भूय एव महाभाग्यं कथ्यतामित्यब्रवीत् पाण्डवः
bhūya eva mahābhāgyaṃ kathyatāmityabravīt pāṇḍavaḥ
11 श्लोक · 199 में से 315
मार्कण्डेय वृषदर्भ और सेदुक नामक दो राजाओं की कथा कहते हैं। सेदुक जानते थे कि वृषदर्भ ने बचपन से एक गुप्त व्रत ले रखा है कि ब्राह्मण को सोने चाँदी के सिवा कुछ नहीं देंगे। एक वेदज्ञ ब्राह्मण ने सेदुक को आशीर्वाद देकर गुरुदक्षिणा हेतु सहस्र घोड़े माँगे। सेदुक ने कहा कि मैं नहीं दे सकता, पर तुम वृषदर्भ के पास जाओ, वे अवश्य देंगे। ब्राह्मण ने वृषदर्भ से सहस्र घोड़े माँगे, तो राजा ने उसे कोड़े से मारा। ब्राह्मण ने पूछा कि निरपराध को क्यों मारते हो। जब वह शाप देने लगा, तो राजा ने पूछा कि जो न दे उसे शाप देना क्या ब्राह्मण का धर्म है। हमारे पाठ में अध्याय यहीं अचानक समाप्त हो जाता है।
वैशम्पायन उवाच
भूय एव महाभाग्यं कथ्यतामित्यब्रवीत् पाण्डवः
bhūya eva mahābhāgyaṃ kathyatāmityabravīt pāṇḍavaḥ
अथाचष्ट मार्कण्डेयो महाराज वृषदर्भसेदुकनामानौ राजानौ नीतिमार्गरतावस्त्रोपास्त्रकृतिनौ
athācaṣṭa mārkaṇḍeyo mahārāja vṛṣadarbhasedukanāmānau rājānau nītimārgaratāvastropāstrakṛtinau
सेदुको वृषदर्भस्य बालस्यैव उपांशुव्रतमभ्यजा- नात् कुप्यमदेयं ब्राह्मणस्य
seduko vṛṣadarbhasya bālasyaiva upāṃśuvratamabhyajā- nāt kupyamadeyaṃ brāhmaṇasya
अथ तं सेदुकं ब्राह्मणः कश्चिद् वेदाध्ययनसम्पन्न आशिषं दत्त्वा गुर्वर्थी भिक्षितवान्
atha taṃ sedukaṃ brāhmaṇaḥ kaścid vedādhyayanasampanna āśiṣaṃ dattvā gurvarthī bhikṣitavān
अश्वसहस्रं मे भवान् ददात्विति तं सेदुको ब्राह्मणमब्रवीत्
aśvasahasraṃ me bhavān dadātviti taṃ seduko brāhmaṇamabravīt
नास्ति सम्भवो गुर्वर्थं दातुमिति
nāsti sambhavo gurvarthaṃ dātumiti
स त्वं गच्छ वृषदर्भसकाशम् । राजा परमधर्मज्ञो ब्राह्मण तं भिक्षस्व ।
स ते दास्यति तस्यैतदुपांशुव्रतमिति
sa tvaṃ gaccha vṛṣadarbhasakāśam | rājā paramadharmajño brāhmaṇa taṃ bhikṣasva |
sa te dāsyati tasyaitadupāṃśuvratamiti
अथ ब्राह्मणो वृषदर्भसकाशं गत्वा अश्वसहस्रमयाचत् ।
स राजा तं कशेनाताडयत्
atha brāhmaṇo vṛṣadarbhasakāśaṃ gatvā aśvasahasramayācat |
sa rājā taṃ kaśenātāḍayat
तं ब्राह्मणोऽब्रवीत् । किं हिंस्यनागसं मामिति
taṃ brāhmaṇo'bravīt | kiṃ hiṃsyanāgasaṃ māmiti
एवमुक्त्वा तं शपन्तं राजाऽऽह । विप्र किं यो न ददाति तुभ्यमुताहोस्विद् ब्राह्मण्यमेतत्
evamuktvā taṃ śapantaṃ rājā''ha | vipra kiṃ yo na dadāti tubhyamutāhosvid brāhmaṇyametat
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि सेदुकवृषदर्भचरिते षण्णवत्यधिकशततमोऽध्यायः
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi sedukavṛṣadarbhacarite ṣaṇṇavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)