अध्याय 22: कद्रू के पुत्र छल करने से मना करते हैं

विनता तु तथेत्युक्त्वा कृतसंशयना पणे ।
कद्रूरपि तथेत्युक्त्वा पुत्रानिदमुवाच ह

vinatā tu tathetyuktvā kṛtasaṃśayanā paṇe |
kadrūrapi tathetyuktvā putrānidamuvāca ha

मया कृतः पणः पुत्रा मिथो विनतया सह ।
उच्चैरश्रवसि गान्धर्वे तच्छृणुध्वं भुजङ्गमाः

mayā kṛtaḥ paṇaḥ putrā mitho vinatayā saha |
uccairaśravasi gāndharve tacchṛṇudhvaṃ bhujaṅgamāḥ

अब्रवं नैकवर्णं तं सैकवर्णमथाब्रवीत् ।
जिता दासी भवेत्पुत्राः सा वाऽहं वा न संशयः

abravaṃ naikavarṇaṃ taṃ saikavarṇamathābravīt |
jitā dāsī bhavetputrāḥ sā vā'haṃ vā na saṃśayaḥ

एकवर्णश्च वाजी स चन्द्रकोकनदप्रभः ।
साऽहं दासी भविष्यामि जिता पुत्रा न संशयः

ekavarṇaśca vājī sa candrakokanadaprabhaḥ |
sā'haṃ dāsī bhaviṣyāmi jitā putrā na saṃśayaḥ

ते यूयमश्वप्रवरमाविशध्वमतन्द्रिताः ।
सर्वश्वेतं वालधिषु वाला भूत्वाञ्जनप्रभाः

te yūyamaśvapravaramāviśadhvamatandritāḥ |
sarvaśvetaṃ vāladhiṣu vālā bhūtvāñjanaprabhāḥ

निकृत्या न जयः श्रेयान्मातः सत्या गिरः शृणु ।
आयत्यां च तदात्वे च न च धर्मोऽत्र विद्यते

nikṛtyā na jayaḥ śreyānmātaḥ satyā giraḥ śṛṇu |
āyatyāṃ ca tadātve ca na ca dharmo'tra vidyate

सा त्वं धर्मादपेतं वै कुलस्यैवाहितं तव ।
निकृत्या विजयं मातर्मा स्म कार्षीः कथञ्चना

sā tvaṃ dharmādapetaṃ vai kulasyaivāhitaṃ tava |
nikṛtyā vijayaṃ mātarmā sma kārṣīḥ kathañcanā

यद्यधर्मेण विजयं वयं काङ्क्षामहे क्वचित् ।
त्वया नाम निवार्याः स्म मा कुरुध्वमिति ध्रुवम्

yadyadharmeṇa vijayaṃ vayaṃ kāṅkṣāmahe kvacit |
tvayā nāma nivāryāḥ sma mā kurudhvamiti dhruvam

सा त्वमस्मानपि सतो विपापानृजुबुद्धिनः ।
कल्मषेणाभिसंयोक्तुं काङ्क्षसे लोभमोहिता

sā tvamasmānapi sato vipāpānṛjubuddhinaḥ |
kalmaṣeṇābhisaṃyoktuṃ kāṅkṣase lobhamohitā

ते वयं त्वां परित्यज्य द्रविष्याम दिशो दश ।
यत्र वाक्यं न ते मातः पुनः श्रोष्याम ईदृशम्

te vayaṃ tvāṃ parityajya draviṣyāma diśo daśa |
yatra vākyaṃ na te mātaḥ punaḥ śroṣyāma īdṛśam

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते

gurorapyavaliptasya kāryākāryamajānataḥ |
utpathaṃ pratipannasya parityāgo vidhīyate

शृणोमि विविधा वाचो हेतुमत्यः समीरिताः ।
वक्रमार्गनिवृत्त्यर्थं तदहं वो न रोचये

śṛṇomi vividhā vāco hetumatyaḥ samīritāḥ |
vakramārganivṛttyarthaṃ tadahaṃ vo na rocaye

न च तत्पणितं मन्दाः शक्यं जेतुमतोऽन्वथा ।
जिते निकृत्या श्रुत्वैतत्क्षेमं कुरुत पुत्रकाः

na ca tatpaṇitaṃ mandāḥ śakyaṃ jetumato'nvathā |
jite nikṛtyā śrutvaitatkṣemaṃ kuruta putrakāḥ

श्वोऽहं प्रभातसमये जिता धर्मेण पुत्रकाः ।
शैलूषिणी भविष्यामि विनताया न संशयः

śvo'haṃ prabhātasamaye jitā dharmeṇa putrakāḥ |
śailūṣiṇī bhaviṣyāmi vinatāyā na saṃśayaḥ

इह चामुत्र चार्थाय पुत्रानिच्छन्ति मातरः ।
सेयमीहा विपन्ना मे युष्मानासाद्य सङ्गताम्

iha cāmutra cārthāya putrānicchanti mātaraḥ |
seyamīhā vipannā me yuṣmānāsādya saṅgatām

इह वा तारयेत्पुत्रः प्रेत्य वा तारयेत्पितॄन् ।
मात्र चित्रं भवेकिञ्चित्पुनातीति च पुत्रकः

iha vā tārayetputraḥ pretya vā tārayetpitṝn |
mātra citraṃ bhavekiñcitpunātīti ca putrakaḥ

ते यूयं तारणार्थाय मम पुत्रा मनोजवाः ।
आविशध्वं हयश्रेष्ठं वाला भूत्वाऽञ्जनप्रभाः

te yūyaṃ tāraṇārthāya mama putrā manojavāḥ |
āviśadhvaṃ hayaśreṣṭhaṃ vālā bhūtvā'ñjanaprabhāḥ

जानाम्यधर्मं सकलं विजिता विनता भवेत् ।
निकृत्या दासभावस्तु युष्मानप्यवपीडयेत्

jānāmyadharmaṃ sakalaṃ vijitā vinatā bhavet |
nikṛtyā dāsabhāvastu yuṣmānapyavapīḍayet

निकृत्या विजयो वेति दासत्वं वा पराभवे ।
उभयं निश्चयं कृत्वा जयो वै धार्मिको वरः

nikṛtyā vijayo veti dāsatvaṃ vā parābhave |
ubhayaṃ niścayaṃ kṛtvā jayo vai dhārmiko varaḥ

यद्यप्यधर्मो विजयो युष्मानेव स्पृशेत्पुनः ।
गुरोर्वचनमास्थाय धर्मो वा सम्भविष्यति

yadyapyadharmo vijayo yuṣmāneva spṛśetpunaḥ |
gurorvacanamāsthāya dharmo vā sambhaviṣyati