अध्याय 195: वामदेव के घोड़े और मण्डूकराज की पुत्री

भूय एव ब्राह्मणमहाभाग्यं वक्तुमर्हसीत्यब्रवीत्पाण्डवेयो मार्कण्डेयम्

bhūya eva brāhmaṇamahābhāgyaṃ vaktumarhasītyabravītpāṇḍaveyo mārkaṇḍeyam

अथाचष्ट मार्कण्डेयः

athācaṣṭa mārkaṇḍeyaḥ

अयोध्यायामिक्ष्वाकुकुलोत्पन्नः पार्थिवः परिक्षिन्नाम मृगयामगमत्

ayodhyāyāmikṣvākukulotpannaḥ pārthivaḥ parikṣinnāma mṛgayāmagamat

तमेकाश्वेन मृगमनुसरन्तं मृगो दूरमपाहरत्

tamekāśvena mṛgamanusarantaṃ mṛgo dūramapāharat

अथाध्वनि जातश्रमः क्षुत्तृष्णाभिभूतश्च कस्मिंश्चिदुद्देशे नीलं वनषण्डमपश्यत्
तच्च विवेश

athādhvani jātaśramaḥ kṣuttṛṣṇābhibhūtaśca kasmiṃściduddeśe nīlaṃ vanaṣaṇḍamapaśyat
tacca viveśa

ततस्तस्य वनषण्डस्य मध्येऽतीव रमणीयं सरो दृष्ट्वा साश्व एव व्यगाहत

tatastasya vanaṣaṇḍasya madhye'tīva ramaṇīyaṃ saro dṛṣṭvā sāśva eva vyagāhata

अथाश्वस्तः स बिसमृणालमश्वस्याग्रे निक्षिप्य पुष्करिणीतीरे समाविशत्

athāśvastaḥ sa bisamṛṇālamaśvasyāgre nikṣipya puṣkariṇītīre samāviśat

ततः शयानो मधुरं गीतशब्दमशृणोत्

tataḥ śayāno madhuraṃ gītaśabdamaśṛṇot

स श्रुत्वाचिन्तयत्
नेह मनुष्यगतिं पश्यामि
कस्य खल्वयं गीतशब्द इति

sa śrutvācintayat
neha manuṣyagatiṃ paśyāmi
kasya khalvayaṃ gītaśabda iti

अथापश्यत्कन्यां परमरूपदर्शनीयां पुष्पाण्यवचिन्वतीं गायन्तीं च

athāpaśyatkanyāṃ paramarūpadarśanīyāṃ puṣpāṇyavacinvatīṃ gāyantīṃ ca

अथ सा राज्ञः समीपे पर्यक्रामत्

atha sā rājñaḥ samīpe paryakrāmat

तामब्रवीद्राजा
कस्यासि सुभगे त्वमिति

tāmabravīdrājā
kasyāsi subhage tvamiti

कन्यास्मीति

kanyāsmīti

तां राजोवाच
अर्थी त्वयाहमिति

tāṃ rājovāca
arthī tvayāhamiti

अथोवाच कन्या
समयेनाहं शक्या त्वया लब्धुम्
नान्यथेति

athovāca kanyā
samayenāhaṃ śakyā tvayā labdhum
nānyatheti

तां राजा समयमपृच्छत्

tāṃ rājā samayamapṛcchat

उदकं मे न दर्शयितव्यमिति

udakaṃ me na darśayitavyamiti

स राजा बाढमित्युक्त्वा तां समागम्य तया सहास्ते

sa rājā bāḍhamityuktvā tāṃ samāgamya tayā sahāste

तत्रैवासीने राजनि सेनान्वगच्छत्
पदेनानुपदं दृष्ट्वा राजानं परिवार्यातिष्ठत्

tatraivāsīne rājani senānvagacchat
padenānupadaṃ dṛṣṭvā rājānaṃ parivāryātiṣṭhat

पर्याश्वस्तश्च राजा तयैव सह शिबिकया प्रायादविघाटितया
स्वनगरमनुप्राप्य रहसि तया सह रमन्नास्ते
नान्यत्किञ्चनापश्यत्

paryāśvastaśca rājā tayaiva saha śibikayā prāyādavighāṭitayā
svanagaramanuprāpya rahasi tayā saha ramannāste
nānyatkiñcanāpaśyat

अथ प्रधानामात्यस्तस्याभ्याशचराः स्त्रियोऽपृच्छत्
किमत्र प्रयोजनं वर्तत इति

atha pradhānāmātyastasyābhyāśacarāḥ striyo'pṛcchat
kimatra prayojanaṃ vartata iti

अथाब्रुवंस्ताः स्त्रियः
अपूर्वमिव पश्याम उदकं नात्र नीयतेति

athābruvaṃstāḥ striyaḥ
apūrvamiva paśyāma udakaṃ nātra nīyateti

अथामात्योऽनुदकं वनं कारयित्वोदारवृक्षं बहुमूलपुष्पफलं रहस्युपगम्य राजानमब्रवीत्
वनमिदमुदारमनुदकम्
साध्वत्र रम्यतामिति

athāmātyo'nudakaṃ vanaṃ kārayitvodāravṛkṣaṃ bahumūlapuṣpaphalaṃ rahasyupagamya rājānamabravīt
vanamidamudāramanudakam
sādhvatra ramyatāmiti

स तस्य वचनात्तयैव सह देव्या तद्वनं प्राविशत्
स कदाचित्तस्मिन्वने रम्ये तयैव सह व्यवहरत्
अथ क्षुत्तृष्णार्दितः श्रान्तोऽतिमात्रमतिमुक्तागारमपश्यत्

sa tasya vacanāttayaiva saha devyā tadvanaṃ prāviśat
sa kadācittasminvane ramye tayaiva saha vyavaharat
atha kṣuttṛṣṇārditaḥ śrānto'timātramatimuktāgāramapaśyat

तत्प्रविश्य राजा सह प्रियया सुधातलसुकृतां विमलसलिलपूर्णां वापीमपश्यत्

tatpraviśya rājā saha priyayā sudhātalasukṛtāṃ vimalasalilapūrṇāṃ vāpīmapaśyat

दृष्ट्वैव च तां तस्या एव तीरे सहैव तया देव्या व्यतिष्ठत्

dṛṣṭvaiva ca tāṃ tasyā eva tīre sahaiva tayā devyā vyatiṣṭhat

अथ तां देवीं स राजाब्रवीत्
साध्ववतर वापीसलिलमिति

atha tāṃ devīṃ sa rājābravīt
sādhvavatara vāpīsalilamiti

सा तद्वचः श्रुत्वावतीर्य वापीं न्यमज्जत्
न पुनरुदमज्जत्

sā tadvacaḥ śrutvāvatīrya vāpīṃ nyamajjat
na punarudamajjat

तां मृगयमाणो राजा नापश्यत्

tāṃ mṛgayamāṇo rājā nāpaśyat

वापीमपि निःस्राव्य मण्डूकं श्वभ्रमुखे दृष्ट्वा क्रुद्ध आज्ञापयामास
सर्वमण्डूकवधः क्रियतामिति
यो मयार्थी स मृतकैर्मण्डूकैरुपायनैर्मामुपतिष्ठेदिति

vāpīmapi niḥsrāvya maṇḍūkaṃ śvabhramukhe dṛṣṭvā kruddha ājñāpayāmāsa
sarvamaṇḍūkavadhaḥ kriyatāmiti
yo mayārthī sa mṛtakairmaṇḍūkairupāyanairmāmupatiṣṭhediti

अथ मण्डूकवधे घोरे क्रियमाणे दिक्षु सर्वासु मण्डूकान्भयमाविशत्
ते भीता मण्डूकराज्ञे यथावृत्तं न्यवेदयन्

atha maṇḍūkavadhe ghore kriyamāṇe dikṣu sarvāsu maṇḍūkānbhayamāviśat
te bhītā maṇḍūkarājñe yathāvṛttaṃ nyavedayan

ततो मण्डूकराट्तापसवेषधारी राजानमभ्यगच्छत्

tato maṇḍūkarāṭtāpasaveṣadhārī rājānamabhyagacchat

मा राजन्क्रोधवशं गमः
प्रसादं कुरु
नार्हसि मण्डूकानामनपराधिनां वधं कर्तुमिति

mā rājankrodhavaśaṃ gamaḥ
prasādaṃ kuru
nārhasi maṇḍūkānāmanaparādhināṃ vadhaṃ kartumiti

श्लोकौ चात्र भवतः
मा मण्डूकाञ्जिघांस त्वं कोपं सन्धारयाच्युत ।
प्रक्षीयते धनोद्रेको जनानामविजानताम्

ślokau cātra bhavataḥ
mā maṇḍūkāñjighāṃsa tvaṃ kopaṃ sandhārayācyuta |
prakṣīyate dhanodreko janānāmavijānatām

प्रतिजानीहि नैतांस्त्वं प्राप्य क्रोधं विमोक्ष्यसे ।
अलं कृत्वा तवाधर्मं मण्डूकैः किं हतैर्हि ते

pratijānīhi naitāṃstvaṃ prāpya krodhaṃ vimokṣyase |
alaṃ kṛtvā tavādharmaṃ maṇḍūkaiḥ kiṃ hatairhi te

तमेवंवादिनमिष्टजनशोकपरीतात्मा राजा प्रोवाच
न हि क्षम्यते तन्मया
हनिष्याम्येतान्
एतैर्दुरात्मभिः प्रिया मे भक्षिता
सर्वथैव मे वध्या मण्डूकाः
नार्हसि विद्वन्मामुपरोद्धुमिति

tamevaṃvādinamiṣṭajanaśokaparītātmā rājā provāca
na hi kṣamyate tanmayā
haniṣyāmyetān
etairdurātmabhiḥ priyā me bhakṣitā
sarvathaiva me vadhyā maṇḍūkāḥ
nārhasi vidvanmāmuparoddhumiti

स तद्वाक्यमुपलभ्य व्यथितेन्द्रियमनाः प्रोवाच
प्रसीद राजन्
अहमायुर्नाम मण्डूकराजः
मम सा दुहिता सुशोभना नाम
तस्या दौःशील्यमेतत्
बहवो हि राजानस्तया विप्रलब्धपूर्वा इति

sa tadvākyamupalabhya vyathitendriyamanāḥ provāca
prasīda rājan
ahamāyurnāma maṇḍūkarājaḥ
mama sā duhitā suśobhanā nāma
tasyā dauḥśīlyametat
bahavo hi rājānastayā vipralabdhapūrvā iti

तमब्रवीद्राजा
तयास्म्यर्थी
सा मे दीयतामिति

tamabravīdrājā
tayāsmyarthī
sā me dīyatāmiti

अथैनां राज्ञे पितादात्
अब्रवीच्चैनाम्
एनं राजानं शुश्रूषस्वेति

athaināṃ rājñe pitādāt
abravīccainām
enaṃ rājānaṃ śuśrūṣasveti

स उवाच दुहितरम्
यस्मात्त्वया राजानो विप्रलब्धास्तस्मादब्रह्मण्यानि तवापत्यानि भविष्यन्त्यनृतकत्वात्तवेति

sa uvāca duhitaram
yasmāttvayā rājāno vipralabdhāstasmādabrahmaṇyāni tavāpatyāni bhaviṣyantyanṛtakatvāttaveti

स च राजा तामुपलभ्य तस्यां सुरतगुणनिबद्धहृदयो लोकत्रयैश्वर्यमिवोपलभ्य हर्षबाष्पकलया वाचा प्रणिपत्याभिपूज्य मण्डूकराजानमब्रवीत्
अनुगृहीतोऽस्मीति

sa ca rājā tāmupalabhya tasyāṃ surataguṇanibaddhahṛdayo lokatrayaiśvaryamivopalabhya harṣabāṣpakalayā vācā praṇipatyābhipūjya maṇḍūkarājānamabravīt
anugṛhīto'smīti

स च मण्डूकराजो जामातरमनुज्ञाप्य यथागतमगच्छत्

sa ca maṇḍūkarājo jāmātaramanujñāpya yathāgatamagacchat

अथ कस्यचित्कालस्य तस्यां कुमारास्त्रयस्तस्य राज्ञः सम्बभूवुः शलो दलो बलश्चेति
ततस्तेषां ज्येष्ठं शलं समये पिता राज्येऽभिषिच्य तपसि धृतात्मा वनं जगाम

atha kasyacitkālasya tasyāṃ kumārāstrayastasya rājñaḥ sambabhūvuḥ śalo dalo balaśceti
tatasteṣāṃ jyeṣṭhaṃ śalaṃ samaye pitā rājye'bhiṣicya tapasi dhṛtātmā vanaṃ jagāma

अथ कदाचिच्छलो मृगयामचरत्
मृगं चासाद्य रथेनान्वधावत्

atha kadācicchalo mṛgayāmacarat
mṛgaṃ cāsādya rathenānvadhāvat

सूतं चोवाच
शीघ्रं मां वहस्वेति

sūtaṃ covāca
śīghraṃ māṃ vahasveti

स तथोक्तः सूतो राजानमब्रवीत्
मा क्रियतामनुबन्धः
नैष शक्यस्त्वया मृगो ग्रहीतुं यद्यपि ते रथे युक्तौ वाम्यौ स्यातामिति

sa tathoktaḥ sūto rājānamabravīt
mā kriyatāmanubandhaḥ
naiṣa śakyastvayā mṛgo grahītuṃ yadyapi te rathe yuktau vāmyau syātāmiti

ततोऽब्रवीद्राजा सूतम्
आचक्ष्व मे वाम्यौ
हन्मि वा त्वामिति

tato'bravīdrājā sūtam
ācakṣva me vāmyau
hanmi vā tvāmiti

स एवमुक्तो राजभयभीतो वामदेवशापभीतश्च सन्नाचख्यौ राज्ञे
वामदेवस्याश्वौ वाम्यौ मनोजवाविति

sa evamukto rājabhayabhīto vāmadevaśāpabhītaśca sannācakhyau rājñe
vāmadevasyāśvau vāmyau manojavāviti

अथैनमेवं ब्रुवाणमब्रवीद्राजा
वामदेवाश्रमं याहीति

athainamevaṃ bruvāṇamabravīdrājā
vāmadevāśramaṃ yāhīti

स गत्वा वामदेवाश्रमं तमृषिमब्रवीत्
भगवन्मृगो मया विद्धः पलायते
तं सम्भावयेयम्
अर्हसि मे वाम्यौ दातुमिति

sa gatvā vāmadevāśramaṃ tamṛṣimabravīt
bhagavanmṛgo mayā viddhaḥ palāyate
taṃ sambhāvayeyam
arhasi me vāmyau dātumiti

तमब्रवीदृषिः
ददानि ते वाम्यौ
कृतकार्येण भवता ममैव निर्यात्यौ क्षिप्रमिति

tamabravīdṛṣiḥ
dadāni te vāmyau
kṛtakāryeṇa bhavatā mamaiva niryātyau kṣipramiti

स च तावश्वौ प्रतिगृह्यानुज्ञाप्य चर्षिं प्रायाद्वाम्यसंयुक्तेन रथेन मृगं प्रति
गच्छंश्चाब्रवीत्सूतम्
अश्वरत्नाविमावयोग्यौ ब्राह्मणानाम्
नैतौ प्रतिदेयौ वामदेवायेति

sa ca tāvaśvau pratigṛhyānujñāpya carṣiṃ prāyādvāmyasaṃyuktena rathena mṛgaṃ prati
gacchaṃścābravītsūtam
aśvaratnāvimāvayogyau brāhmaṇānām
naitau pratideyau vāmadevāyeti

एवमुक्त्वा मृगमवाप्य स्वनगरमेत्याश्वावन्तःपुरेऽस्थापयत्

evamuktvā mṛgamavāpya svanagarametyāśvāvantaḥpure'sthāpayat

अथर्षिश्चिन्तयामास
तरुणो राजपुत्रः कल्याणं पत्रमासाद्य रमते
न मे प्रतिनिर्यातयति
अहो कष्टमिति

atharṣiścintayāmāsa
taruṇo rājaputraḥ kalyāṇaṃ patramāsādya ramate
na me pratiniryātayati
aho kaṣṭamiti

मनसा निश्चित्य मासि पूर्णे शिष्यमब्रवीत्
गच्छात्रेय
राजानं ब्रूहि
यदि पर्याप्तं निर्यातयोपाध्यायवाम्याविति

manasā niścitya māsi pūrṇe śiṣyamabravīt
gacchātreya
rājānaṃ brūhi
yadi paryāptaṃ niryātayopādhyāyavāmyāviti

स गत्वैवं तं राजानमब्रवीत्

sa gatvaivaṃ taṃ rājānamabravīt

राज्ञामेतद्वाहनम्
अनर्हा ब्राह्मणा रत्नानामेवंविधानाम्
किं च ब्राह्मणानामश्वैः कार्यम्
साधु प्रतिगम्यतामिति

rājñāmetadvāhanam
anarhā brāhmaṇā ratnānāmevaṃvidhānām
kiṃ ca brāhmaṇānāmaśvaiḥ kāryam
sādhu pratigamyatāmiti

स गत्वैवमुपाध्यायायाचष्ट

sa gatvaivamupādhyāyāyācaṣṭa

तच्छ्रुत्वा वचनमप्रियं वामदेवः क्रोधपरीतात्मा स्वयमेव राजानमभिगम्याश्वार्थमभ्यचोदयत्
न चादाद्राजा

tacchrutvā vacanamapriyaṃ vāmadevaḥ krodhaparītātmā svayameva rājānamabhigamyāśvārthamabhyacodayat
na cādādrājā

प्रयच्छ वाम्यौ मम पार्थिव त्वं; कृतं हि ते कार्यमन्यैरशक्यम् ।
मा त्वा वधीद्वरुणो घोरपाशै; र्ब्रह्मक्षत्रस्यान्तरे वर्तमानः

prayaccha vāmyau mama pārthiva tvaṃ; kṛtaṃ hi te kāryamanyairaśakyam |
mā tvā vadhīdvaruṇo ghorapāśai; rbrahmakṣatrasyāntare vartamānaḥ

राजोवाच ॥
अनड्वाहौ सुव्रतौ साधु दान्ता; वेतद्विप्राणां वाहनं वामदेव ।
ताभ्यां याहि त्वं यत्र कामो महर्षे; छन्दांसि वै त्वादृशं संवहन्ति

rājovāca ||
anaḍvāhau suvratau sādhu dāntā; vetadviprāṇāṃ vāhanaṃ vāmadeva |
tābhyāṃ yāhi tvaṃ yatra kāmo maharṣe; chandāṃsi vai tvādṛśaṃ saṃvahanti

छन्दांसि वै मादृशं संवहन्ति; लोकेऽमुष्मिन्पार्थिव यानि सन्ति ।
अस्मिंस्तु लोके मम यानमेत; दस्मद्विधानामपरेषां च राजन्

chandāṃsi vai mādṛśaṃ saṃvahanti; loke'muṣminpārthiva yāni santi |
asmiṃstu loke mama yānameta; dasmadvidhānāmapareṣāṃ ca rājan

राजोवाच ॥
चत्वारो वा गर्दभास्त्वां वहन्तु; श्रेष्ठाश्वतर्यो हरयो वा तुरङ्गाः ।
तैस्त्वं याहि क्षत्रियस्यैष वाहो; मम वाम्यौ न तवैतौ हि विद्धि

rājovāca ||
catvāro vā gardabhāstvāṃ vahantu; śreṣṭhāśvataryo harayo vā turaṅgāḥ |
taistvaṃ yāhi kṣatriyasyaiṣa vāho; mama vāmyau na tavaitau hi viddhi

घोरं व्रतं ब्राह्मणस्यैतदाहु; रेतद्राजन्यदिहाजीवमानः ।
अयस्मया घोररूपा महान्तो; वहन्तु त्वां शितशूलाश्चतुर्धा

ghoraṃ vrataṃ brāhmaṇasyaitadāhu; retadrājanyadihājīvamānaḥ |
ayasmayā ghorarūpā mahānto; vahantu tvāṃ śitaśūlāścaturdhā

राजोवाच ॥
ये त्वा विदुर्ब्राह्मणं वामदेव; वाचा हन्तुं मनसा कर्मणा वा ।
ते त्वां सशिष्यमिह पातयन्तु; मद्वाक्यनुन्नाः शितशूलासिहस्ताः

rājovāca ||
ye tvā vidurbrāhmaṇaṃ vāmadeva; vācā hantuṃ manasā karmaṇā vā |
te tvāṃ saśiṣyamiha pātayantu; madvākyanunnāḥ śitaśūlāsihastāḥ

नानुयोगा ब्राह्मणानां भवन्ति; वाचा राजन्मनसा कर्मणा वा ।
यस्त्वेवं ब्रह्म तपसान्वेति विद्वां; स्तेन श्रेष्ठो भवति हि जीवमानः

nānuyogā brāhmaṇānāṃ bhavanti; vācā rājanmanasā karmaṇā vā |
yastvevaṃ brahma tapasānveti vidvāṃ; stena śreṣṭho bhavati hi jīvamānaḥ

एवमुक्ते वामदेवेन राज; न्समुत्तस्थू राक्षसा घोररूपाः ।
तैः शूलहस्तैर्वध्यमानः स राजा; प्रोवाचेदं वाक्यमुच्चैस्तदानीम्

evamukte vāmadevena rāja; nsamuttasthū rākṣasā ghorarūpāḥ |
taiḥ śūlahastairvadhyamānaḥ sa rājā; provācedaṃ vākyamuccaistadānīm

इक्ष्वाकवो यदि ब्रह्मन्दलो वा; विधेया मे यदि वान्ये विशोऽपि ।
नोत्स्रक्ष्येऽहं वामदेवस्य वाम्यौ; नैवंविधा धर्मशीला भवन्ति

ikṣvākavo yadi brahmandalo vā; vidheyā me yadi vānye viśo'pi |
notsrakṣye'haṃ vāmadevasya vāmyau; naivaṃvidhā dharmaśīlā bhavanti

एवं ब्रुवन्नेव स यातुधानै; र्हतो जगामाशु महीं क्षितीशः ।
ततो विदित्वा नृपतिं निपातित; मिक्ष्वाकवो वै दलमभ्यषिञ्चन्

evaṃ bruvanneva sa yātudhānai; rhato jagāmāśu mahīṃ kṣitīśaḥ |
tato viditvā nṛpatiṃ nipātita; mikṣvākavo vai dalamabhyaṣiñcan

राज्ये तदा तत्र गत्वा स विप्रः; प्रोवाचेदं वचनं वामदेवः ।
दलं राजानं ब्राह्मणानां हि देय; मेवं राजन्सर्वधर्मेषु दृष्टम्

rājye tadā tatra gatvā sa vipraḥ; provācedaṃ vacanaṃ vāmadevaḥ |
dalaṃ rājānaṃ brāhmaṇānāṃ hi deya; mevaṃ rājansarvadharmeṣu dṛṣṭam

बिभेषि चेत्त्वमधर्मान्नरेन्द्र; प्रयच्छ मे शीघ्रमेवाद्य वाम्यौ ।
एतच्छ्रुत्वा वामदेवस्य वाक्यं; स पार्थिवः सूतमुवाच रोषात्

bibheṣi cettvamadharmānnarendra; prayaccha me śīghramevādya vāmyau |
etacchrutvā vāmadevasya vākyaṃ; sa pārthivaḥ sūtamuvāca roṣāt

एकं हि मे सायकं चित्ररूपं; दिग्धं विषेणाहर सङ्गृहीतम् ।
येन विद्धो वामदेवः शयीत; संदश्यमानः श्वभिरार्तरूपः

ekaṃ hi me sāyakaṃ citrarūpaṃ; digdhaṃ viṣeṇāhara saṅgṛhītam |
yena viddho vāmadevaḥ śayīta; saṃdaśyamānaḥ śvabhirārtarūpaḥ

जानामि पुत्रं दशवर्षं तवाहं; जातं महिष्यां श्येनजितं नरेन्द्र ।
तं जहि त्वं मद्वचनात्प्रणुन्न; स्तूर्णं प्रियं सायकैर्घोररूपैः

jānāmi putraṃ daśavarṣaṃ tavāhaṃ; jātaṃ mahiṣyāṃ śyenajitaṃ narendra |
taṃ jahi tvaṃ madvacanātpraṇunna; stūrṇaṃ priyaṃ sāyakairghorarūpaiḥ

एवमुक्तो वामदेवेन राज; न्नन्तःपुरे राजपुत्रं जघान ।
स सायकस्तिग्मतेजा विसृष्टः; श्रुत्वा दलस्तच्च वाक्यं बभाषे

evamukto vāmadevena rāja; nnantaḥpure rājaputraṃ jaghāna |
sa sāyakastigmatejā visṛṣṭaḥ; śrutvā dalastacca vākyaṃ babhāṣe

इक्ष्वाकवो हन्त चरामि वः प्रियं; निहन्मीमं विप्रमद्य प्रमथ्य ।
आनीयतामपरस्तिग्मतेजाः; पश्यध्वं मे वीर्यमद्य क्षितीशाः

ikṣvākavo hanta carāmi vaḥ priyaṃ; nihanmīmaṃ vipramadya pramathya |
ānīyatāmaparastigmatejāḥ; paśyadhvaṃ me vīryamadya kṣitīśāḥ

यं त्वमेनं सायकं घोररूपं; विषेण दिग्धं मम संदधासि ।
न त्वमेनं शरवर्यं विमोक्तुं; सन्धातुं वा शक्ष्यसि मानवेन्द्र

yaṃ tvamenaṃ sāyakaṃ ghorarūpaṃ; viṣeṇa digdhaṃ mama saṃdadhāsi |
na tvamenaṃ śaravaryaṃ vimoktuṃ; sandhātuṃ vā śakṣyasi mānavendra

राजोवाच ॥
इक्ष्वाकवः पश्यत मां गृहीतं; न वै शक्नोम्येष शरं विमोक्तुम् ।
न चास्य कर्तुं नाशमभ्युत्सहामि; आयुष्मान्वै जीवतु वामदेवः

rājovāca ||
ikṣvākavaḥ paśyata māṃ gṛhītaṃ; na vai śaknomyeṣa śaraṃ vimoktum |
na cāsya kartuṃ nāśamabhyutsahāmi; āyuṣmānvai jīvatu vāmadevaḥ

संस्पृशैनां महिषीं सायकेन; ततस्तस्मादेनसो मोक्ष्यसे त्वम् ।
मार्कण्डेय उवाच ॥
ततस्तथा कृतवान्पार्थिवस्तु; ततो मुनिं राजपुत्री बभाषे ।
यथा युक्तं वामदेवाहमेनं; दिने दिने संविशन्ती व्यशंसम्
ब्राह्मणेभ्यो मृगयन्ती सूनृतानि; तथा ब्रह्मन्पुण्यलोकं लभेयम्

saṃspṛśaināṃ mahiṣīṃ sāyakena; tatastasmādenaso mokṣyase tvam |
mārkaṇḍeya uvāca ||
tatastathā kṛtavānpārthivastu; tato muniṃ rājaputrī babhāṣe |
yathā yuktaṃ vāmadevāhamenaṃ; dine dine saṃviśantī vyaśaṃsam
brāhmaṇebhyo mṛgayantī sūnṛtāni; tathā brahmanpuṇyalokaṃ labheyam

त्वया त्रातं राजकुलं शुभेक्षणे; वरं वृणीष्वाप्रतिमं ददानि ते ।
प्रशाधीमं स्वजनं राजपुत्रि; इक्ष्वाकुराज्यं सुमहच्चाप्यनिन्द्ये

tvayā trātaṃ rājakulaṃ śubhekṣaṇe; varaṃ vṛṇīṣvāpratimaṃ dadāni te |
praśādhīmaṃ svajanaṃ rājaputri; ikṣvākurājyaṃ sumahaccāpyanindye

वरं वृणे भगवन्नेकमेव; विमुच्यतां किल्बिषादद्य भर्ता ।
शिवेन चाध्याहि सपुत्रबान्धवं; वरो वृतो ह्येष मया द्विजाग्र्य

varaṃ vṛṇe bhagavannekameva; vimucyatāṃ kilbiṣādadya bhartā |
śivena cādhyāhi saputrabāndhavaṃ; varo vṛto hyeṣa mayā dvijāgrya

श्रुत्वा वचः स मुनी राजपुत्र्या; स्तथास्त्विति प्राह कुरुप्रवीर ।
ततः स राजा मुदितो बभूव; वाम्यौ चास्मै सम्प्रददौ प्रणम्य 3.192.72

śrutvā vacaḥ sa munī rājaputryā; stathāstviti prāha kurupravīra |
tataḥ sa rājā mudito babhūva; vāmyau cāsmai sampradadau praṇamya 3.192.72