |
gandhaṟvāpsarasaścaiva yakṣā devarṣayastathā

आदित्या मरुतश्चैव यातुधानाश्च सर्वशः ।
उपासन्ते महात्मानं बहुरूपमुपापतिम्

ādityā marutaścaiva yātudhānāśca sarvaśaḥ |
upāsante mahātmānaṃ bahurūpamupāpatim

रमते भगवांस्तत्र कुबेरानुचरैः सह ।
विकृतैर्विकृताकारैः क्रीडद्भिः पृथिवीपते

ramate bhagavāṃstatra kuberānucaraiḥ saha |
vikṛtairvikṛtākāraiḥ krīḍadbhiḥ pṛthivīpate

श्रिया ज्वलन्दृश्यते वै बालादित्यसमद्युतिः ।
न रूपं शक्यते तस्य संस्थानं वा कदाचन ।
निर्देष्टुं प्राणिभिः कैश्चित्प्राकृतैर्मांसलोचनैः

śriyā jvalandṛśyate vai bālādityasamadyutiḥ |
na rūpaṃ śakyate tasya saṃsthānaṃ vā kadācana |
nirdeṣṭuṃ prāṇibhiḥ kaiścitprākṛtairmāṃsalocanaiḥ

नोष्णं न शिशिरं तत्र न वायुर्न च भास्करः ।
न जारा क्षुत्पिपासे वा न मृत्युर्न भयं नृप

noṣṇaṃ na śiśiraṃ tatra na vāyurna ca bhāskaraḥ |
na jārā kṣutpipāse vā na mṛtyurna bhayaṃ nṛpa

तस्य शैलस्य पार्श्वेषु सर्वेषु जयतांवर ।
धातवो जातरूपस्य रश्मयः सवितुर्यथा

tasya śailasya pārśveṣu sarveṣu jayatāṃvara |
dhātavo jātarūpasya raśmayaḥ savituryathā

रक्ष्यन्ते ते कुबेरस्य सहायैरुद्यतायुधैः ।
चिकीर्षद्भिः प्रियं राजन्कुबेरस्य महात्मनः

rakṣyante te kuberasya sahāyairudyatāyudhaiḥ |
cikīrṣadbhiḥ priyaṃ rājankuberasya mahātmanaḥ

तत्र गत्वा समन्वास्य महायोगेश्वरं शिवम् ।
कुरु प्रणामं राजर्षे भक्त्या परमया यतुः

tatra gatvā samanvāsya mahāyogeśvaraṃ śivam |
kuru praṇāmaṃ rājarṣe bhaktyā paramayā yatuḥ

तस्मै भगवते कृत्वा नमः शर्वाय वेधसे ।
एभिस्तं नामभिर्देवं सर्वविद्याधरं स्तुहि

tasmai bhagavate kṛtvā namaḥ śarvāya vedhase |
ebhistaṃ nāmabhirdevaṃ sarvavidyādharaṃ stuhi

रुद्राय शितिकण्ठाय सुरूपाय सुवर्चसे ।
कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च

rudrāya śitikaṇṭhāya surūpāya suvarcase |
kapardine karālāya haryakṣṇe varadāya ca

त्र्यक्ष्णे पूष्णो दन्तभिदे वामनाय शिवाय च ।
याम्यायाव्यक्तरूपाय सद्वृत्ते शङ्कराय च

tryakṣṇe pūṣṇo dantabhide vāmanāya śivāya ca |
yāmyāyāvyaktarūpāya sadvṛtte śaṅkarāya ca

क्षेम्याय हरिकेशाय स्थाणवे पुरुषाय च ।
हरिनेत्राय मुण्डाय क्रुद्धायोत्तरणाय च

kṣemyāya harikeśāya sthāṇave puruṣāya ca |
harinetrāya muṇḍāya kruddhāyottaraṇāya ca

भास्वराय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ।
उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे

bhāsvarāya sutīrthāya devadevāya raṃhase |
uṣṇīṣiṇe suvaktrāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe

गिरिशाय प्राशान्ताय यतये चीरवाससे ।
बिल्वदण्डाय सिद्धाय सर्वदण्डधराय च

giriśāya prāśāntāya yataye cīravāsase |
bilvadaṇḍāya siddhāya sarvadaṇḍadharāya ca

मृगव्याधाय महते धन्विनेऽथ भवाय च ।
वराय सोमवक्त्राय सिद्धमन्त्राय चक्षुषे

mṛgavyādhāya mahate dhanvine'tha bhavāya ca |
varāya somavaktrāya siddhamantrāya cakṣuṣe

हिरण्यबाहवे राजन्नुग्राय पतये दिशाम् ।
लेलिहानाय गोष्ठाय सिद्धमन्त्राय वृष्णये

hiraṇyabāhave rājannugrāya pataye diśām |
lelihānāya goṣṭhāya siddhamantrāya vṛṣṇaye

पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः ।
वृषाय मातृभक्ताय सेनान्ये मध्यमाय च

paśūnāṃ pataye caiva bhūtānāṃ pataye namaḥ |
vṛṣāya mātṛbhaktāya senānye madhyamāya ca

अभिवक्त्राय पतये सर्वदेवमयाय च ।
स्रुवहस्ताय पतये धन्विने भार्गवाय च ।
अजाय कृष्णनेत्राय विरूपाक्षाय चैव ह

abhivaktrāya pataye sarvadevamayāya ca |
sruvahastāya pataye dhanvine bhārgavāya ca |
ajāya kṛṣṇanetrāya virūpākṣāya caiva ha

तीक्ष्णदंष्ट्राय तीक्ष्णाय वैश्वानरमुखाय च ।
महात्मने चानङ्गाय सर्वाय पतये विशाम्

tīkṣṇadaṃṣṭrāya tīkṣṇāya vaiśvānaramukhāya ca |
mahātmane cānaṅgāya sarvāya pataye viśām

तथा रुद्राय पतये पृथवे कृत्तिवाससे ।
विलोहिताय दीप्ताय दीप्ताक्षाय महौजसे ।
वसुरेतःसुवपुषे पृथवे कृत्तिवाससे

tathā rudrāya pataye pṛthave kṛttivāsase |
vilohitāya dīptāya dīptākṣāya mahaujase |
vasuretaḥsuvapuṣe pṛthave kṛttivāsase

कपालमालिने चैव सुवर्णमुकुटाय च ।
महादेवाय कृष्णाय त्र्यम्बकायानघाय च

kapālamāline caiva suvarṇamukuṭāya ca |
mahādevāya kṛṣṇāya tryambakāyānaghāya ca

क्रोधनायानृशंसाय मृदवे बाहुशालिने ।
दण्डिने तप्ततपसे तथैवाक्रूरकर्मणे

krodhanāyānṛśaṃsāya mṛdave bāhuśāline |
daṇḍine taptatapase tathaivākrūrakarmaṇe

सहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय च ।
नमः स्वधास्वरूपाय बहुरूपाय दंष्ट्रिणे

sahasraśirase caiva sahasracaraṇāya ca |
namaḥ svadhāsvarūpāya bahurūpāya daṃṣṭriṇe

पिनाकिनं महादेवं महाभोगिनमव्ययम् ।
त्रिशूलहस्तं वरदं त्र्यम्बकं भुवनेश्वरम्

pinākinaṃ mahādevaṃ mahābhoginamavyayam |
triśūlahastaṃ varadaṃ tryambakaṃ bhuvaneśvaram

त्रिपुरघ्नं त्रिनयनं त्रिलोकेशं महौजसम् ।
प्रभवं सर्वभूतानां दातारं धरणीधरम्

tripuraghnaṃ trinayanaṃ trilokeśaṃ mahaujasam |
prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dātāraṃ dharaṇīdharam

ईशानं शङ्करं सर्वं शिवं विश्वेश्वरं भवम् ।
उमापतिं पशुपतिं विश्वरूपं महेश्वरम्

īśānaṃ śaṅkaraṃ sarvaṃ śivaṃ viśveśvaraṃ bhavam |
umāpatiṃ paśupatiṃ viśvarūpaṃ maheśvaram

विरूपाक्षं दशभुजं विष्यन्दं गोवृषध्वजम् ।
उग्रं स्थाणुं शिवं रौद्रं शर्वं गौरीशमीश्वरम्

virūpākṣaṃ daśabhujaṃ viṣyandaṃ govṛṣadhvajam |
ugraṃ sthāṇuṃ śivaṃ raudraṃ śarvaṃ gaurīśamīśvaram

शितिकण्ठमजं शुक्रं पृथुं पृथुहरं वरम् ।
विश्वरूपं विरूपाक्षं बहुरूपमुपापतिम्

śitikaṇṭhamajaṃ śukraṃ pṛthuṃ pṛthuharaṃ varam |
viśvarūpaṃ virūpākṣaṃ bahurūpamupāpatim

प्रणम्य शिरसा देवमनङ्गाङ्गहरं हरम् ।
शरण्यं शरणं याहि महादेवं चतुर्मुखम्

praṇamya śirasā devamanaṅgāṅgaharaṃ haram |
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yāhi mahādevaṃ caturmukham

विरोचमानं वपुषा दिव्याभरणभूषितम् ।
अनाद्यन्तमजं शंभुं सर्वव्यापिनमीश्वरम्

virocamānaṃ vapuṣā divyābharaṇabhūṣitam |
anādyantamajaṃ śaṃbhuṃ sarvavyāpinamīśvaram

निस्त्रैगुण्यं निरुद्वेगं निर्मलं निधिमोजसाम् ।
प्रणम्य प्राञ्जलिः शर्वं प्रयामि शरणं हरम्

nistraiguṇyaṃ nirudvegaṃ nirmalaṃ nidhimojasām |
praṇamya prāñjaliḥ śarvaṃ prayāmi śaraṇaṃ haram

सम्मान्यं निश्चलं नित्यमकारुण्यमलेपनम् ।
अध्यात्मवेदमासाद्य प्रयामि शरणं मुहुः

sammānyaṃ niścalaṃ nityamakāruṇyamalepanam |
adhyātmavedamāsādya prayāmi śaraṇaṃ muhuḥ

यस्य नित्यं विदुः स्थानं मोक्षमध्यात्मचिन्तकाः ।
योगीशं तत्वमार्गस्थाः कैवल्यं पदमक्षरम्

yasya nityaṃ viduḥ sthānaṃ mokṣamadhyātmacintakāḥ |
yogīśaṃ tatvamārgasthāḥ kaivalyaṃ padamakṣaram

यं विदुः सङ्गिनं मुक्ताः सामान्यं समदर्शिनः ।
तं प्रपद्ये जगद्योनिमयोनिं निर्गुणात्मकम्

yaṃ viduḥ saṅginaṃ muktāḥ sāmānyaṃ samadarśinaḥ |
taṃ prapadye jagadyonimayoniṃ nirguṇātmakam

असृजद्यस्तु भूतादीन्सप्त लोकान्सनातनान् ।
स्थितः सत्योपरि स्थाणुस्तं प्रपद्ये सनातनम्

asṛjadyastu bhūtādīnsapta lokānsanātanān |
sthitaḥ satyopari sthāṇustaṃ prapadye sanātanam

भक्तानां सुलभं तं हि दुर्लभं दूरपातिनाम् ।
अदूरस्थममुं देवं प्रकृतेः परतः स्थितम्

bhaktānāṃ sulabhaṃ taṃ hi durlabhaṃ dūrapātinām |
adūrasthamamuṃ devaṃ prakṛteḥ parataḥ sthitam

नमामि सर्वलोकस्थं व्रजामि शरणं शिवम् ।
एवं कृत्वा नमस्तस्मै महादेवाय रंहसे ।
महात्मने क्षितिपते तत्सुवर्णमवाप्स्यसि

namāmi sarvalokasthaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam |
evaṃ kṛtvā namastasmai mahādevāya raṃhase |
mahātmane kṣitipate tatsuvarṇamavāpsyasi

लभन्ते गाणपत्यं च तदेकाग्रा हि मानवाः ।
किं पुनः स्वर्णिभाण्डानि तस्मात्त्वं गच्छ मा चिरं

labhante gāṇapatyaṃ ca tadekāgrā hi mānavāḥ |
kiṃ punaḥ svarṇibhāṇḍāni tasmāttvaṃ gaccha mā ciraṃ

महत्तरं हि ते लाभं हस्त्यश्वोष्ट्रादिभिः सह ।
सुवर्णमाहरिष्यन्तस्तत्र गच्छन्तु ते नराः

mahattaraṃ hi te lābhaṃ hastyaśvoṣṭrādibhiḥ saha |
suvarṇamāhariṣyantastatra gacchantu te narāḥ

इत्युक्तः स वचस्तस्य चक्रे कारन्धमात्मजः ।
गङ्गाधरं नमस्कृत्य लब्धवान्धनमुत्तमम्

ityuktaḥ sa vacastasya cakre kārandhamātmajaḥ |
gaṅgādharaṃ namaskṛtya labdhavāndhanamuttamam

कुबेर इव तत्प्राप्य महादेवप्रसादतः ।
ततोऽतिमानुषं सर्वं चक्रे यज्ञस्य संविधिम्

kubera iva tatprāpya mahādevaprasādataḥ |
tato'timānuṣaṃ sarvaṃ cakre yajñasya saṃvidhim

सौवर्णानि च भाण्डानि संचक्रुस्तत्र शिल्पिनः ।
शालाश्च सर्वसम्भारांस्तत्र संवर्तशासनात्

sauvarṇāni ca bhāṇḍāni saṃcakrustatra śilpinaḥ |
śālāśca sarvasambhārāṃstatra saṃvartaśāsanāt

बृहस्पतिस्तु तां श्रुत्वा मरुत्तस्य महीपतेः ।
समृद्धिमति देवेभ्यः सन्तापमकरोद्भृशम्

bṛhaspatistu tāṃ śrutvā maruttasya mahīpateḥ |
samṛddhimati devebhyaḥ santāpamakarodbhṛśam

सन्तप्यमानो वैवर्ण्यं कृशत्वं चागमत्परम् ।
भविष्यति हि मे शत्रुः संवर्तो वसुमानिति

santapyamāno vaivarṇyaṃ kṛśatvaṃ cāgamatparam |
bhaviṣyati hi me śatruḥ saṃvarto vasumāniti

तं श्रुत्वा भृशसंतप्तं देवराजो बृहस्पतिम् ।
अभिगम्यामरवृतः प्रोवाचेदं वचस्तदा

taṃ śrutvā bhṛśasaṃtaptaṃ devarājo bṛhaspatim |
abhigamyāmaravṛtaḥ provācedaṃ vacastadā