अध्याय 62: अभिमन्यु का श्राद्ध, व्यास उत्तरा को ढाढ़स देते हैं

एतच्छ्रुत्वा तु पुत्रस्य वचः शूरात्मजस्तदा ।
विहाय शोकं धर्मात्मा ददौ श्राद्धमनुत्तमम्

etacchrutvā tu putrasya vacaḥ śūrātmajastadā |
vihāya śokaṃ dharmātmā dadau śrāddhamanuttamam

तथैव वासुदेवश्च स्वस्त्रीयस्य महात्मनः ।
दयितस्यि पितुर्नित्यमकरोदौर्ध्वदेहिकम्

tathaiva vāsudevaśca svastrīyasya mahātmanaḥ |
dayitasyi piturnityamakarodaurdhvadehikam

षष्टिं शतसहस्राणि ब्राह्मणानां महौजसाम् ।
विधिवद्भोजयामास भोज्यं सर्वगुणान्वितम्

ṣaṣṭiṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇānāṃ mahaujasām |
vidhivadbhojayāmāsa bhojyaṃ sarvaguṇānvitam

आच्छाद्य च महाबाहुर्धनतृष्णामपानुदत् ।
ब्राह्मणानां तदा कृष्णस्तदभूद्रोमहर्षणम्

ācchādya ca mahābāhurdhanatṛṣṇāmapānudat |
brāhmaṇānāṃ tadā kṛṣṇastadabhūdromaharṣaṇam

सुवर्णं चैव गाश्चैव शयनाच्छादनानि च ।
दीयमानं तदा विप्रः प्रभूतमिति चाब्रुवन्

suvarṇaṃ caiva gāścaiva śayanācchādanāni ca |
dīyamānaṃ tadā vipraḥ prabhūtamiti cābruvan

वासुदेवोऽथ दाशार्हो बलेदेवः ससात्यकिः ।
अभिमन्योस्तदा श्राद्धमकुर्वन्सत्यकस्तदा ।
अतीव दुःखसंतप्ता न शमं चोपलेभिरे

vāsudevo'tha dāśārho baledevaḥ sasātyakiḥ |
abhimanyostadā śrāddhamakurvansatyakastadā |
atīva duḥkhasaṃtaptā na śamaṃ copalebhire

तथैव पाण्डवा वीरा नगरे नागसह्वये ।
नोपागच्छन्त वै शान्तिमभिमन्युविनाकृताः

tathaiva pāṇḍavā vīrā nagare nāgasahvaye |
nopāgacchanta vai śāntimabhimanyuvinākṛtāḥ

सुबहूनि च राजेन्द्र दिवसानि विराटजा ।
नाभुङ्क्त पतिदुःखार्ता तदभूत्करुणं महत्

subahūni ca rājendra divasāni virāṭajā |
nābhuṅkta patiduḥkhārtā tadabhūtkaruṇaṃ mahat

धियमाणे तु तस्मिंस्तु गर्भे कुक्षिस्थ एव च ।
आजगाम ततो व्यासो ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

dhiyamāṇe tu tasmiṃstu garbhe kukṣistha eva ca |
ājagāma tato vyāso jñātvā divyena cakṣuṣā

समागम्याब्रवीमान्पृथां पृथुललोचनाम् ।
उत्तरां च महातेजाःइ शोकः संत्यज्यतामयम्

samāgamyābravīmānpṛthāṃ pṛthulalocanām |
uttarāṃ ca mahātejāḥi śokaḥ saṃtyajyatāmayam

जनिष्यते महातेजाः पुत्रस्तव यशस्विनि ।
प्रभावाद्वासुदेवस्य मम व्याहरणादपि ।
पाण्डवानामयं चान्ते पालयिष्यति मेदिनीम्

janiṣyate mahātejāḥ putrastava yaśasvini |
prabhāvādvāsudevasya mama vyāharaṇādapi |
pāṇḍavānāmayaṃ cānte pālayiṣyati medinīm

धनञ्जयं च सम्प्रेक्ष्य धर्मराजस्य शृण्वतः ।
व्यासो वाक्यमुवाचेदं हर्षयन्निव भारत

dhanañjayaṃ ca samprekṣya dharmarājasya śṛṇvataḥ |
vyāso vākyamuvācedaṃ harṣayanniva bhārata

पौत्रस्तव महाभागो जनिष्यति महामनाः ।
पृथ्वीं सागरपर्यन्तां पालयिष्यति धर्मतः

pautrastava mahābhāgo janiṣyati mahāmanāḥ |
pṛthvīṃ sāgaraparyantāṃ pālayiṣyati dharmataḥ

तस्माच्छोकं कुरुश्रेष्ठ जहि त्वमरिकर्शन ।
विचार्यमत्र न हि ते सत्यमेतद्भविष्यति

tasmācchokaṃ kuruśreṣṭha jahi tvamarikarśana |
vicāryamatra na hi te satyametadbhaviṣyati

यच्चापि वृष्णिवीरेणि कृष्णेन कुरुनन्दन ।
पुरोक्तं तत्तथा भावि मा तेऽत्रास्तु विचारणा

yaccāpi vṛṣṇivīreṇi kṛṣṇena kurunandana |
puroktaṃ tattathā bhāvi mā te'trāstu vicāraṇā

विबुधानां गतो लोकानक्षयानात्मनिर्जितान् ।
न स शोच्यस्त्वया वीरो न चान्यैः कुरुभिस्तथा

vibudhānāṃ gato lokānakṣayānātmanirjitān |
na sa śocyastvayā vīro na cānyaiḥ kurubhistathā

एवं पितामहेनोक्तो धर्मात्मा स धनञ्जयः ।
त्यक्त्वा शोकं महाराज हृष्टरूपोऽभवत्तदा

evaṃ pitāmahenokto dharmātmā sa dhanañjayaḥ |
tyaktvā śokaṃ mahārāja hṛṣṭarūpo'bhavattadā

पिताऽपि तव धर्मेज्ञ गर्भे तस्मिन्महामते ।
अवर्धत यथाकामं शुक्लपक्षे यथा शसी

pitā'pi tava dharmejña garbhe tasminmahāmate |
avardhata yathākāmaṃ śuklapakṣe yathā śasī

ततः संचोदयामास व्यासो धर्मात्मजं नृपम् ।
अश्वमेधं प्रति तदा ततः सोऽन्तर्हितोऽभवत्

tataḥ saṃcodayāmāsa vyāso dharmātmajaṃ nṛpam |
aśvamedhaṃ prati tadā tataḥ so'ntarhito'bhavat

धर्मराजोपि मेधावी श्रुत्वा व्यासस्य तद्वचः ।
वित्तोपनयने तात चकार गमने मतिम्

dharmarājopi medhāvī śrutvā vyāsasya tadvacaḥ |
vittopanayane tāta cakāra gamane matim