अध्याय 305: पृथा का ब्राह्मण-सेवा का वचन

ब्राह्मणं यन्त्रिता राजन्नुपस्थास्यामि पूजया ।
यथाप्रतिज्ञं राजेन्द्रन च मिथ्या ब्रवीम्यहम्

brāhmaṇaṃ yantritā rājannupasthāsyāmi pūjayā |
yathāpratijñaṃ rājendrana ca mithyā bravīmyaham

एष चैव स्वभावो मे पूजयेयं द्विजानिति ।
तव चैव प्रियं कार्यं श्रेयश्च परमं मम

eṣa caiva svabhāvo me pūjayeyaṃ dvijāniti |
tava caiva priyaṃ kāryaṃ śreyaśca paramaṃ mama

यद्येवैष्यति सायाह्ने यदि प्रातरथो निशि ।
यद्यर्धरात्रे भगवान्न मे कोपं करिष्यति

yadyevaiṣyati sāyāhne yadi prātaratho niśi |
yadyardharātre bhagavānna me kopaṃ kariṣyati

लाभो ममैष राजेन्द्र यद्वैपूजयितुं द्विजान् ।
आदेशे तव तिष्ठन्ती हितं कुर्यां नरोत्तम

lābho mamaiṣa rājendra yadvaipūjayituṃ dvijān |
ādeśe tava tiṣṭhantī hitaṃ kuryāṃ narottama

विस्रब्धो भवराजेन्द्र न व्यलीकं द्विजोत्तमः ।
वसन्प्राप्स्यति ते गेहे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

visrabdho bhavarājendra na vyalīkaṃ dvijottamaḥ |
vasanprāpsyati te gehe satyametadbravīmi te

यत्प्रियं च द्विजस्यास्य हितं चैव तवानघ ।
यतिष्यामि तथा राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः

yatpriyaṃ ca dvijasyāsya hitaṃ caiva tavānagha |
yatiṣyāmi tathā rājanvyetu te mānaso jvaraḥ

ब्राह्मणा हि महाभागाः पूजिताः पृथिवीपते ।
तारणाय समर्थाः स्युर्विपरीते वधाय च

brāhmaṇā hi mahābhāgāḥ pūjitāḥ pṛthivīpate |
tāraṇāya samarthāḥ syurviparīte vadhāya ca

रसाऽहमेतद्विजानन्ती तोषयिष्ये द्विजोत्तमम् ।
न मत्कृतेव्यथां राजन्प्राप्स्यसि द्विजसत्तमात्

rasā'hametadvijānantī toṣayiṣye dvijottamam |
na matkṛtevyathāṃ rājanprāpsyasi dvijasattamāt

अपराधेऽपि राजेन्द्र राज्ञामश्रेयसे द्विजाः ।
भवन्ति च्यवनो यद्वत्सुकन्यायाः कृते पुरा

aparādhe'pi rājendra rājñāmaśreyase dvijāḥ |
bhavanti cyavano yadvatsukanyāyāḥ kṛte purā

नियमेन परेणाहमुपस्थास्ये द्विजोत्तमम् ।
यथा त्वया नरेन्द्रेदं भापितं ब्राह्मणं प्रति

niyamena pareṇāhamupasthāsye dvijottamam |
yathā tvayā narendredaṃ bhāpitaṃ brāhmaṇaṃ prati

एवं ब्रुवन्तीं बहुशः परिष्वज्य समर्थ्य च ।
इतिचेति च क्रतव्यं राजा सर्वमथादिशत्

evaṃ bruvantīṃ bahuśaḥ pariṣvajya samarthya ca |
iticeti ca kratavyaṃ rājā sarvamathādiśat

एवमेतत्त्वया भद्रे कर्तव्यमविशङ्कया ।
मद्धितार्थं तथाऽऽत्मार्थंकुलार्थं चाप्यनिन्दिते

evametattvayā bhadre kartavyamaviśaṅkayā |
maddhitārthaṃ tathā''tmārthaṃkulārthaṃ cāpyanindite

एवमुक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः ।
पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय द्विजवत्सलः

evamuktvā tu tāṃ kanyāṃ kuntibhojo mahāyaśāḥ |
pṛthāṃ paridadau tasmai dvijāya dvijavatsalaḥ

इयं ब्रह्मन्मम सुता बाला सुखविवर्धिता ।
अपराध्येत यत्किंचिन्न कार्यं हृदि तत्त्वया

iyaṃ brahmanmama sutā bālā sukhavivardhitā |
aparādhyeta yatkiṃcinna kāryaṃ hṛdi tattvayā

द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु ।
भवन्त्यक्रोधनाः प्रायो ह्यपराद्धेषु नित्यदा

dvijātayo mahābhāgā vṛddhabālatapasviṣu |
bhavantyakrodhanāḥ prāyo hyaparāddheṣu nityadā

सुमहत्यपराधेऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः ।
यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम

sumahatyaparādhe'pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ |
yathāśakti yathotsāhaṃ pūjā grāhyā dvijottama

तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः ।
हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहमस्मै न्यवेदयत्

tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ |
haṃsacandrāṃśusaṃkāśaṃ gṛhamasmai nyavedayat

तत्राग्निशरणे क्लृप्तमासनं तस्य भानुमत् ।
आहारादि च सर्वं तत्तथैव प्रत्यवेदयत्

tatrāgniśaraṇe klṛptamāsanaṃ tasya bhānumat |
āhārādi ca sarvaṃ tattathaiva pratyavedayat

निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च ।
आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने

nikṣipya rājaputrī tu tandrīṃ mānaṃ tathaiva ca |
ātasthe paramaṃ yatnaṃ brāhmaṇasyābhirādhane

तत्रसा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती ।
विधिवत्परिचारार्हं देववत्पर्यतोषयत्

tatrasā brāhmaṇaṃ gatvā pṛthā śaucaparā satī |
vidhivatparicārārhaṃ devavatparyatoṣayat