अध्याय 124: अश्विनीकुमारों द्वारा च्यवन को यौवन

कस्य चित्त्वथ कालस्य त्रिदशावश्विनौ नृप ।
कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्

kasya cittvatha kālasya tridaśāvaśvinau nṛpa |
kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tāmapaśyatām

तां दृष्ट्वा दर्शनीयाङ्गीं देवराजसुतामिव ।
ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनाविदम्

tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutāmiva |
ūcatuḥ samabhidrutya nāsatyāvaśvināvidam

कस्य त्वमसि वामोरु वनेऽस्मिन्किं करोषि च ।
इच्छाव भद्रे ज्ञातुं त्वां तत्वमाख्याहि शोभने

kasya tvamasi vāmoru vane'sminkiṃ karoṣi ca |
icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tatvamākhyāhi śobhane

ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ ।
शर्यातितनयां वित्तं भार्यां मां च्यवनस्य च

tataḥ sukanyā saṃvītā tāvuvāca surottamau |
śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ māṃ cyavanasya ca

नाम्ना चाहं सुकन्येति नृलोकेऽस्मिन्प्रतिष्ठिता ।
साऽहंसर्वात्मना नित्यं भर्तारमनुवर्तिनी

nāmnā cāhaṃ sukanyeti nṛloke'sminpratiṣṭhitā |
sā'haṃsarvātmanā nityaṃ bhartāramanuvartinī

अथाश्विनौ प्रहस्यैतामब्रूतां पुनरेव तु ।
कथं त्वमसि कल्याणि पित्रा दत्ताऽऽगता वने

athāśvinau prahasyaitāmabrūtāṃ punareva tu |
kathaṃ tvamasi kalyāṇi pitrā dattā''gatā vane

भ्राजसेऽस्मिन्वने भीरु विद्युत्सौदामनी यथा ।
न देवेष्वपि तुल्यां हि त्वया पश्याव भामिनि

bhrājase'sminvane bhīru vidyutsaudāmanī yathā |
na deveṣvapi tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini

अनाभरणसंपन्ना परमाम्बरवर्जिता ।
शोभयस्यधिकं भद्रे वनमप्यनलंकृता

anābharaṇasaṃpannā paramāmbaravarjitā |
śobhayasyadhikaṃ bhadre vanamapyanalaṃkṛtā

सर्वाभरणसंपनना परमाम्वरधारिणी ।
शोभेथास्त्वनवद्याङ्गि न त्वेवं मलपङ्किनी

sarvābharaṇasaṃpananā paramāmvaradhāriṇī |
śobhethāstvanavadyāṅgi na tvevaṃ malapaṅkinī

कस्मादेवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं पतिम् ।
त्वमुपास्से ह कल्याणि कामभोगबहिष्कृतम्

kasmādevaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim |
tvamupāsse ha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtam

असमर्थं परित्राणे पोषणे तु शुचिस्मिते ।
सा त्वं च्यवनमुत्सृज्यवरयस्वैकमावयोः

asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe tu śucismite |
sā tvaṃ cyavanamutsṛjyavarayasvaikamāvayoḥ

पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः ।
एवमुक्ता सुकन्याऽपि सुरौ ताविदमब्रवीत्

patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ |
evamuktā sukanyā'pi surau tāvidamabravīt

रताऽहं च्यवने पत्यौ मैवं मां पर्यशङ्कतम् ।
तावब्रूतां पुनस्त्वेनामावां देवभिषग्वरौ

ratā'haṃ cyavane patyau maivaṃ māṃ paryaśaṅkatam |
tāvabrūtāṃ punastvenāmāvāṃ devabhiṣagvarau

युवानं रूपसंपन्नं करिष्यावः पतिं तव ।
ततस्तस्यावयोश्चैव वृणीष्वान्यतमं पतिम् ।
एतेन समयेनैनमामन्त्रय पतिं शुभे

yuvānaṃ rūpasaṃpannaṃ kariṣyāvaḥ patiṃ tava |
tatastasyāvayoścaiva vṛṇīṣvānyatamaṃ patim |
etena samayenainamāmantraya patiṃ śubhe

सा तयोर्वचनाद्राजन्नुपसंगम्य भार्गवम् ।
उवाच वाक्यं यत्ताभ्यामुक्तं भृगुसुतं प्रति

sā tayorvacanādrājannupasaṃgamya bhārgavam |
uvāca vākyaṃ yattābhyāmuktaṃ bhṛgusutaṃ prati

तच्छ्रुत्वा च्यवनो भार्यामुवाच क्रियतामिति ।
सा भर्त्रा समनुज्ञाता क्रियतामित्यथाब्रवीत्

tacchrutvā cyavano bhāryāmuvāca kriyatāmiti |
sā bhartrā samanujñātā kriyatāmityathābravīt

श्रुत्वा तदश्विनौ वाक्यं तस्यास्तत्क्रियतामिति ।
ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस्तव विशत्वपः

śrutvā tadaśvinau vākyaṃ tasyāstatkriyatāmiti |
ūcatū rājaputrīṃ tāṃ patistava viśatvapaḥ

ततोऽम्भश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह ।
अश्विनावपि तद्राजन्सरः प्राविशतां तदा

tato'mbhaścyavanaḥ śīghraṃ rūpārthī praviveśa ha |
aśvināvapi tadrājansaraḥ prāviśatāṃ tadā

ततो मुहूर्तादुत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस्त्रयः ।
दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः ।
तुल्यवेषधराश्चैव मनसः प्रीतिवर्धनाः

tato muhūrtāduttīrṇāḥ sarve te sarasastrayaḥ |
divyarūpadharāḥ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ |
tulyaveṣadharāścaiva manasaḥ prītivardhanāḥ

तेऽब्रुवन्सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे ।
अस्माकमीप्सितं भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि

te'bruvansahitāḥ sarve vṛṇīṣvānyatamaṃ śubhe |
asmākamīpsitaṃ bhadre patitve varavarṇini

त्वमश्विनोरन्यतरं च्यवनं वा यशस्विनि ।
यत्र वाऽप्यभिकामाऽसि तं वृणीष्व सुशोभने

tvamaśvinoranyataraṃ cyavanaṃ vā yaśasvini |
yatra vā'pyabhikāmā'si taṃ vṛṇīṣva suśobhane

सा समीक्ष्य तु तान्सर्वांस्तुल्यरूपधरान्स्थितान् ।
निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवी वव्रे स्वकं पतिम्

sā samīkṣya tu tānsarvāṃstulyarūpadharānsthitān |
niścitya manasā buddhyā devī vavre svakaṃ patim

लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यांवयोरूपं च वाञ्छितम् ।
हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः

labdhvā tu cyavano bhāryāṃvayorūpaṃ ca vāñchitam |
hṛṣṭo'bravīnmahātejāstau nāsatyāvidaṃ vacaḥ

यथाऽहं रूपसंपन्नो वयसा च समन्वितः ।
कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन्भार्यां च प्राप्तवानिमाम्

yathā'haṃ rūpasaṃpanno vayasā ca samanvitaḥ |
kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ sanbhāryāṃ ca prāptavānimām

तस्माद्युवां करिष्यामि प्रीत्याऽहं सोमपीथिनौ ।
मिषतो देवराजस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वाम्

tasmādyuvāṃ kariṣyāmi prītyā'haṃ somapīthinau |
miṣato devarājasya satyametadbravīmi vām

तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसौ दिवं तौ प्रतिजग्मतुः ।
च्यवनश्च सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः

tacchrutvā hṛṣṭamanasau divaṃ tau pratijagmatuḥ |
cyavanaśca sukanyā ca surāviva vijahratuḥ