अध्याय 100: सोना, जल, घी और छाते का दान

सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति ये प्रयच्छन्ति काञ्चनम् ।
इत्येवं भगवानत्रिः पितामहसुतोऽब्रवीत्

sarvānkāmānprayacchanti ye prayacchanti kāñcanam |
ityevaṃ bhagavānatriḥ pitāmahasuto'bravīt

पवित्रं शुच्यथायुष्यं पितृणामक्ष्यं च तत् ।
सुवर्णं मनुजेन्द्रेण हरिश्चन्द्रेण कीर्तितम्

pavitraṃ śucyathāyuṣyaṃ pitṛṇāmakṣyaṃ ca tat |
suvarṇaṃ manujendreṇa hariścandreṇa kīrtitam

पानीयपरमं दानं दानानां मनुरब्रवीत् ।
तस्मात्कूपांश्च वापीश्च तटाकानि च स्वानयेत्

pānīyaparamaṃ dānaṃ dānānāṃ manurabravīt |
tasmātkūpāṃśca vāpīśca taṭākāni ca svānayet

सर्वं विनाशयेत्पापं पुरुषस्येह कर्मणः ।
कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तश्च नित्यशः

sarvaṃ vināśayetpāpaṃ puruṣasyeha karmaṇaḥ |
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttaśca nityaśaḥ

सर्वं तारयते वंशं यस्य खाते जलाशये ।
गावः पिबन्ति विप्राश्च साधवश्च नराः सदा

sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye |
gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā

निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठत्यवारितम् ।
स दुर्गं विषमं कृत्स्नं न कदाचिदवाप्नुते

nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam |
sa durgaṃ viṣamaṃ kṛtsnaṃ na kadācidavāpnute

बृहस्पतेर्भगवतः पूष्णश्चैव भगस्य च ।
अश्विनोश्चैव वह्नेश्च प्रीतिर्भवति सर्पिषा

bṛhaspaterbhagavataḥ pūṣṇaścaiva bhagasya ca |
aśvinoścaiva vahneśca prītirbhavati sarpiṣā

परमं भेषजं ह्येतद्यज्ञानामेतदुत्तमम् ।
रसानामुत्तमं चैतत्फलानां चैतदुत्तमम्

paramaṃ bheṣajaṃ hyetadyajñānāmetaduttamam |
rasānāmuttamaṃ caitatphalānāṃ caitaduttamam

फलकामो यशस्कामः पुष्टिकामश्च नित्यदा ।
घृतं दद्याद्द्विजातिभ्यः पुरुषः शुचिरात्मवान्

phalakāmo yaśaskāmaḥ puṣṭikāmaśca nityadā |
ghṛtaṃ dadyāddvijātibhyaḥ puruṣaḥ śucirātmavān

घृतं मासे आश्वयुजि विप्रभ्यो यः प्रयच्छति ।
तस्मै प्रयच्छतो रूपं प्रीतौ देवाविहाश्विनौ

ghṛtaṃ māse āśvayuji viprabhyo yaḥ prayacchati |
tasmai prayacchato rūpaṃ prītau devāvihāśvinau

पायसं सर्पिषा मिश्रं द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति ।
गृहं तस्य न रक्षांसि धर्षयन्ति कदाचन

pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ dvijebhyo yaḥ prayacchati |
gṛhaṃ tasya na rakṣāṃsi dharṣayanti kadācana

पिपासया न म्रियते सोपच्छन्दश्च जायते ।
न प्राप्नुयाच्च व्यसनं करकान्यः प्रयच्छति

pipāsayā na mriyate sopacchandaśca jāyate |
na prāpnuyācca vyasanaṃ karakānyaḥ prayacchati

प्रयतो ब्राह्मणाग्रे यः श्रद्धया परया युतः ।
उपस्पर्शनषड्भागं लभते पुरुषः सदा

prayato brāhmaṇāgre yaḥ śraddhayā parayā yutaḥ |
upasparśanaṣaḍbhāgaṃ labhate puruṣaḥ sadā

यः साधनार्थं काष्ठानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ।
प्रतापनार्थं राजेन्द्र वृत्तवद्भ्यः सदा नरः

yaḥ sādhanārthaṃ kāṣṭhāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati |
pratāpanārthaṃ rājendra vṛttavadbhyaḥ sadā naraḥ

सिद्ध्यन्त्यर्थाः सदा तस्य कार्याणि विविधानि च ।
उपर्युपरि शत्रूणां वपुषा दीप्यते च सः

siddhyantyarthāḥ sadā tasya kāryāṇi vividhāni ca |
uparyupari śatrūṇāṃ vapuṣā dīpyate ca saḥ

भगवांश्चापि सम्प्रतो वह्निर्भवति नित्यशः ।
न तं त्यजन्ति पशवः सङ्ग्रामे च जयत्यपि

bhagavāṃścāpi samprato vahnirbhavati nityaśaḥ |
na taṃ tyajanti paśavaḥ saṅgrāme ca jayatyapi

पुत्राञ्श्रियं च लभते यश्छत्रं सम्प्रच्छति ।
न चक्षुर्व्याधिं लभते यज्ञभागमथाश्नुते

putrāñśriyaṃ ca labhate yaśchatraṃ sampracchati |
na cakṣurvyādhiṃ labhate yajñabhāgamathāśnute

निदाघकाले वर्षे वा यश्छत्रं सम्प्रयच्छति ।
नास्य कश्चिन्मनोदाहः कदाचिदपि जायते ।
कृच्छ्रात्स विषमाच्चैव क्षिप्रं मोक्षमवाप्नुते

nidāghakāle varṣe vā yaśchatraṃ samprayacchati |
nāsya kaścinmanodāhaḥ kadācidapi jāyate |
kṛcchrātsa viṣamāccaiva kṣipraṃ mokṣamavāpnute

प्रदानं सर्वदानानां शकटस्य विशाम्पते ।
एवमाह महाभागः शाण्डिल्यो भगवानृषिः

pradānaṃ sarvadānānāṃ śakaṭasya viśāmpate |
evamāha mahābhāgaḥ śāṇḍilyo bhagavānṛṣiḥ