अध्याय 177: भीष्म मांस-विषयक संशय का समाधान करते हैं

अहिंसा परमो धर्म इत्युक्तं बहुशस्त्वया ।
श्राद्धेषु च भवानाह पितॄणां मांसमीप्सितम्

ahiṃsā paramo dharma ityuktaṃ bahuśastvayā |
śrāddheṣu ca bhavānāha pitṝṇāṃ māṃsamīpsitam

मांसैर्बहुविधैः प्रोक्तस्त्वया श्राद्धविधिः पुरा ।
अहत्वा च कुतो मांसमेवमेतद्विरुध्यते

māṃsairbahuvidhaiḥ proktastvayā śrāddhavidhiḥ purā |
ahatvā ca kuto māṃsamevametadvirudhyate

जातो नः संशयो धर्मे मांसस्य परिवर्जने ।
दोषो भक्षयत कः स्यात्कश्चाभक्षयतो गुणः

jāto naḥ saṃśayo dharme māṃsasya parivarjane |
doṣo bhakṣayata kaḥ syātkaścābhakṣayato guṇaḥ

हत्वा भक्षयतो वाऽपि परेणोपहृतस्य वा ।
हन्याद्वा यः परस्यार्थे क्रीत्वा वा भक्षयेन्नरः

hatvā bhakṣayato vā'pi pareṇopahṛtasya vā |
hanyādvā yaḥ parasyārthe krītvā vā bhakṣayennaraḥ

एतदिच्छामि तत्त्वेन कथ्यमानं त्वयाऽनघ ।
निश्चयेन चिकीर्षामि धर्ममेतं सनातनम्

etadicchāmi tattvena kathyamānaṃ tvayā'nagha |
niścayena cikīrṣāmi dharmametaṃ sanātanam

कथमायुरवाप्नोति कथं भवति सत्ववान् ।
कथमव्यङ्गतामेति लक्षण्यो जायते कथम्

kathamāyuravāpnoti kathaṃ bhavati satvavān |
kathamavyaṅgatāmeti lakṣaṇyo jāyate katham

मांसस्याभक्षणाद्राजन्यो धर्मः कुरुनन्दन ।
तं मे शृणु यथातत्त्वं यश्चास्य विधिरुत्तमः

māṃsasyābhakṣaṇādrājanyo dharmaḥ kurunandana |
taṃ me śṛṇu yathātattvaṃ yaścāsya vidhiruttamaḥ

रूपमव्यङ्गतामायुर्बुद्धिं सत्वं बलं स्मृतिम् ।
प्राप्तुकामैर्नरैर्हिंसा वर्जनीया कृतात्मभिः

rūpamavyaṅgatāmāyurbuddhiṃ satvaṃ balaṃ smṛtim |
prāptukāmairnarairhiṃsā varjanīyā kṛtātmabhiḥ

ऋषीणामत्र संवादो बहुशः कुरुनन्दन ।
बभूव तेषां तु मतं यत्तच्छृणु युधिष्ठिर

ṛṣīṇāmatra saṃvādo bahuśaḥ kurunandana |
babhūva teṣāṃ tu mataṃ yattacchṛṇu yudhiṣṭhira

यो यजेताश्वमेधेन मासिमासि यतव्रतः ।
वर्जयेन्मधु मांसं च सममेतद्युधिष्ठिर

yo yajetāśvamedhena māsimāsi yatavrataḥ |
varjayenmadhu māṃsaṃ ca samametadyudhiṣṭhira

सप्तर्षयो वालखिल्यास्तथैव च मरीचिपाः ।
मांसस्याभक्षणं राजन्प्रशंसन्ति मनीषिणः

saptarṣayo vālakhilyāstathaiva ca marīcipāḥ |
māṃsasyābhakṣaṇaṃ rājanpraśaṃsanti manīṣiṇaḥ

न भक्षयति यो मांसं न च हन्यान्न घातयेत् ।
तन्मित्रं सर्वभूतानां मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

na bhakṣayati yo māṃsaṃ na ca hanyānna ghātayet |
tanmitraṃ sarvabhūtānāṃ manuḥ svāyaṃbhuvo'bravīt

अधृष्यः सर्वभूतानां विश्वास्यः सर्वजन्तुषु ।
साधूनां सम्मतो नित्यं भवेन्मांसं विवर्जयन्

adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ viśvāsyaḥ sarvajantuṣu |
sādhūnāṃ sammato nityaṃ bhavenmāṃsaṃ vivarjayan

स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति ।
अविश्वास्योऽवसीदेत्स इति होवाच नारदः

svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitumicchati |
aviśvāsyo'vasīdetsa iti hovāca nāradaḥ

ददाति यजते चापि तपस्वी च भवत्यपि ।
मधुमांसनिवृत्त्येति प्राह चैवं बृहस्पतिः

dadāti yajate cāpi tapasvī ca bhavatyapi |
madhumāṃsanivṛttyeti prāha caivaṃ bṛhaspatiḥ

मासिमास्यश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः ।
न खादति च यो मांसं सममेतन्मतं मम

māsimāsyaśvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ |
na khādati ca yo māṃsaṃ samametanmataṃ mama

सदा यजति सत्रेण सदा दानं प्रयच्छति ।
सदा तपस्वी भवति मद्यमांसविवर्जनात्

sadā yajati satreṇa sadā dānaṃ prayacchati |
sadā tapasvī bhavati madyamāṃsavivarjanāt

सर्वे वेदा न तत्कुर्युः सर्वे यज्ञाश्च भारत ।
यो भक्षयित्वा मांसानि पश्चादपि निवर्तते

sarve vedā na tatkuryuḥ sarve yajñāśca bhārata |
yo bhakṣayitvā māṃsāni paścādapi nivartate

भक्षयित्वा निमित्तेऽपि दुष्करं कुरुते तपः ।
दुष्करं च रसज्ञेन मांसस्य परिवर्जनम् ।
चर्तुं व्रतमिदं श्रेष्ठं सर्वप्राण्यभयप्रदम्

bhakṣayitvā nimitte'pi duṣkaraṃ kurute tapaḥ |
duṣkaraṃ ca rasajñena māṃsasya parivarjanam |
cartuṃ vratamidaṃ śreṣṭhaṃ sarvaprāṇyabhayapradam

सर्वभूतेषु यो विद्वान्ददात्यभयदक्षिणाम् ।
दाता भवति लोके स प्राणानां नात्र संशयः ।
एवं वै परमं धर्मं प्रशंसन्ति मनीषिणः

sarvabhūteṣu yo vidvāndadātyabhayadakṣiṇām |
dātā bhavati loke sa prāṇānāṃ nātra saṃśayaḥ |
evaṃ vai paramaṃ dharmaṃ praśaṃsanti manīṣiṇaḥ

प्राणा यथाऽऽत्मनोऽभीष्टा भूतानामपि वै तथा ।
आत्मौपम्येन गन्तव्यं बुद्धिमद्भिः कृतात्मभिः

prāṇā yathā''tmano'bhīṣṭā bhūtānāmapi vai tathā |
ātmaupamyena gantavyaṃ buddhimadbhiḥ kṛtātmabhiḥ

विकीर्णकर्णकेनापि तृणमस्पन्दने भयम् ।
किं पुनर्हन्यमानानां तरसा जीवितार्थिनाम् ।
अरोगाणामपापानां पापैर्मांसोपजीविभिः

vikīrṇakarṇakenāpi tṛṇamaspandane bhayam |
kiṃ punarhanyamānānāṃ tarasā jīvitārthinām |
arogāṇāmapāpānāṃ pāpairmāṃsopajīvibhiḥ

मृत्युतो भयमस्तीति शङ्कायां दुःखमुत्तरम् ।
धर्मस्यायतनं तस्मान्मांसस्य परिवर्जनम्

mṛtyuto bhayamastīti śaṅkāyāṃ duḥkhamuttaram |
dharmasyāyatanaṃ tasmānmāṃsasya parivarjanam

अहिंसा परमो धर्मस्तथाऽहिंसा परं तपः ।
अहिंसा परमं सत्यं ततो धर्मः प्रवर्तते

ahiṃsā paramo dharmastathā'hiṃsā paraṃ tapaḥ |
ahiṃsā paramaṃ satyaṃ tato dharmaḥ pravartate

न हि मांसं तृणात्काष्ठादुपलाद्वाऽपि जायते ।
हत्वा जन्तुं ततो मांसं तस्माद्दोषस्तु भक्षणे

na hi māṃsaṃ tṛṇātkāṣṭhādupalādvā'pi jāyate |
hatvā jantuṃ tato māṃsaṃ tasmāddoṣastu bhakṣaṇe

स्वाहास्वाधामृतभुजो देवाः सत्यार्जवप्रियाः ।
राक्षसेन्द्रभयान्मुक्ताः सर्वभूतपरायणाः

svāhāsvādhāmṛtabhujo devāḥ satyārjavapriyāḥ |
rākṣasendrabhayānmuktāḥ sarvabhūtaparāyaṇāḥ

कान्तारेष्वथ घोरेषु दुर्गेषु गहनेषु च ।
रात्रावहनि सन्ध्यासु चत्वरेषु सभासु च

kāntāreṣvatha ghoreṣu durgeṣu gahaneṣu ca |
rātrāvahani sandhyāsu catvareṣu sabhāsu ca

उद्यतेषु च शस्त्रेषु मृगव्यालहतेषु च ।
अमांसभक्षणाद्राजन्न भयं तेषु विद्यते

udyateṣu ca śastreṣu mṛgavyālahateṣu ca |
amāṃsabhakṣaṇādrājanna bhayaṃ teṣu vidyate

शरण्यः सर्वभूतानां विश्वास्यः सर्वजन्तुषु ।
अनुद्वेगकरो लोके न चाप्युद्विजते सदा

śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ viśvāsyaḥ sarvajantuṣu |
anudvegakaro loke na cāpyudvijate sadā

यदि चेत्स्वादको न स्यान्न तदा घातको भवेत् ।
घातकः खादकार्थाय तद्धातयति वै नरः

yadi cetsvādako na syānna tadā ghātako bhavet |
ghātakaḥ khādakārthāya taddhātayati vai naraḥ

अभक्ष्यमेतदिति वै इति हिंसा निवर्तते ।
खादकक्रमतो हिंसा मृगादीनां प्रवर्तते

abhakṣyametaditi vai iti hiṃsā nivartate |
khādakakramato hiṃsā mṛgādīnāṃ pravartate

यस्माद्ग्रसति चैवायुर्हिंसकानां महाद्युते ।
तस्माद्विवर्जयेन्मांसं य इच्छेद्भूतिमात्मनः

yasmādgrasati caivāyurhiṃsakānāṃ mahādyute |
tasmādvivarjayenmāṃsaṃ ya icchedbhūtimātmanaḥ

त्रातारं नाधिगच्छन्ति रौद्राः प्राणिविहिंसकाः ।
उद्वेजकास्तु भूतानां यथा व्यालमृगास्तथा

trātāraṃ nādhigacchanti raudrāḥ prāṇivihiṃsakāḥ |
udvejakāstu bhūtānāṃ yathā vyālamṛgāstathā

लोभाद्वा बुद्धिमोहाद्वा बलवीर्यार्थमेव च ।
संसर्गादथ पापानामधर्मो रुचितो नृणाम्

lobhādvā buddhimohādvā balavīryārthameva ca |
saṃsargādatha pāpānāmadharmo rucito nṛṇām

स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति ।
उद्विग्नराष्ट्रे वसति यत्र यत्राभिजायते

svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitumicchati |
udvignarāṣṭre vasati yatra yatrābhijāyate

धन्यं यशस्यामायुष्यं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् ।
मांसस्याभक्षणं प्राहुर्नियताः परमर्षयः

dhanyaṃ yaśasyāmāyuṣyaṃ svargyaṃ svastyayanaṃ mahat |
māṃsasyābhakṣaṇaṃ prāhurniyatāḥ paramarṣayaḥ

इदं तु खलु कौन्तेय श्रुतमासीत्पुरा मया ।
मार्कण्डेयस्य वदतो ये दोषा मांसभक्षणे

idaṃ tu khalu kaunteya śrutamāsītpurā mayā |
mārkaṇḍeyasya vadato ye doṣā māṃsabhakṣaṇe

यो हि खादति सांसानि प्राणिनां जीवितैषिणाम् ।
सदा भवति वै पापः प्राणिहन्ता तथैव सः

yo hi khādati sāṃsāni prāṇināṃ jīvitaiṣiṇām |
sadā bhavati vai pāpaḥ prāṇihantā tathaiva saḥ

धनेन क्रयिको हन्ति खादकश्चोपभोगतः ।
घातको वधबन्धाभ्यामित्येष त्रिविधो वधः

dhanena krayiko hanti khādakaścopabhogataḥ |
ghātako vadhabandhābhyāmityeṣa trividho vadhaḥ

अखादन्ननुमोदंश्च भावदोषेण मानवः ।
योऽनुमोदति हन्यन्तं सोऽपि दोषेण लिप्यते

akhādannanumodaṃśca bhāvadoṣeṇa mānavaḥ |
yo'numodati hanyantaṃ so'pi doṣeṇa lipyate

अधृष्यः सर्वभूतानामायुष्मान्निरुजः सदा ।
भवत्यभक्षयन्मासं दयावान्प्राणिनामिह

adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāmāyuṣmānnirujaḥ sadā |
bhavatyabhakṣayanmāsaṃ dayāvānprāṇināmiha

हिरण्यदानैर्गोदानैर्भूमिदानैश्च सर्वशः ।
मांसस्याभक्षणे धर्मो विशिष्ट इति नः श्रुतिः

hiraṇyadānairgodānairbhūmidānaiśca sarvaśaḥ |
māṃsasyābhakṣaṇe dharmo viśiṣṭa iti naḥ śrutiḥ

अप्रोक्षितं वृथामासं विधिहीनं न भक्षयेत् ।
भक्षयन्निरयं याति नरो नास्त्यत्र संशयः

aprokṣitaṃ vṛthāmāsaṃ vidhihīnaṃ na bhakṣayet |
bhakṣayannirayaṃ yāti naro nāstyatra saṃśayaḥ

प्रोक्षिताभ्युक्षितं मांसं तथा ब्राह्म्णकाम्यया ।
अल्पदोषमिति ज्ञेयं विपरिते तु लिप्यते

prokṣitābhyukṣitaṃ māṃsaṃ tathā brāhmṇakāmyayā |
alpadoṣamiti jñeyaṃ viparite tu lipyate

खादकस्य कृते जन्तून्यो हन्यात्पुरुषाधमः ।
महादोषकरस्तत्र घातको न तु खादकः

khādakasya kṛte jantūnyo hanyātpuruṣādhamaḥ |
mahādoṣakarastatra ghātako na tu khādakaḥ

इज्यायज्ञश्रुतिकृतैर्या मार्गैरबुधोऽधमः ।
हन्याज्जन्तून्मांसगृध्नुः स वै नरकभाङ्नरः

ijyāyajñaśrutikṛtairyā mārgairabudho'dhamaḥ |
hanyājjantūnmāṃsagṛdhnuḥ sa vai narakabhāṅnaraḥ

भक्षयित्वाऽपि यो मांसं पश्चादपि निवर्तते ।
तस्यापि सुमहान्धर्मो यः पापाद्विनिवर्तते

bhakṣayitvā'pi yo māṃsaṃ paścādapi nivartate |
tasyāpi sumahāndharmo yaḥ pāpādvinivartate

आहर्ता चानुमन्ता च विशस्ता क्रयविक्रयी ।
संस्कर्ता चोपभोक्ता च घातकाः सर्व एव ते

āhartā cānumantā ca viśastā krayavikrayī |
saṃskartā copabhoktā ca ghātakāḥ sarva eva te

इदमन्यत्तु वक्ष्यामि प्रमाणं विधिनिर्मितम् ।
पुराणमुषिभिर्जुष्टं वेदेषु परिनिश्चितम्

idamanyattu vakṣyāmi pramāṇaṃ vidhinirmitam |
purāṇamuṣibhirjuṣṭaṃ vedeṣu pariniścitam

प्रवृत्तिलक्षणे धर्मे फलार्थिभिरभिद्रुते ।
यथोक्तं राजशार्दूल न तु तन्मोक्षकारणम्

pravṛttilakṣaṇe dharme phalārthibhirabhidrute |
yathoktaṃ rājaśārdūla na tu tanmokṣakāraṇam

हविर्यत्संस्कृतं मन्त्रैः प्रोक्षिताभ्युक्षितं शुचि ।
वेदोक्तेन प्रमाणेन पितॄणां प्रक्रियासु च ।
प्रवृत्तिधर्मिणा भक्ष्यं नान्यथा मनुरब्रवीत्

haviryatsaṃskṛtaṃ mantraiḥ prokṣitābhyukṣitaṃ śuci |
vedoktena pramāṇena pitṝṇāṃ prakriyāsu ca |
pravṛttidharmiṇā bhakṣyaṃ nānyathā manurabravīt

अस्वर्ग्यमयशस्यं च रक्षोवद्भरतर्षभ ।
विधिहीनं नरः पूर्वं मांसं राजन्न भक्षयेत्

asvargyamayaśasyaṃ ca rakṣovadbharatarṣabha |
vidhihīnaṃ naraḥ pūrvaṃ māṃsaṃ rājanna bhakṣayet

य इच्छेत्पुरुषोऽत्यन्तमात्मानं निरुपद्रवम् ।
स वर्जयेत मांसानि प्राणिनामिह सर्वशः

ya icchetpuruṣo'tyantamātmānaṃ nirupadravam |
sa varjayeta māṃsāni prāṇināmiha sarvaśaḥ

श्रूयते हि पुराकल्पे नृणां व्रीहिमयः पशुः ।
येनायजन्त विद्वांसः पुण्यलोकपरायणाः

śrūyate hi purākalpe nṛṇāṃ vrīhimayaḥ paśuḥ |
yenāyajanta vidvāṃsaḥ puṇyalokaparāyaṇāḥ

ऋषिभिः संशयं पृष्टो वसुश्चेदिपतिः पुरा ।
अभक्ष्यमपि मांसं यः प्राह भक्ष्यमिति प्रभो

ṛṣibhiḥ saṃśayaṃ pṛṣṭo vasuścedipatiḥ purā |
abhakṣyamapi māṃsaṃ yaḥ prāha bhakṣyamiti prabho

आकाशादवनिं प्राप्तस्ततः स पृथिवीपतिः ।
यस्तदेव पुनश्चोक्त्वा विवेश धरणीतलम्

ākāśādavaniṃ prāptastataḥ sa pṛthivīpatiḥ |
yastadeva punaścoktvā viveśa dharaṇītalam

प्रजानां हितकामेन त्वगस्त्येन महात्मना ।
आरण्याः सर्वदैवत्याः प्रोक्षितास्तापसैर्मृगाः

prajānāṃ hitakāmena tvagastyena mahātmanā |
āraṇyāḥ sarvadaivatyāḥ prokṣitāstāpasairmṛgāḥ

क्रिया ह्येवं न हीयन्ते पितृदैवतसंश्रिताः ।
प्रीयन्ते पितरश्चैव न्यायतो मांसतर्पिताः

kriyā hyevaṃ na hīyante pitṛdaivatasaṃśritāḥ |
prīyante pitaraścaiva nyāyato māṃsatarpitāḥ

इदं तु शृणु राजेन्द्र मांसस्याभक्षणे गुणाः ।
[अभक्षणे सर्वसुखं मांसस्य मनुजाधिप ॥]

idaṃ tu śṛṇu rājendra māṃsasyābhakṣaṇe guṇāḥ |
[abhakṣaṇe sarvasukhaṃ māṃsasya manujādhipa ||]

यस्तु वर्षशतं पूर्णं तपस्तप्येत्सुदारुणम् ।
यश्चैव वर्जयेन्मांसं सममेतन्मतं मम

yastu varṣaśataṃ pūrṇaṃ tapastapyetsudāruṇam |
yaścaiva varjayenmāṃsaṃ samametanmataṃ mama

कौमुद्यास्तु विशेषेण शुक्लपक्षे नराधिप ।
वर्जयेत्सर्वमांसानि धर्मो ह्यत्र विधीयते

kaumudyāstu viśeṣeṇa śuklapakṣe narādhipa |
varjayetsarvamāṃsāni dharmo hyatra vidhīyate

[चतुरो वार्षिकान्मासान्यो मांसं परिवर्जयेत् ।
चत्वारि भद्राण्याप्नोति कीर्तिमायुर्यशो बलम्

[caturo vārṣikānmāsānyo māṃsaṃ parivarjayet |
catvāri bhadrāṇyāpnoti kīrtimāyuryaśo balam

अथवा मासमेकं वै सर्वमांसान्यभक्षयन् ।
अतीत्य सर्वदुःखानि सुखं जीवेन्निरामयः

athavā māsamekaṃ vai sarvamāṃsānyabhakṣayan |
atītya sarvaduḥkhāni sukhaṃ jīvennirāmayaḥ

वर्जयन्ति हि मांसानि मासशः पक्षशोपि वा ।
तेषां हिंसानिवृत्तानां ब्रह्मलोको विधीयते ॥]

varjayanti hi māṃsāni māsaśaḥ pakṣaśopi vā |
teṣāṃ hiṃsānivṛttānāṃ brahmaloko vidhīyate ||]

मांसं तु कौमुदं पक्षं वर्जितं पार्थ राजभिः ।
सर्वभूतात्मभूतस्थैर्विदितार्थपरावरैः

māṃsaṃ tu kaumudaṃ pakṣaṃ varjitaṃ pārtha rājabhiḥ |
sarvabhūtātmabhūtasthairviditārthaparāvaraiḥ

नाभागेनाम्बरीषेण गयेन च महात्मना ।
आयुषाऽथानरण्येन दिलीपरघुसूनुभिः

nābhāgenāmbarīṣeṇa gayena ca mahātmanā |
āyuṣā'thānaraṇyena dilīparaghusūnubhiḥ

कार्तवीर्यानिरुद्धाभ्यां नहुषेण ययातिना ।
नृगेण विष्वगश्वेन तथैव शशबिन्दुना

kārtavīryāniruddhābhyāṃ nahuṣeṇa yayātinā |
nṛgeṇa viṣvagaśvena tathaiva śaśabindunā

युवनाश्वेन च तथा शिबिनौशीनरेण च ।
मुचुकुन्देन मान्धात्रा हरिश्चन्द्रेण वा विभो

yuvanāśvena ca tathā śibinauśīnareṇa ca |
mucukundena māndhātrā hariścandreṇa vā vibho

सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं धर्मः सनातनः ।
हरिश्चन्द्रश्चरति वै दिवि सत्येन चन्द्रवत्

satyaṃ vadata mā'satyaṃ satyaṃ dharmaḥ sanātanaḥ |
hariścandraścarati vai divi satyena candravat

श्येनचित्रेण राजेन्द्र सोमकेन वृकेण च ।
रैवते रन्तिदेवेन वसुना सृञ्जयेन च

śyenacitreṇa rājendra somakena vṛkeṇa ca |
raivate rantidevena vasunā sṛñjayena ca

एतैश्चान्यैश्च राजेन्द्र कृपेण भरतेन च ।
दुष्यन्तेन करूशेन रामालर्कनलैस्तथा ।
विचकाश्वेन निमिना जनकेन च धीमता

etaiścānyaiśca rājendra kṛpeṇa bharatena ca |
duṣyantena karūśena rāmālarkanalaistathā |
vicakāśvena niminā janakena ca dhīmatā

ऐलेन पृथुना चैंव वीरसेनेन चैव ह ।
इक्ष्वाकुणा शम्भुना च श्वेतेन सगरेण च

ailena pṛthunā caiṃva vīrasenena caiva ha |
ikṣvākuṇā śambhunā ca śvetena sagareṇa ca

अजेन धुन्धुना चैव तथैव च सुबाहुना ।
हर्यश्वेन च राजेन्द्र क्षुपेण भरतेन च

ajena dhundhunā caiva tathaiva ca subāhunā |
haryaśvena ca rājendra kṣupeṇa bharatena ca

एतैश्चान्यैश्च राजेन्द्रि पुरा मांसं न भक्षितम् ।
शारदं कौमुदं मासं ततस्ते स्वर्गमाप्नुवन्

etaiścānyaiśca rājendri purā māṃsaṃ na bhakṣitam |
śāradaṃ kaumudaṃ māsaṃ tataste svargamāpnuvan

ब्रह्मलोके च तिष्ठन्ति ज्वलमानाः श्रियाऽन्विताः ।
उपास्यमाना गन्धर्वैः स्त्रीसहस्रसमन्विताः

brahmaloke ca tiṣṭhanti jvalamānāḥ śriyā'nvitāḥ |
upāsyamānā gandharvaiḥ strīsahasrasamanvitāḥ

तदेतदुत्तमं धर्ममहिंसाधर्मलक्षणम् ।
ये चरन्ति महात्मानो नाकपृष्ठे वसन्ति ते

tadetaduttamaṃ dharmamahiṃsādharmalakṣaṇam |
ye caranti mahātmāno nākapṛṣṭhe vasanti te

मधु मांसं च ये नित्यं वर्जयन्तीह धार्मिकाः ।
जन्मप्रभृति मद्यं च सर्व ते मुनयः स्मृताः

madhu māṃsaṃ ca ye nityaṃ varjayantīha dhārmikāḥ |
janmaprabhṛti madyaṃ ca sarva te munayaḥ smṛtāḥ

इमं धर्मममांसादं यश्चरेनच्छ्रावयीत वा ।
अपि चेत्सुदुराचारो न जातु निरयं व्रजेत्

imaṃ dharmamamāṃsādaṃ yaścarenacchrāvayīta vā |
api cetsudurācāro na jātu nirayaṃ vrajet

पठेद्वा च इदं राजञ्शृणुयाद्वाऽप्यभीक्ष्णशः ।
अमांसभक्षणविधिं पवित्रमृषिपूजितम्

paṭhedvā ca idaṃ rājañśṛṇuyādvā'pyabhīkṣṇaśaḥ |
amāṃsabhakṣaṇavidhiṃ pavitramṛṣipūjitam

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकामैर्महीयते ।
विशिष्टतां ज्ञातिषु च लभते नात्र संशयः ।
अहिंस्रो दानशीलश्च मधुमांसविवर्जितः

vimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ sarvakāmairmahīyate |
viśiṣṭatāṃ jñātiṣu ca labhate nātra saṃśayaḥ |
ahiṃsro dānaśīlaśca madhumāṃsavivarjitaḥ

आपन्नश्चापदो मुच्येद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।
मुच्येत्तथाऽऽतुरो रोगाद्दुःखान्मुच्येत दुःखितः

āpannaścāpado mucyedbaddho mucyeta bandhanāt |
mucyettathā''turo rogādduḥkhānmucyeta duḥkhitaḥ

तिर्यग्योनिं न गच्छेत रूपवांश्च भवेन्नरः ।
ऋद्धिमान्वै कुरुश्रेष्ठ प्राप्नुयाच्च महद्यशः

tiryagyoniṃ na gaccheta rūpavāṃśca bhavennaraḥ |
ṛddhimānvai kuruśreṣṭha prāpnuyācca mahadyaśaḥ

एतत्ते कथितं राजन्मांसस्य परिवर्जने ।
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च विधानमृषिनिर्मितम्

etatte kathitaṃ rājanmāṃsasya parivarjane |
pravṛttau ca nivṛttau ca vidhānamṛṣinirmitam