अध्याय 171: बारह महीनों का द्वादशी उपवास

सर्वेषामुपवासानां यच्छ्रेयः सुमहत्फलम् ।
यच्चाप्यसंशयं लोके तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

sarveṣāmupavāsānāṃ yacchreyaḥ sumahatphalam |
yaccāpyasaṃśayaṃ loke tanme tvaṃ vaktumarhasi

शृणु राजन्यथा गीतं स्वयमेव स्वयंभुवा ।
यत्कृत्वा निर्वृतो भूयात्पुरुषो नात्र संशयः

śṛṇu rājanyathā gītaṃ svayameva svayaṃbhuvā |
yatkṛtvā nirvṛto bhūyātpuruṣo nātra saṃśayaḥ

द्वादश्यां मार्गशीर्षे तु अहोरात्रेण केशवम् ।
अर्च्याश्वमेधं प्राप्नोति दुष्कृतं चास्य नश्यति

dvādaśyāṃ mārgaśīrṣe tu ahorātreṇa keśavam |
arcyāśvamedhaṃ prāpnoti duṣkṛtaṃ cāsya naśyati

तथैव पौषमासे तु पूज्यो नारायणेति च ।
वाजपेयमवाप्नोति सिद्धिं च परमां व्रजेत्

tathaiva pauṣamāse tu pūjyo nārāyaṇeti ca |
vājapeyamavāpnoti siddhiṃ ca paramāṃ vrajet

अहोरात्रेण द्वादश्यां माघमासे तु माघवम् ।
राजसूयमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ahorātreṇa dvādaśyāṃ māghamāse tu māghavam |
rājasūyamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

तथैव फाल्गुने मासि गोविन्देति च पूजयन् ।
अतिरात्रमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति

tathaiva phālgune māsi govindeti ca pūjayan |
atirātramavāpnoti somalokaṃ ca gacchati

अहोरात्रेण द्वादश्यां चैत्रे विष्णुरिति स्मरन् ।
पौण्डरीकमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति

ahorātreṇa dvādaśyāṃ caitre viṣṇuriti smaran |
pauṇḍarīkamavāpnoti devalokaṃ ca gacchati

वैशाखमासे द्वादश्यां पूजयन्मधुसूदनम् ।
अग्निष्टोममवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति

vaiśākhamāse dvādaśyāṃ pūjayanmadhusūdanam |
agniṣṭomamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati

अहोरात्रेण द्वादश्यां ज्येष्ठे मासि त्रिविक्रमम् ।
गवां मेधमवाप्नोति अप्सरोभिश्च मोदते

ahorātreṇa dvādaśyāṃ jyeṣṭhe māsi trivikramam |
gavāṃ medhamavāpnoti apsarobhiśca modate

आषाढे मासि द्वादश्यां वामनेति च पूजयन् ।
नरमेधमवाप्नोति पुण्यं च लभते महत्

āṣāḍhe māsi dvādaśyāṃ vāmaneti ca pūjayan |
naramedhamavāpnoti puṇyaṃ ca labhate mahat

अहोरात्रेण द्वादश्यां श्रावणे मासि श्रीधरम् ।
पञ्चयज्ञानवाप्नोति विमानस्थश्च मोदते

ahorātreṇa dvādaśyāṃ śrāvaṇe māsi śrīdharam |
pañcayajñānavāpnoti vimānasthaśca modate

तथा भाद्रपदे मासि हृषीकेशेति पूजयन् ।
सौत्रामणिमवाप्नोति पूतात्मा भवते च हि

tathā bhādrapade māsi hṛṣīkeśeti pūjayan |
sautrāmaṇimavāpnoti pūtātmā bhavate ca hi

द्वादश्यामाश्विने मासि पद्मनाभेति चार्चयन् ।
गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नुयान्नात्र संशयः

dvādaśyāmāśvine māsi padmanābheti cārcayan |
gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnuyānnātra saṃśayaḥ

द्वादश्यां कार्तिके मासि पूज्यो दामोदरेति च ।
गवां यज्ञमवाप्नोति पुमान्स्त्री वा न संशयः

dvādaśyāṃ kārtike māsi pūjyo dāmodareti ca |
gavāṃ yajñamavāpnoti pumānstrī vā na saṃśayaḥ

अर्चयेत्पुण्डरीकाक्षमेवं संवत्सरं तु यः ।
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्

arcayetpuṇḍarīkākṣamevaṃ saṃvatsaraṃ tu yaḥ |
jātismaratvaṃ prāpnoti vindyādbahu suvarṇakam

अहन्यहनि तद्भावमुपेन्द्रं योऽधिगच्छति ।
समाप्ते भोजयेद्विप्रानथवा दापयेद्धृतम्

ahanyahani tadbhāvamupendraṃ yo'dhigacchati |
samāpte bhojayedviprānathavā dāpayeddhṛtam

अतः परं नोपवासो भवतीति विनिश्चयः
उवाच भगवान्विष्णुः स्वयमेव पुरातनम् ॥]

ataḥ paraṃ nopavāso bhavatīti viniścayaḥ
uvāca bhagavānviṣṇuḥ svayameva purātanam ||]