अध्याय 87: नर्मदा से पुष्कर तक पश्चिम के तीर्थ

अवन्तीषु प्रतीच्यां वै कीर्तयिष्यामि ते दिशि ।
यानि तत्रपवित्राणि पुण्यान्यायतनानि च

avantīṣu pratīcyāṃ vai kīrtayiṣyāmi te diśi |
yāni tatrapavitrāṇi puṇyānyāyatanāni ca

प्रियङ्ग्वाम्रवणोपेता वानीरफलमालिनी ।
प्रत्यक्स्रोता नदी पुण्या नर्मदा तत्र भारत

priyaṅgvāmravaṇopetā vānīraphalamālinī |
pratyaksrotā nadī puṇyā narmadā tatra bhārata

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
सरिद्वनानि शैलेन्द्रा देवाश्च सपितामहाः

trailokye yāni tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca |
saridvanāni śailendrā devāśca sapitāmahāḥ

नर्मदायां कुरुश्रेष्ठ सहसिद्धर्षिचारणैः ।
स्नातुमायान्ति पुण्यौधैः सदा वारिषु भारत

narmadāyāṃ kuruśreṣṭha sahasiddharṣicāraṇaiḥ |
snātumāyānti puṇyaudhaiḥ sadā vāriṣu bhārata

निरेतः श्रूयते पुण्यो यत्र विश्रवसो मुनेः ।
जज्ञे धनपतिर्यत्र कुबेरो नरवाहनः

niretaḥ śrūyate puṇyo yatra viśravaso muneḥ |
jajñe dhanapatiryatra kubero naravāhanaḥ

वैढूर्यशिखरो नाम पुण्यो गिरिवरः शिवः ।
नित्यपुष्पफलास्तत्र पादपा हरितच्छदाः

vaiḍhūryaśikharo nāma puṇyo girivaraḥ śivaḥ |
nityapuṣpaphalāstatra pādapā haritacchadāḥ

तस्य शैलस्य शिखरे सरः पुण्यं महीपते ।
फुल्लपद्मं महाराज देवगन्धर्वसेवितम्

tasya śailasya śikhare saraḥ puṇyaṃ mahīpate |
phullapadmaṃ mahārāja devagandharvasevitam

बह्वाश्चर्यं महाराज दृश्यते तत्र पर्वते ।
पुण्ये स्वर्गोपमे चैव देवर्षिगणसेविते

bahvāścaryaṃ mahārāja dṛśyate tatra parvate |
puṇye svargopame caiva devarṣigaṇasevite

ह्रदिनी पुण्यतीर्था च राजर्षेस्तत्र वै सरित् ।
विश्चामित्रेण तपसा निर्मिता सर्वपावनी

hradinī puṇyatīrthā ca rājarṣestatra vai sarit |
viścāmitreṇa tapasā nirmitā sarvapāvanī

यस्यास्तीरे सतां मध्ये ययातिर्नहुषात्मजः ।
पपात स पुनर्लोकाँल्लेभे धर्मान्सनातनान्

yasyāstīre satāṃ madhye yayātirnahuṣātmajaḥ |
papāta sa punarlokām̐llebhe dharmānsanātanān

तत्रपुण्यो ह्रदः ख्यातो मैनाकश्चैव पर्वतः ।
बहुमूलफलोपेतस्त्वमितो नाम पर्वतः

tatrapuṇyo hradaḥ khyāto mainākaścaiva parvataḥ |
bahumūlaphalopetastvamito nāma parvataḥ

आश्रमः कक्षसेनस्य पुण्यस्तत्रयुधिष्ठिरः ।
च्यवनस्याश्रमश्चैव विख्यातस्तत्रपाण्डव ।
तत्राल्पेनैव सिद्ध्यन्ति मानवास्तपसा विभो

āśramaḥ kakṣasenasya puṇyastatrayudhiṣṭhiraḥ |
cyavanasyāśramaścaiva vikhyātastatrapāṇḍava |
tatrālpenaiva siddhyanti mānavāstapasā vibho

जम्बूमार्गो महाराज ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
आश्रम शाम्यतां श्रेष्ठ मृगद्विजनिषेवितः

jambūmārgo mahārāja ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
āśrama śāmyatāṃ śreṣṭha mṛgadvijaniṣevitaḥ

ततः पुण्यतमा राजन्सततं तापसैर्युता ।
केतुमाला च मेध्या च गङ्गाद्वारं च भूमिप ।
ख्यातं च सैन्धवारण्यं पुण्यं द्विजनिषेवितम्

tataḥ puṇyatamā rājansatataṃ tāpasairyutā |
ketumālā ca medhyā ca gaṅgādvāraṃ ca bhūmipa |
khyātaṃ ca saindhavāraṇyaṃ puṇyaṃ dvijaniṣevitam

पितामहसरः पुण्यं पुष्करं नाम नामतः ।
वैखानसानां सिद्धानामृषीणामाश्रमः प्रियः

pitāmahasaraḥ puṇyaṃ puṣkaraṃ nāma nāmataḥ |
vaikhānasānāṃ siddhānāmṛṣīṇāmāśramaḥ priyaḥ

अप्यत्र संश्रयार्थाय प्रजापतिरथो जगौ ।
पुष्करेषु कुरुश्रेष्ठ गाथां सुकृतिनांवर

apyatra saṃśrayārthāya prajāpatiratho jagau |
puṣkareṣu kuruśreṣṭha gāthāṃ sukṛtināṃvara

मनसाऽप्यभिकामस्य पुष्कराणि मनखिनः ।
विप्रणश्यन्ति पापानि नाकपृष्ठे च मोदते

manasā'pyabhikāmasya puṣkarāṇi manakhinaḥ |
vipraṇaśyanti pāpāni nākapṛṣṭhe ca modate