अध्याय 246: अर्जुन अपने मित्र चित्रसेन को हराते हैं

ततो दिव्यास्त्रसंपन्ना गन्धर्वा हेममालिनः ।
विसृजन्तः शरान्दीप्तान्समन्तात्पर्यवारयन्

tato divyāstrasaṃpannā gandharvā hemamālinaḥ |
visṛjantaḥ śarāndīptānsamantātparyavārayan

चतुरः पाण्डवान्वीरान्गन्धर्वाश्च सहस्रशः ।
रणे संन्यपतन्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्

caturaḥ pāṇḍavānvīrāngandharvāśca sahasraśaḥ |
raṇe saṃnyapatanrājaṃstadadbhutamivābhavat

यथा कर्णस्य च रथो धार्तराष्ट्रस् चोभयोः ।
गन्धर्वैः शतशश्छिन्नौ तथा तेषां प्रचक्रितरे

yathā karṇasya ca ratho dhārtarāṣṭras cobhayoḥ |
gandharvaiḥ śataśaśchinnau tathā teṣāṃ pracakritare

तान्समापततो राजन्गधर्वाञ्छतशो रणे ।
प्रत्यगृह्णन्नरव्याघ्राः शरवर्षैरनेकशः

tānsamāpatato rājangadharvāñchataśo raṇe |
pratyagṛhṇannaravyāghrāḥ śaravarṣairanekaśaḥ

ते कीर्यमाणाः खगमाः शरवर्षैः समन्ततः ।
न शेकुः पाण्डुपुत्राणां समीपे परिवर्तितुम्

te kīryamāṇāḥ khagamāḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ |
na śekuḥ pāṇḍuputrāṇāṃ samīpe parivartitum

अभिक्रुद्धानभिक्रुद्धो गन्धर्वानर्जुनस्तदा ।
लक्षयित्वाऽथ दिव्यानि महास्त्राण्युपचक्रमे

abhikruddhānabhikruddho gandharvānarjunastadā |
lakṣayitvā'tha divyāni mahāstrāṇyupacakrame

सहस्राणां सहस्राणि प्राहिणोद्यमसादनम् ।
अजेयानर्जुनः सङ्ख्ये गन्धर्वाणां बलोत्कटः

sahasrāṇāṃ sahasrāṇi prāhiṇodyamasādanam |
ajeyānarjunaḥ saṅkhye gandharvāṇāṃ balotkaṭaḥ

तथा भीमो महेष्वासः संयुगे बलिनांवरः ।
गन्धर्वाञ्शतशो राजञ्चघान निशितैः शरैः

tathā bhīmo maheṣvāsaḥ saṃyuge balināṃvaraḥ |
gandharvāñśataśo rājañcaghāna niśitaiḥ śaraiḥ

माद्रीपुत्रावपि तथा युध्मानौ बलोत्कटौ ।
परिगृह्याग्रतो राजञ्जघ्नतुः शतशः परान्

mādrīputrāvapi tathā yudhmānau balotkaṭau |
parigṛhyāgrato rājañjaghnatuḥ śataśaḥ parān

तेवध्यमाना गन्धर्वा दिव्यैरस्त्रैर्महारथैः ।
उत्पेतुः खमुपादाय धृतराष्ट्रसुतांस्ततः

tevadhyamānā gandharvā divyairastrairmahārathaiḥ |
utpetuḥ khamupādāya dhṛtarāṣṭrasutāṃstataḥ

सतानुत्पतितानदृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः ।
महता शरजालेन समन्तात्पर्यवारयत्

satānutpatitānadṛṣṭvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
mahatā śarajālena samantātparyavārayat

ते ब्रद्धाः शरजालेन शकुन्ता इव पञ्जरे
ववर्पुरर्जुनं क्रोधाद्गदाशक्त्यृष्टिवृष्टिभिः

te braddhāḥ śarajālena śakuntā iva pañjare
vavarpurarjunaṃ krodhādgadāśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ

गदाशक्त्यृष्टिवृष्टीस्ता निहत्य परमास्त्रवित् ।
गात्राणि चाहनद्भल्लैर्गन्धर्वाणां धनंजयः

gadāśaktyṛṣṭivṛṣṭīstā nihatya paramāstravit |
gātrāṇi cāhanadbhallairgandharvāṇāṃ dhanaṃjayaḥ

शिरोभिः प्रपतद्भिश्च चरणैर्बाहुभिस्तथा ।
अश्मवृष्टिरिवाभाति परेषामभवद्भयम्

śirobhiḥ prapatadbhiśca caraṇairbāhubhistathā |
aśmavṛṣṭirivābhāti pareṣāmabhavadbhayam

ते वध्यमाना गन्धर्वाः पाण्डवेन महात्मना ।
भूमिष्ठमन्तरिक्षस्थाः शरवर्षैरवाकिरन्

te vadhyamānā gandharvāḥ pāṇḍavena mahātmanā |
bhūmiṣṭhamantarikṣasthāḥ śaravarṣairavākiran

तेषां तु शरवर्षाणि सव्यसाची परंतपः ।
अस्त्रैः संवार्य तेजस्वी गन्धर्वान्प्रत्यविध्यत

teṣāṃ tu śaravarṣāṇi savyasācī paraṃtapaḥ |
astraiḥ saṃvārya tejasvī gandharvānpratyavidhyata

स्थूणाकर्णेन्द्रजालं च सौरं चापि तथाऽर्जुनः ।
आग्नेयं चापि सौम्यं च ससर्ज कुरुननदनः

sthūṇākarṇendrajālaṃ ca sauraṃ cāpi tathā'rjunaḥ |
āgneyaṃ cāpi saumyaṃ ca sasarja kurunanadanaḥ

ते दह्यमाना गन्धर्वाः कुन्तीपुत्रस्य सायकैः ।
दैतेया इव शक्रेण विषादमगमन्परम्

te dahyamānā gandharvāḥ kuntīputrasya sāyakaiḥ |
daiteyā iva śakreṇa viṣādamagamanparam

ऊर्ध्वमाक्रममाणाश्च शरजालेन वारिताः ।
विसर्पमाणा भल्लैश्च वार्यन्ते सव्यसाचिना

ūrdhvamākramamāṇāśca śarajālena vāritāḥ |
visarpamāṇā bhallaiśca vāryante savyasācinā

गन्धर्वांस्त्रासितान्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रेण भारत ।
चित्रसेनो गदां गृह्य सव्यसाचिनमनाद्रवत्

gandharvāṃstrāsitāndṛṣṭvā kuntīputreṇa bhārata |
citraseno gadāṃ gṛhya savyasācinamanādravat

तस्याभिपततस्तूर्णं गदाहस्तस्य संयुगे ।
गदां सर्वायसीं पार्थः शरैश्चिच्छेद सप्तधा

tasyābhipatatastūrṇaṃ gadāhastasya saṃyuge |
gadāṃ sarvāyasīṃ pārthaḥ śaraiściccheda saptadhā

स गदां बहुधा दृष्ट्वा कृत्तां बाणैस्तरस्विना ।
संवृत्य विद्ययाऽऽत्मानं योधयामास पाण्डवं

sa gadāṃ bahudhā dṛṣṭvā kṛttāṃ bāṇaistarasvinā |
saṃvṛtya vidyayā''tmānaṃ yodhayāmāsa pāṇḍavaṃ

अस्त्राणइ तस्य दिव्यानि संप्रयुक्तानि सर्वशः ।
दिव्यैरस्त्रैस्तदा वीरः पर्यवारयदर्जुनः

astrāṇai tasya divyāni saṃprayuktāni sarvaśaḥ |
divyairastraistadā vīraḥ paryavārayadarjunaḥ

स वार्यमाणस्तैरस्त्रैरर्जुनेन महात्मना ।
गन्धर्वराजो बलवान्माययाऽन्तर्हितस्तदा

sa vāryamāṇastairastrairarjunena mahātmanā |
gandharvarājo balavānmāyayā'ntarhitastadā

अन्तर्हितं तमालक्ष्य प्रहरन्तमथार्जुनः ।
ताडयामास खचरैर्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रितैः

antarhitaṃ tamālakṣya praharantamathārjunaḥ |
tāḍayāmāsa khacarairdivyāstrapratimantritaiḥ

अन्तर्धानवधं चास्य चक्रे क्रुद्धोऽर्जुनस्तदा ।
शब्दवेषं समाश्रित्य बहुरूपो धनंजयः

antardhānavadhaṃ cāsya cakre kruddho'rjunastadā |
śabdaveṣaṃ samāśritya bahurūpo dhanaṃjayaḥ

रस वध्यमानस्तैरस्त्रैरर्जुनेन महात्मना ।
ततोऽस्य दर्शयामास तदाऽऽत्मानं प्रियः सखा

rasa vadhyamānastairastrairarjunena mahātmanā |
tato'sya darśayāmāsa tadā''tmānaṃ priyaḥ sakhā

चित्रसेनस्तथोवाच सखायं युधि विद्धि माम् ।
चित्रसेनमथालक्ष्य सखायमिति विस्मितः

citrasenastathovāca sakhāyaṃ yudhi viddhi mām |
citrasenamathālakṣya sakhāyamiti vismitaḥ

संजहारास्त्रमथं तत्प्रसृष्टं पाण्डवर्षभः

saṃjahārāstramathaṃ tatprasṛṣṭaṃ pāṇḍavarṣabhaḥ

दृष्ट्वा तु पाण्डवाः सर्वे संहृतास्त्रं धनंजयम् ।
संजह्रुः प्रद्रुतानश्वाञ्शरवेगान्धनूंषि च

dṛṣṭvā tu pāṇḍavāḥ sarve saṃhṛtāstraṃ dhanaṃjayam |
saṃjahruḥ pradrutānaśvāñśaravegāndhanūṃṣi ca

चित्रसेनश्च भीमश्च सव्यसाची यमावपि ।
पृष्ट्वा कौशलमन्योन्यं रथेष्वेवावतस्थिरे

citrasenaśca bhīmaśca savyasācī yamāvapi |
pṛṣṭvā kauśalamanyonyaṃ ratheṣvevāvatasthire