अध्याय 114: गायों का तप और रंग के अनुसार लोक

शतं वर्षसहस्राणां तपस्तप्तं सुदुष्करम् ।
गोभिः पूर्वं विसृष्टाभिर्गच्छेम श्रेष्ठतामिति

śataṃ varṣasahasrāṇāṃ tapastaptaṃ suduṣkaram |
gobhiḥ pūrvaṃ visṛṣṭābhirgacchema śreṣṭhatāmiti

लोकेऽस्मिन्दक्षिणानां च सर्वासां वयमुत्तमाः ।
भवेम न च लोप्येम दोषेणेति परन्तप

loke'smindakṣiṇānāṃ ca sarvāsāṃ vayamuttamāḥ |
bhavema na ca lopyema doṣeṇeti parantapa

अस्मत्पुरीषस्नानेन जनः पुयेत सर्वदा ।
शकृता च पवित्रार्थं कुर्वीरन्देवमानुषाःठ

asmatpurīṣasnānena janaḥ puyeta sarvadā |
śakṛtā ca pavitrārthaṃ kurvīrandevamānuṣāḥṭha

तथा सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
प्रदातारश्च लोकान्नो गच्छेयुरिति मानद

tathā sarvāṇi bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca |
pradātāraśca lokānno gaccheyuriti mānada

ताभ्यो वरं ददौ ब्रह्मा तपसोऽन्ते स्वयं प्रभुः ।
एवं भवन्विति विभुर्लोकांस्तारयतेति च

tābhyo varaṃ dadau brahmā tapaso'nte svayaṃ prabhuḥ |
evaṃ bhavanviti vibhurlokāṃstārayateti ca

उत्तस्थुः सिद्धकामास्ता भूतभव्यस्य मातरः ।
तपसोऽन्ते महाराज गावो लोकपरायणाः

uttasthuḥ siddhakāmāstā bhūtabhavyasya mātaraḥ |
tapaso'nte mahārāja gāvo lokaparāyaṇāḥ

तस्माद्गावो महाभागाः पवित्रं परमुच्यते ।
तथैव सर्वभूतानां समतिष्ठन्त मूर्धनि

tasmādgāvo mahābhāgāḥ pavitraṃ paramucyate |
tathaiva sarvabhūtānāṃ samatiṣṭhanta mūrdhani

सम्मनवत्सां कपिलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ॥
सुव्रतां वस्त्रसंवीतां ब्रह्मलोके महीयते

sammanavatsāṃ kapilāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīm ||
suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ brahmaloke mahīyate

लोहितां तुल्यवत्सां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतां सूर्यलोके महीयते

lohitāṃ tulyavatsāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ sūryaloke mahīyate

समानवत्सां शबलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतीं सोमलोके महीयते

samānavatsāṃ śabalāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītīṃ somaloke mahīyate

समानवत्सां श्वेतां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतामिन्द्रलोके महीयते

samānavatsāṃ śvetāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītāmindraloke mahīyate

समानवत्सां कृष्णां तु धेनु दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतामग्निलोके महीयते

samānavatsāṃ kṛṣṇāṃ tu dhenu dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītāmagniloke mahīyate

समानवत्सां धूम्रां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतां याम्यलोके महीयते

samānavatsāṃ dhūmrāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ yāmyaloke mahīyate

अपां फेनसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसंवीतां वारुणं लोकमाप्नुते

apāṃ phenasavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasaṃvītāṃ vāruṇaṃ lokamāpnute

वातरेणुसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसंवीतां वायुलोके महीयते

vātareṇusavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasaṃvītāṃ vāyuloke mahīyate

हिरण्यवर्णां पिङ्गाक्षीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसंवीतां कौबेरं लोकमश्नुते

hiraṇyavarṇāṃ piṅgākṣīṃ savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasaṃvītāṃ kauberaṃ lokamaśnute

पलालधूम्रवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसंवीतां पितृलोके महीयते

palāladhūmravarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasaṃvītāṃ pitṛloke mahīyate

सवत्सां पीवरीं दत्त्वा दृतिकण्ठामलङ्कृताम् ।
वैश्वदेवमसम्बाधं स्थानं श्रेष्ठं प्रपद्यते

savatsāṃ pīvarīṃ dattvā dṛtikaṇṭhāmalaṅkṛtām |
vaiśvadevamasambādhaṃ sthānaṃ śreṣṭhaṃ prapadyate

समानवत्सां गौरीं तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् ।
सुव्रतां वस्त्रसंवीतां वसूनां लोकमाप्नुयात्

samānavatsāṃ gaurīṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |
suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ vasūnāṃ lokamāpnuyāt

पाण्डुकम्बलवर्णाभां सवत्सां कांस्यकदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसंवीतां साध्यानां लोकमाप्नुते

pāṇḍukambalavarṇābhāṃ savatsāṃ kāṃsyakadohanām |
pradāya vastrasaṃvītāṃ sādhyānāṃ lokamāpnute

वैराटपृष्ठमुक्षाणं सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ।
प्रददन्मरुतां लोकान्स राजन्प्रतिपद्यते

vairāṭapṛṣṭhamukṣāṇaṃ sarvaratnairalaṅkṛtam |
pradadanmarutāṃ lokānsa rājanpratipadyate

वत्सोपपन्नां नीलां गां सर्वरत्नसमन्विताम् ।
गन्धर्वाप्सरसां लोकान्दत्त्वा प्राप्नोति मानवः

vatsopapannāṃ nīlāṃ gāṃ sarvaratnasamanvitām |
gandharvāpsarasāṃ lokāndattvā prāpnoti mānavaḥ

दृतिकण्ठमनड्वाहं सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ।
दत्त्वा प्रजापतेर्लोकान्विशोकः प्रतिपद्यते

dṛtikaṇṭhamanaḍvāhaṃ sarvaratnairalaṅkṛtam |
dattvā prajāpaterlokānviśokaḥ pratipadyate

गोप्रदानरतो याति भित्त्वा जलदसञ्चयान् ।
विमानेनार्कवर्णेन दिवि राजन्विराजता

gopradānarato yāti bhittvā jaladasañcayān |
vimānenārkavarṇena divi rājanvirājatā

तं चोरुवेषाः सुश्रोण्यः सहस्रं वारयोपितः ।
रमयन्ति नरश्रेष्ठं गोप्रदानरतं नरम्

taṃ coruveṣāḥ suśroṇyaḥ sahasraṃ vārayopitaḥ |
ramayanti naraśreṣṭhaṃ gopradānarataṃ naram

वीणानां वल्लकीनां च नू पुराणां च शिञ्जितैः ।
हासैश्च हरिणाक्षीणां सुप्तः सुप्रतिबोध्यते

vīṇānāṃ vallakīnāṃ ca nū purāṇāṃ ca śiñjitaiḥ |
hāsaiśca hariṇākṣīṇāṃ suptaḥ supratibodhyate

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वा-
स्तावन्ति वर्षाणि महीयते सः ।
स्वर्गच्युतश्चापि ततो नृलोके
कुले प्रसूतो विपुले विशोकः

yāvanti romāṇi bhavanti dhenvā-
stāvanti varṣāṇi mahīyate saḥ |
svargacyutaścāpi tato nṛloke
kule prasūto vipule viśokaḥ