अध्याय 91: परशुराम और विश्वामित्र के जन्म की भविष्यवाणी

अवश्यं कथनीयं मे तवैतन्नरपुङ्गव ।
यदर्थं त्वाहमुच्छेत्तुं सम्प्राप्तो मनुजाधिप

avaśyaṃ kathanīyaṃ me tavaitannarapuṅgava |
yadarthaṃ tvāhamucchettuṃ samprāpto manujādhipa

भूगूणां क्षत्रिया याज्या नित्यमेतज्जनाधिप ।
ते च भेदं गमिष्यन्ति दैवयुक्तेन हेतुना

bhūgūṇāṃ kṣatriyā yājyā nityametajjanādhipa |
te ca bhedaṃ gamiṣyanti daivayuktena hetunā

क्षत्रियाश्च भृगून्सर्वान्वधिष्यन्ति नराधिप ।
आगर्भादनुकृन्तन्तो दैतदण्डनिपीडिताः

kṣatriyāśca bhṛgūnsarvānvadhiṣyanti narādhipa |
āgarbhādanukṛntanto daitadaṇḍanipīḍitāḥ

तत उत्पत्स्यतेऽस्माकं कुले गोत्रविवर्धनः ।
और्वो नाम महातेजा ज्वलितार्कसमद्युतिः

tata utpatsyate'smākaṃ kule gotravivardhanaḥ |
aurvo nāma mahātejā jvalitārkasamadyutiḥ

स त्रैलोक्यविनाशाय कोपाग्निं जनयिष्यति ।
महीं सपर्वतवनां यः करिष्यति भस्मसात् ।

sa trailokyavināśāya kopāgniṃ janayiṣyati |
mahīṃ saparvatavanāṃ yaḥ kariṣyati bhasmasāt |

कञ्चित्कालं तु वह्निं च स एव शमयिष्यति ।
समुद्रे वडवावक्त्रे प्रक्षिप्य मुनिसत्तमः ।

kañcitkālaṃ tu vahniṃ ca sa eva śamayiṣyati |
samudre vaḍavāvaktre prakṣipya munisattamaḥ |

पुत्रं तस्य महाराज ऋचीकं भृगुनन्दनम् ।
साक्षात्कृत्स्नो धनुर्वेदः समुपस्थास्यतेऽनघ

putraṃ tasya mahārāja ṛcīkaṃ bhṛgunandanam |
sākṣātkṛtsno dhanurvedaḥ samupasthāsyate'nagha

क्षत्रियाणामभावाय दैवयुक्तेनु हेतुना ।
स तु तं प्रतिगृह्यैव पुत्रे संक्रामयिष्यति

kṣatriyāṇāmabhāvāya daivayuktenu hetunā |
sa tu taṃ pratigṛhyaiva putre saṃkrāmayiṣyati

जमदग्नौ महाभागे तपसा भावितात्मनि ।
स चापि भृगुशार्दूलस्तं वेदं धारयिष्यति

jamadagnau mahābhāge tapasā bhāvitātmani |
sa cāpi bhṛguśārdūlastaṃ vedaṃ dhārayiṣyati

कुलात्तु तव धर्मात्मन्कन्यां सोऽधिगमिष्यति ।
उद्भावनार्थं भवतो वंशस्य भरतर्षभ

kulāttu tava dharmātmankanyāṃ so'dhigamiṣyati |
udbhāvanārthaṃ bhavato vaṃśasya bharatarṣabha

क्षत्रहन्ता भवेद्धिंस्र इति दैवं सनातनम् ।
नारायणमुपास्यास्य वरात्तं पुत्रमृच्छति

kṣatrahantā bhaveddhiṃsra iti daivaṃ sanātanam |
nārāyaṇamupāsyāsya varāttaṃ putramṛcchati

गाधेर्दुहितरं प्राप्यि पौत्रीं तव महातपाः ।
ब्राह्मणं क्षत्रधर्माणं पुत्रमुत्पादयिष्यति

gādherduhitaraṃ prāpyi pautrīṃ tava mahātapāḥ |
brāhmaṇaṃ kṣatradharmāṇaṃ putramutpādayiṣyati

क्षत्रियं विप्रधर्माणं बृहस्पतिमिवौजसा ।
विश्वामित्रं तव कुले गाधेः पुत्रं सुधार्मिकम् ।
तपसा महता युक्तं प्रदास्यति महाद्युते

kṣatriyaṃ vipradharmāṇaṃ bṛhaspatimivaujasā |
viśvāmitraṃ tava kule gādheḥ putraṃ sudhārmikam |
tapasā mahatā yuktaṃ pradāsyati mahādyute

स्त्रियौ तु कारणं तत्र परिवर्ते भविष्यतः ।
पितामहनियोगाद्वै नान्यथैतद्भविष्यति

striyau tu kāraṇaṃ tatra parivarte bhaviṣyataḥ |
pitāmahaniyogādvai nānyathaitadbhaviṣyati

तृतीये पुरुषे तुभ्यं ब्राह्मणत्वमुपैष्यति ।
भविता त्वं च सम्बन्धी भृगूणां भावितात्मनाम्

tṛtīye puruṣe tubhyaṃ brāhmaṇatvamupaiṣyati |
bhavitā tvaṃ ca sambandhī bhṛgūṇāṃ bhāvitātmanām

कुशिकस्तु मुनेर्वाक्यं च्यवनस्य महात्मनः ।
श्रुत्वा हृष्टोऽभवद्राजा वाक्यं चेदमुवाच ह ।
एवमस्त्विति धर्मात्मा तदा भरतसत्तम

kuśikastu munervākyaṃ cyavanasya mahātmanaḥ |
śrutvā hṛṣṭo'bhavadrājā vākyaṃ cedamuvāca ha |
evamastviti dharmātmā tadā bharatasattama

च्यवनस्तु महातेजाः पुनरेव नराधिपम् ।
वरार्थं चोदयामास तमुवाच स पार्थिवः

cyavanastu mahātejāḥ punareva narādhipam |
varārthaṃ codayāmāsa tamuvāca sa pārthivaḥ

बाढमेवं ग्रहीष्यामि कामांस्त्वत्तो महामुने ।
ब्रह्मभूतं कुलं मेऽस्तु धर्मे चास्य मनो भवेत्

bāḍhamevaṃ grahīṣyāmi kāmāṃstvatto mahāmune |
brahmabhūtaṃ kulaṃ me'stu dharme cāsya mano bhavet

एवमुक्तस्तथेत्येवं प्रत्युक्त्वा च्यवनो मुनिः ।
अभ्यनुज्ञाय नृपतिं तीर्थयात्रां ययौ तदा

evamuktastathetyevaṃ pratyuktvā cyavano muniḥ |
abhyanujñāya nṛpatiṃ tīrthayātrāṃ yayau tadā

एतत्ते कथितं सर्वमशेषेण मया नृप ।
भृगूणां कुशिकानां च अभिसम्बन्धकारणम्

etatte kathitaṃ sarvamaśeṣeṇa mayā nṛpa |
bhṛgūṇāṃ kuśikānāṃ ca abhisambandhakāraṇam

यथोक्तमृषिणा चापि तदा तदभवन्नृप ।
जन्म रामस्य च मुनेर्विश्वामित्रस्य चैव हि

yathoktamṛṣiṇā cāpi tadā tadabhavannṛpa |
janma rāmasya ca munerviśvāmitrasya caiva hi