अनुशासन पर्व

अध्याय 196: महादेव गौ के दैनिक ग्रास की महिमा बताते हैं

इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि षण्णवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

9 श्लोक · 196 में से 274

इस अध्याय में क्या होता है

महादेव गौ के दैनिक ग्रास की महिमा बताते हैं

महादेव अब तक कहे गए रहस्यों की प्रशंसा करते हैं और अपना रहस्य जोड़ते हैं, जो केवल श्रद्धालु जनों को बताया जाए। जो मनुष्य बिना उद्वेग के एक मास तक गौओं को प्रतिदिन ग्रास दे और स्वयं एक समय भोजन करे, उसे महान पुण्य मिलता है। गौएँ परम पवित्र हैं और देवता, असुर तथा मनुष्यों सहित तीनों लोकों को धारण करती हैं। उनकी सेवा का फल बड़ा है। महादेव स्मरण करते हैं कि कृतयुग में उन्होंने गौओं को अनुज्ञा दी थी और बाद में ब्रह्मा ने उन्हें प्रसन्न किया। इसी कारण गोशाला में उनका वृषभ उनके ऊपर रहता है और वे गौओं के बीच आनन्द पाते हैं। पूजी जाने पर गौएँ वर देती हैं, और गोग्रास देने वाले को हर कर्म के फल का चौथा भाग मिलता है।

[महेश्वर उवाच

196.1

सारमुद्धृत्य युष्माभिः साधुधर्म उदाहृतः ।
धर्मगुह्यमिदं मत्तः शृणुध्वं सर्व एव ह

sāramuddhṛtya yuṣmābhiḥ sādhudharma udāhṛtaḥ |
dharmaguhyamidaṃ mattaḥ śṛṇudhvaṃ sarva eva ha

196.2

येषां धर्माश्रिता बुद्धिःक श्रद्दधानाश्च ये नराः ।
तेषां स्यादुपदेष्टव्यः सरहस्यो महाफलः

yeṣāṃ dharmāśritā buddhiḥka śraddadhānāśca ye narāḥ |
teṣāṃ syādupadeṣṭavyaḥ sarahasyo mahāphalaḥ

196.3

निरुद्विग्नस्तु यो दद्यान्मासमेकं गवाह्निकम् ।
एकभक्तं तथाऽश्नीयाच्छ्रूयतां तस्य यत्फलम्

nirudvignastu yo dadyānmāsamekaṃ gavāhnikam |
ekabhaktaṃ tathā'śnīyācchrūyatāṃ tasya yatphalam

196.4

इमा गावो महाभागाः पवित्रं परमं स्मृताः ।
त्रीन्लोकान्धानयन्ति स्म सदेवासुरमानुपान्

imā gāvo mahābhāgāḥ pavitraṃ paramaṃ smṛtāḥ |
trīnlokāndhānayanti sma sadevāsuramānupān

196.5

तासु चैव महापुण्यं शुश्रूषा च महाफलम् ।
अहन्यहनि धर्मेण युज्यते वै गवाह्निकः

tāsu caiva mahāpuṇyaṃ śuśrūṣā ca mahāphalam |
ahanyahani dharmeṇa yujyate vai gavāhnikaḥ

196.6

मया ह्येता ह्यनुज्ञाताः पूर्वमासन्कृते युगे ।
ततोऽहमनुनीतो वै ब्रह्मणा पद्मयोनिना

mayā hyetā hyanujñātāḥ pūrvamāsankṛte yuge |
tato'hamanunīto vai brahmaṇā padmayoninā

196.7

तस्माद्व्रजस्थानगतस्तिष्ठत्युपरि मे वृषः ।
रमेऽहं सह गोभिश्च तस्मात्पूज्याः सदैव ताः

tasmādvrajasthānagatastiṣṭhatyupari me vṛṣaḥ |
rame'haṃ saha gobhiśca tasmātpūjyāḥ sadaiva tāḥ

196.8

महाप्रभावा वरदा वरं दद्युरुपासिताः ।
ता गावोऽस्यानुमन्यन्ते सर्वकर्मसु युत्फलम्

mahāprabhāvā varadā varaṃ dadyurupāsitāḥ |
tā gāvo'syānumanyante sarvakarmasu yutphalam

196.9

तस्य तत्र चतुर्भागो यो ददाति गवाह्निकम् ॥]

tasya tatra caturbhāgo yo dadāti gavāhnikam ||]

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)