अध्याय 155: भीम ने रक्षकों को भगाकर कमल लिए

पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः ।
विशालां बदरीं प्राप्तो भ्रातृभिः सह राक्षसाः

pāṇḍavo bhīmaseno'haṃ dharmarājādanantaraḥ |
viśālāṃ badarīṃ prāpto bhrātṛbhiḥ saha rākṣasāḥ

अपश्यत्तत्रपाञ्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम् ।
अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति

apaśyattatrapāñcālī saugandhikamanuttamam |
aniloḍhamito nūnaṃ sā bahūni parīpsati

तस्या मामनवद्याङ्ग्या धर्मपत्न्याः प्रिये स्थितम् ।
पुष्पाहारमिह प्राप्तं निबोधत निशाचराः

tasyā māmanavadyāṅgyā dharmapatnyāḥ priye sthitam |
puṣpāhāramiha prāptaṃ nibodhata niśācarāḥ

आक्रीडोऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ ।
नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मणा

ākrīḍo'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabha |
neha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmaṇā

देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्चात्र वृकोदर ।
आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति च हरन्ति च

devarṣayastathā yakṣā devāścātra vṛkodara |
āmantrya yakṣapravaraṃ pibanti ca haranti ca

गन्धर्वाप्सरसश्चैव विहरन्त्यत्र पाण्डव ।
यक्षाधिपस्यानुमते कुबेरस् महात्मनः

gandharvāpsarasaścaiva viharantyatra pāṇḍava |
yakṣādhipasyānumate kuberas mahātmanaḥ

अन्यायेनेह यः कश्चिदवमन्य धनेश्वरम् ।
विहर्तुमिच्छेद्दुर्वृत्तः स विनश्येन्न संशयः

anyāyeneha yaḥ kaścidavamanya dhaneśvaram |
vihartumiccheddurvṛttaḥ sa vinaśyenna saṃśayaḥ

तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादिह ।
धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम्

tamanādṛtya padmāni jihīrṣasi balādiha |
dharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham

[आमन्त्र्य यक्षराजं वै ततः पिव हरस्व च ।
नातोऽन्यथा त्वया शक्यं किंचित्पुष्करमीक्षितुं

[āmantrya yakṣarājaṃ vai tataḥ piva harasva ca |
nāto'nyathā tvayā śakyaṃ kiṃcitpuṣkaramīkṣituṃ

राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिके ।
दृष्ट्वाऽपिच महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे

rākṣasāstaṃ na paśyāmi dhaneśvaramihāntike |
dṛṣṭvā'pica mahārājaṃ nāhaṃ yācitumutsahe

न हि याचन्ति राजान एष धर्मः सनातनः ।
न चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्मं कथंचन

na hi yācanti rājāna eṣa dharmaḥ sanātanaḥ |
na cāhaṃ hātumicchāmi kṣātradharmaṃ kathaṃcana

इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरे ।
नेयं भवनमासाद्यकुबेरस्य महात्मनः

iyaṃ ca nalinī ramyā jātā parvatanirjhare |
neyaṃ bhavanamāsādyakuberasya mahātmanaḥ

तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य च ।
एवं गतेषु द्रव्येषु कः कं याचितुमर्हति

tulyā hi sarvabhūtānāmiyaṃ vaiśravaṇasya ca |
evaṃ gateṣu dravyeṣu kaḥ kaṃ yācitumarhati

इत्युक्त्वा राक्षसान्सर्वान्भीमसेनो व्यगाहत ।
तां तु पुष्करिणीं वीरः प्रभिन्न इव कुञ्जरः

ityuktvā rākṣasānsarvānbhīmaseno vyagāhata |
tāṃ tu puṣkariṇīṃ vīraḥ prabhinna iva kuñjaraḥ

ततः स राक्षसैर्वाचा प्रतिषिद्धः प्रतापवान् ।
मा मैवमिति सक्रोधैर्भर्त्सयद्भिः समन्ततः

tataḥ sa rākṣasairvācā pratiṣiddhaḥ pratāpavān |
mā maivamiti sakrodhairbhartsayadbhiḥ samantataḥ

कदर्थीकृत्यतु स तान्राक्षसान्भीमविक्रमः ।
व्यगाहत महातेजास्ते तं सर्वे न्यवारयन्

kadarthīkṛtyatu sa tānrākṣasānbhīmavikramaḥ |
vyagāhata mahātejāste taṃ sarve nyavārayan

गृह्णीत बध्नीत विकर्ततेमं
पचाम खादाम च भीमसेनम् ।
क्रुद्धा ब्रुवन्तोऽभिययुर्द्रतं ते
शस्त्राणि चोद्यम्य विवृत्तनेत्राः

gṛhṇīta badhnīta vikartatemaṃ
pacāma khādāma ca bhīmasenam |
kruddhā bruvanto'bhiyayurdrataṃ te
śastrāṇi codyamya vivṛttanetrāḥ

प्रगृह्यतानभ्यपतत्तरस्वी
ततोऽब्रवीत्तिष्ठत तिष्ठतेति ॥
ते तं तदा तोमरपट्टसाद्यै-
र्व्याविद्धशस्त्रैः सहसा निपेतुः ।

pragṛhyatānabhyapatattarasvī
tato'bravīttiṣṭhata tiṣṭhateti ||
te taṃ tadā tomarapaṭṭasādyai-
rvyāviddhaśastraiḥ sahasā nipetuḥ |

जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा
भीमं समन्तात्परिवव्रुरुग्राः ।
जिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा
भीमं समन्तात्परिवब्रुरुग्राः

jighāṃsavaḥ krodhavaśāḥ subhīmā
bhīmaṃ samantātparivavrurugrāḥ |
jighāṃsavaḥ krodhavaśāḥ subhīmā
bhīmaṃ samantātparivabrurugrāḥ

वातेन कुन्त्यां बलवान्सुजातः
शूरस्तरस्वी द्विषतां निहन्ता ।
सत्ये च धर्मे च रतः सदैव
पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्यः

vātena kuntyāṃ balavānsujātaḥ
śūrastarasvī dviṣatāṃ nihantā |
satye ca dharme ca rataḥ sadaiva
parākrame śatrubhirapradhṛṣyaḥ

तेषां स मार्गान्विविधान्महात्मा
निहत्य शस्त्राणि च शास्त्रवाणाम् ।
यथा प्रवीरान्निजघान भीमः
परश्शतान्पुष्करिणीसमीपे

teṣāṃ sa mārgānvividhānmahātmā
nihatya śastrāṇi ca śāstravāṇām |
yathā pravīrānnijaghāna bhīmaḥ
paraśśatānpuṣkariṇīsamīpe

ते तस्य वीर्यं च बलं च दृष्ट्वा
विद्याबलंबाहुबलं तथैव ।
अशक्नुवन्तः सहितं समन्ता-
द्द्रुतं प्रवीरा सहसा निवृत्ताः

te tasya vīryaṃ ca balaṃ ca dṛṣṭvā
vidyābalaṃbāhubalaṃ tathaiva |
aśaknuvantaḥ sahitaṃ samantā-
ddrutaṃ pravīrā sahasā nivṛttāḥ

विदीर्यमाणास्तत एव तूर्ण-
माकाशमास्थाय विमूढसंज्ञाः ।
कैलासशृङ्गाण्यभिदुद्रुवुस्ते
भीमार्दिताः क्रोधवशाः प्रभग्नाः

vidīryamāṇāstata eva tūrṇa-
mākāśamāsthāya vimūḍhasaṃjñāḥ |
kailāsaśṛṅgāṇyabhidudruvuste
bhīmārditāḥ krodhavaśāḥ prabhagnāḥ

स शक्रवद्दानवदैत्यसङ्घान्
विक्रम्य जित्वा च रणेऽरिसङ्घान् ।
विगाह्यतां पुष्करीणीं जितारिः
कामं स जग्राह ततोऽम्बुजानि

sa śakravaddānavadaityasaṅghān
vikramya jitvā ca raṇe'risaṅghān |
vigāhyatāṃ puṣkarīṇīṃ jitāriḥ
kāmaṃ sa jagrāha tato'mbujāni

ततः स पीत्वाऽमृतकल्पमम्भो
भूयो बभूवोत्तमवीर्यतेजाः ।
उत्पाट्य जग्राह ततोऽम्बुजानि
सौगन्धिकान्युत्तमगन्धवन्ति

tataḥ sa pītvā'mṛtakalpamambho
bhūyo babhūvottamavīryatejāḥ |
utpāṭya jagrāha tato'mbujāni
saugandhikānyuttamagandhavanti

ततस्तु ते क्रोधवशाः समेत्य
धनेश्वरं भीमबलप्रणुन्नाः ।
भीमस्य वीर्यं च बलं च संख्ये
यथावदाचख्युरतीव दीनाः

tatastu te krodhavaśāḥ sametya
dhaneśvaraṃ bhīmabalapraṇunnāḥ |
bhīmasya vīryaṃ ca balaṃ ca saṃkhye
yathāvadācakhyuratīva dīnāḥ

तेषां वचस्तत्तु निशाम्य देवः
प्रहस्य रक्षांसि ततोऽभ्युवाच ।
गृह्णातु भीमो जलजानि कामं
कृष्णानिमित्तं विदितं ममैतत्

teṣāṃ vacastattu niśāmya devaḥ
prahasya rakṣāṃsi tato'bhyuvāca |
gṛhṇātu bhīmo jalajāni kāmaṃ
kṛṣṇānimittaṃ viditaṃ mamaitat

ततोऽभ्यनुज्ञाय धनेश्वरं ते
जग्मुः कुरूणां प्रवरं विरोषाः ।
भीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां
यथोपजोषं विहरन्तमेकम्

tato'bhyanujñāya dhaneśvaraṃ te
jagmuḥ kurūṇāṃ pravaraṃ viroṣāḥ |
bhīmaṃ ca tasyāṃ dadṛśurnalinyāṃ
yathopajoṣaṃ viharantamekam