अध्याय 274: युधिष्ठिर का मार्कण्डेय से दुर्भाग्य पर प्रश्न

एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
अत ऊर्द्वं नरव्याघ्राः किमकुर्वत पाण्डवाः

evaṃ hṛtāyāṃ kṛṣṇāyāṃ prāpya kleśamanuttamam |
ata ūrdvaṃ naravyāghrāḥ kimakurvata pāṇḍavāḥ

एवं कृष्णां मोक्षयित्वाविनिर्जित्य जयद्रथम् ।
आसांचक्रे मुनिगणैर्धर्मराजो युधिष्टिरः

evaṃ kṛṣṇāṃ mokṣayitvāvinirjitya jayadratham |
āsāṃcakre munigaṇairdharmarājo yudhiṣṭiraḥ

तेषां मध्येमहर्षीणां शृण्वतामनुशोचताम् ।
मार्कण्डेयमिदं वाक्यमब्रवीत्पाण्डुनन्दनः

teṣāṃ madhyemaharṣīṇāṃ śṛṇvatāmanuśocatām |
mārkaṇḍeyamidaṃ vākyamabravītpāṇḍunandanaḥ

भगवन्देवर्षीणां त्वं ख्यातो भूतभविष्यवित् ।
संशयं परिपृच्छमि च्छिन्धि मे हृदि संस्थितम्

bhagavandevarṣīṇāṃ tvaṃ khyāto bhūtabhaviṣyavit |
saṃśayaṃ paripṛcchami cchindhi me hṛdi saṃsthitam

द्रुपदस्य सुता ह्येषा वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
अयोनिजा महाभागास्नुषा पाण्डोर्महात्मनः

drupadasya sutā hyeṣā vedimadhyātsamutthitā |
ayonijā mahābhāgāsnuṣā pāṇḍormahātmanaḥ

मन्ये कालश्च भगवान्दैवं च दुरतिक्रमम् ।
भवितव्यं च भूतानां यस् नास्ति व्यतिक्रमः

manye kālaśca bhagavāndaivaṃ ca duratikramam |
bhavitavyaṃ ca bhūtānāṃ yas nāsti vyatikramaḥ

कथं हि पत्नीमस्माकं धर्मज्ञां धर्मचारिणीम् ।
संस्पृशेदीदृशो भावः शुचिं स्तैन्यमिवानृतम्

kathaṃ hi patnīmasmākaṃ dharmajñāṃ dharmacāriṇīm |
saṃspṛśedīdṛśo bhāvaḥ śuciṃ stainyamivānṛtam

न हि पापं कृतंकिंचित्कर्म वा निन्दितं क्वचित् ।
द्रौपद्या ब्राह्मणेष्वेव धर्मः सुचरितो महान्

na hi pāpaṃ kṛtaṃkiṃcitkarma vā ninditaṃ kvacit |
draupadyā brāhmaṇeṣveva dharmaḥ sucarito mahān

तां जहार बलाद्राजा मूढबुद्धिर्जयद्रथः ।
तस्याः संहरणात्पापः शिरसः केशवापनम्

tāṃ jahāra balādrājā mūḍhabuddhirjayadrathaḥ |
tasyāḥ saṃharaṇātpāpaḥ śirasaḥ keśavāpanam

पराजयं च संग्रामे ससहाः समाप्तवान् ।
प्रत्याहृता तथाऽस्माभिर्हत्वा तत्सैन्धवं बलम्

parājayaṃ ca saṃgrāme sasahāḥ samāptavān |
pratyāhṛtā tathā'smābhirhatvā tatsaindhavaṃ balam

तद्दारहरणं प्राप्तमस्माभिरवितर्कितम् ।
दुःखश्चायं वने वासो मृगयायां च जीविका

taddāraharaṇaṃ prāptamasmābhiravitarkitam |
duḥkhaścāyaṃ vane vāso mṛgayāyāṃ ca jīvikā

हिंसा च मृगजातीनां वनौकोभिर्वनौकसाम् ।
ज्ञातिभिर्विप्रवासश्च मिथ्याव्यवसितैरियम्

hiṃsā ca mṛgajātīnāṃ vanaukobhirvanaukasām |
jñātibhirvipravāsaśca mithyāvyavasitairiyam

अस्ति नूनं मया कश्चिदल्पभाग्यतरो नरः ।
भवता दृष्टपूर्वो वा श्रुतपूर्वोऽपि वा क्वचित्

asti nūnaṃ mayā kaścidalpabhāgyataro naraḥ |
bhavatā dṛṣṭapūrvo vā śrutapūrvo'pi vā kvacit