अध्याय 258: वायु ब्राह्मणों के प्रभाव की कथाएँ कहते हैं

शृणु मूढ गुणान्कांश्चिद्ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्योऽथ ब्राह्मणो वरः

śṛṇu mūḍha guṇānkāṃścidbrāhmaṇānāṃ mahātmanām |
ye tvayā kīrtitā rājaṃstebhyo'tha brāhmaṇo varaḥ

त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धया काश्यपस्य ह ।
नाशं जगाम तां विप्रो व्यस्तम्ययत कश्यपः

tyaktvā mahītvaṃ bhūmistu spardhayā kāśyapasya ha |
nāśaṃ jagāma tāṃ vipro vyastamyayata kaśyapaḥ

अक्षया ब्राह्मणा राजन्दिवि चेह च नित्यदा ।
अपिबत्तेजसा ह्यापः स्वयमेवाङ्गिराः पुरा

akṣayā brāhmaṇā rājandivi ceha ca nityadā |
apibattejasā hyāpaḥ svayamevāṅgirāḥ purā

स ताः पिबञ्शीरमिव नातृप्यत महातपाः ।
अपूरयन्महौघेन महीं सर्वां च पार्थिव

sa tāḥ pibañśīramiva nātṛpyata mahātapāḥ |
apūrayanmahaughena mahīṃ sarvāṃ ca pārthiva

तस्मिन्नहं च क्रुद्धे वै जगत्त्यक्त्वा ततो भयात् ।
व्यतिष्ठमग्निहोत्रे च चिरमङ्गिरसो भयात्

tasminnahaṃ ca kruddhe vai jagattyaktvā tato bhayāt |
vyatiṣṭhamagnihotre ca ciramaṅgiraso bhayāt

अथ शप्तश्च भगवान्गौतमेन पुरंदरः ।
अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः

atha śaptaśca bhagavāngautamena puraṃdaraḥ |
ahalyāṃ kāmayāno vai dharmārthaṃ ca na hiṃsitaḥ

तथा समुद्रो नृपते पूर्णो दृष्टश्च वारिणा ।
ब्राह्मणैरभिशप्तश्च बभूव लवणोदकः

tathā samudro nṛpate pūrṇo dṛṣṭaśca vāriṇā |
brāhmaṇairabhiśaptaśca babhūva lavaṇodakaḥ

सुवर्णवर्णो निर्धूमः सङ्गतोर्ध्वशिखः कविः ।
क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैरेतैर्विवर्जितः

suvarṇavarṇo nirdhūmaḥ saṅgatordhvaśikhaḥ kaviḥ |
kruddhenāṅgirasā śapto guṇairetairvivarjitaḥ

महतश्चूर्णितान्पश्य ये हासन्त महोदधिम् ।
सुवर्णिधारिणा नित्यमवशप्ता द्विजातिना

mahataścūrṇitānpaśya ye hāsanta mahodadhim |
suvarṇidhāriṇā nityamavaśaptā dvijātinā

सम्मतत्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप ।
गर्भस्थान्ब्राह्मणाञ्शश्वन्नमस्यति किल प्रभुः

sammatatvaṃ dvijātibhyaḥ śreṣṭhaṃ viddhi narādhipa |
garbhasthānbrāhmaṇāñśaśvannamasyati kila prabhuḥ

दण्डकानां महद्राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम् ।
तालजङ्घं महाक्षत्रमौर्वेणैकेन नाशितम्

daṇḍakānāṃ mahadrājyaṃ brāhmaṇena vināśitam |
tālajaṅghaṃ mahākṣatramaurveṇaikena nāśitam

त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मं श्रुतं तथा ।
दत्तात्रेयप्रसादेन प्रप्तं परमदुर्लभम्

tvayā ca vipulaṃ rājyaṃ balaṃ dharmaṃ śrutaṃ tathā |
dattātreyaprasādena praptaṃ paramadurlabham

अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्माद्ब्राह्मणमर्जन ।
स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट् किं न वेत्सि तम्

agniṃ tvaṃ yajase nityaṃ kasmādbrāhmaṇamarjana |
sa hi sarvasya lokasya havyavāṭ kiṃ na vetsi tam

अथवा ब्राह्मणश्रेष्ठमनुभूतानुपालकम् ।
कर्तारं जवलोकस्य कस्माज्जानन्विमुह्यसे

athavā brāhmaṇaśreṣṭhamanubhūtānupālakam |
kartāraṃ javalokasya kasmājjānanvimuhyase

तथा प्रजापतिर्ब्राह्मा अव्यक्तप्रभवोऽव्ययः ।
येनेदं विपुलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम्

tathā prajāpatirbrāhmā avyaktaprabhavo'vyayaḥ |
yenedaṃ vipulaṃ viśvaṃ janitaṃ sthāvaraṃ caram

अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिदिच्छिन्त्यपण्डिताः ।
अण्डाद्भिन्नाद्बभुः शैला दिशोंऽभः पृथिवी दिवम्

aṇḍajātaṃ tu brahmāṇaṃ kecidicchintyapaṇḍitāḥ |
aṇḍādbhinnādbabhuḥ śailā diśoṃ'bhaḥ pṛthivī divam

दृष्टवानेतदेवं हि कथं जायेदजो हि सः ।
स्थानमाकाशमण्डं तु यस्माज्जातः पितामहः

dṛṣṭavānetadevaṃ hi kathaṃ jāyedajo hi saḥ |
sthānamākāśamaṇḍaṃ tu yasmājjātaḥ pitāmahaḥ

तिष्ठेत्कथमिति ब्रूयान्न किञ्चिद्धि तदा भवेत् ।
अहङ्कार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः

tiṣṭhetkathamiti brūyānna kiñciddhi tadā bhavet |
ahaṅkāra iti proktaḥ sarvatejogataḥ prabhuḥ

नास्त्यन्तमस्ति तु ब्रह्मा स राजा लोकभावनः ।
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्तमब्रवीत्

nāstyantamasti tu brahmā sa rājā lokabhāvanaḥ |
ityuktaḥ sa tadā tūṣṇīmabhūdvāyustamabravīt