अध्याय 65: महादेव की पूजा और मरुत्त का धन

क्रियतामुपहारोऽद्य त्र्यम्बकस्य महात्मनः ।
दत्त्वोपहारं नृपते ततः स्वार्थं यतामहे

kriyatāmupahāro'dya tryambakasya mahātmanaḥ |
dattvopahāraṃ nṛpate tataḥ svārthaṃ yatāmahe

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिरः ।
गिरीशस्य यथान्यायमुपहारमुपाहरत्

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhiraḥ |
girīśasya yathānyāyamupahāramupāharat

आज्येन तर्पयित्वाऽग्निं विधिवत्संस्कृतेन च ।
मन्त्रसिद्धं चरुं कृत्वा पुरोधाः स ययै तदा

ājyena tarpayitvā'gniṃ vidhivatsaṃskṛtena ca |
mantrasiddhaṃ caruṃ kṛtvā purodhāḥ sa yayai tadā

स गृहीत्वा सुमनसो मन्त्रपूता जनाधिप ।
मोदकैः पायसेनाथ मांसैश्चोपाहरद्बलिंम्

sa gṛhītvā sumanaso mantrapūtā janādhipa |
modakaiḥ pāyasenātha māṃsaiścopāharadbaliṃm

सुमनोभिश्च चित्राभिर्लाजैरुच्चावचैरपि ।
सर्वं स्विष्टकृतं हुत्वा विधिवद्वेदपारगः ।
किंकराणां ततः पश्चाच्चकार बलिमुत्तमम्

sumanobhiśca citrābhirlājairuccāvacairapi |
sarvaṃ sviṣṭakṛtaṃ hutvā vidhivadvedapāragaḥ |
kiṃkarāṇāṃ tataḥ paścāccakāra balimuttamam

यक्षेन्द्राय कुबेराय माणिभद्राय चैव ह ।
तथाऽन्येषां च यक्षाणां भूतानां पतयश्च ये

yakṣendrāya kuberāya māṇibhadrāya caiva ha |
tathā'nyeṣāṃ ca yakṣāṇāṃ bhūtānāṃ patayaśca ye

कृसरेण च मांसेन निवापैस्तिलसंयुतैः ।
ओदनं कुम्भशः कृत्वा पुरोधाः समुपाहरत्

kṛsareṇa ca māṃsena nivāpaistilasaṃyutaiḥ |
odanaṃ kumbhaśaḥ kṛtvā purodhāḥ samupāharat

ब्राह्मणेभ्यः सहस्राणि गवां दत्वा तु भूमिपः ।
नक्तंचराणां भूतानां व्यादिदेश बलि तदा

brāhmaṇebhyaḥ sahasrāṇi gavāṃ datvā tu bhūmipaḥ |
naktaṃcarāṇāṃ bhūtānāṃ vyādideśa bali tadā

धूपगन्धनिरुद्धं तत्सुमनोभिश्च संवृतम् ।
शुशुभे स्थानमत्यर्थं देवदेवस्य पार्थिवः

dhūpagandhaniruddhaṃ tatsumanobhiśca saṃvṛtam |
śuśubhe sthānamatyarthaṃ devadevasya pārthivaḥ

कृत्वा पूजां तु रुद्रस्य गणानां चैव सर्वशः ।
ययौ व्यासं पुरस्कृत्य नृपो रत्ननिधिं प्रति

kṛtvā pūjāṃ tu rudrasya gaṇānāṃ caiva sarvaśaḥ |
yayau vyāsaṃ puraskṛtya nṛpo ratnanidhiṃ prati

पूजयित्वा धनाध्वक्षं प्रणिपत्याभिवाद्य च ।
सुमनोभिर्विचित्राभिरपूपैः कृसरेण च

pūjayitvā dhanādhvakṣaṃ praṇipatyābhivādya ca |
sumanobhirvicitrābhirapūpaiḥ kṛsareṇa ca

शङ्खादींश्च निधीन्सर्वान्निधिपालांश्च सर्वशः ।
अर्चयित्वा द्विजाग्र्या स्वस्ति वाच्य च वीर्यवान्

śaṅkhādīṃśca nidhīnsarvānnidhipālāṃśca sarvaśaḥ |
arcayitvā dvijāgryā svasti vācya ca vīryavān

तेषां पुण्याहघोषेण तेजसा समवस्थितः ।
प्रीतिमान्स कुरुश्रेष्ठः खानयामासं तं निधिम्

teṣāṃ puṇyāhaghoṣeṇa tejasā samavasthitaḥ |
prītimānsa kuruśreṣṭhaḥ khānayāmāsaṃ taṃ nidhim

ततः पात्री सकरका बहुरूपा मनोरमाः ।
भृङ्गाराणि कटाहानि कलशान्वर्धमानकान्

tataḥ pātrī sakarakā bahurūpā manoramāḥ |
bhṛṅgārāṇi kaṭāhāni kalaśānvardhamānakān

बहूनि च विचित्राणि भाजनानि सहस्रशः ।
उद्धारयामास तदा धर्मराजो युधिष्ठिरः

bahūni ca vicitrāṇi bhājanāni sahasraśaḥ |
uddhārayāmāsa tadā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

तेषां रक्षणमप्यासीन्महान्करपुटस्तथा ।
नद्धं च भाजनं राजंस्तुलार्धमभवन्नृप

teṣāṃ rakṣaṇamapyāsīnmahānkarapuṭastathā |
naddhaṃ ca bhājanaṃ rājaṃstulārdhamabhavannṛpa

वाहनं पाण्डुपुत्रस्य तत्रासीत्तु विशांपते ।
षष्टिरुष्ट्रसहस्राणि शतानि द्विगुणा हयाः

vāhanaṃ pāṇḍuputrasya tatrāsīttu viśāṃpate |
ṣaṣṭiruṣṭrasahasrāṇi śatāni dviguṇā hayāḥ

वारणाश्च महाराज सहस्रशतसंमिताः ।
शकटानि रथाश्चैव तावदेव करेणवः ।
स्वराणां पुरुषाणां च परिसङ्ख्या न विद्यते

vāraṇāśca mahārāja sahasraśatasaṃmitāḥ |
śakaṭāni rathāścaiva tāvadeva kareṇavaḥ |
svarāṇāṃ puruṣāṇāṃ ca parisaṅkhyā na vidyate

एतद्वित्तं तदभवद्यदुद्दध्रे युधिष्ठिरः ।
षोडशाष्टौ चतुर्विंशत्सहस्रं भारलक्षणम्

etadvittaṃ tadabhavadyaduddadhre yudhiṣṭhiraḥ |
ṣoḍaśāṣṭau caturviṃśatsahasraṃ bhāralakṣaṇam

एतेष्वादाय तद्द्रव्यं पुनरभ्यर्च्य पाण्डवः ।
महादेवं प्रति ययौ पुरं नागाहयं प्रति

eteṣvādāya taddravyaṃ punarabhyarcya pāṇḍavaḥ |
mahādevaṃ prati yayau puraṃ nāgāhayaṃ prati

द्वैपायनाभ्यनुज्ञातः पुरस्कृत्य पुरोहितम् ।
गोरुते गोरुते चैव न्यवसत्पुरुषर्षभः

dvaipāyanābhyanujñātaḥ puraskṛtya purohitam |
gorute gorute caiva nyavasatpuruṣarṣabhaḥ

सा पुराऽभिमुखा राजन्नुवाह महती चमूः ।
कृच्छ्राद्द्रविणभारार्ता हर्षयन्ती कुरूद्वहान्

sā purā'bhimukhā rājannuvāha mahatī camūḥ |
kṛcchrāddraviṇabhārārtā harṣayantī kurūdvahān