अध्याय 96: कण्व शकुन्तला और पुत्र को राजसभा भेजते हैं

तं कुमारमृषिर्दृष्ट्वा कर्म चास्यातिमानुषम् ।
समयो यौवराज्याय इत्यनुध्याय स द्विजः

taṃ kumāramṛṣirdṛṣṭvā karma cāsyātimānuṣam |
samayo yauvarājyāya ityanudhyāya sa dvijaḥ

शकुन्तलां समाहूय कण्वो वचनमब्रवीत् ।
(कण्व उवाच)
शृणु भद्रे मम सुते मम वाक्यं शुचिस्मिते

śakuntalāṃ samāhūya kaṇvo vacanamabravīt |
(kaṇva uvāca)
śṛṇu bhadre mama sute mama vākyaṃ śucismite

पतिव्रतानां नारीणां विशिष्टमिति चोच्यते ।
पतिशुश्रूषणं पूर्वं मनोवाक्कायचेष्टितैः

pativratānāṃ nārīṇāṃ viśiṣṭamiti cocyate |
patiśuśrūṣaṇaṃ pūrvaṃ manovākkāyaceṣṭitaiḥ

अनुज्ञाता मया पूर्वं पूजयैतद्व्रतं तव ।
एतेनैव च वृत्तेन पुण्याँल्लोकानवाप्य च

anujñātā mayā pūrvaṃ pūjayaitadvrataṃ tava |
etenaiva ca vṛttena puṇyām̐llokānavāpya ca

तस्यान्ते मानुषे लोके विशिष्टां तप्स्यसे श्रियम् ।
तस्माद्भद्रेऽद्य यातव्यं समीपं पौरवस्य ह

tasyānte mānuṣe loke viśiṣṭāṃ tapsyase śriyam |
tasmādbhadre'dya yātavyaṃ samīpaṃ pauravasya ha

स्वयं नायाति मत्वा ते गतं कालं शुचिस्मिते ।
गत्वाऽऽराधय राजानं दुष्यन्तं हितकाम्यया

svayaṃ nāyāti matvā te gataṃ kālaṃ śucismite |
gatvā''rādhaya rājānaṃ duṣyantaṃ hitakāmyayā

दौष्यन्तिं यौवराज्यस्थं दृष्ट्वा प्रीतिमवाप्स्यसि ।
देवतानां गुरूणां च क्षत्रियाणां च भामिनि

dauṣyantiṃ yauvarājyasthaṃ dṛṣṭvā prītimavāpsyasi |
devatānāṃ gurūṇāṃ ca kṣatriyāṇāṃ ca bhāmini

भर्तॄणां च विशेषेम हितं संगमनं भवेत् ।
तस्मात्पुत्रि कुमारेण गन्तव्यं मत्प्रियेप्सया

bhartṝṇāṃ ca viśeṣema hitaṃ saṃgamanaṃ bhavet |
tasmātputri kumāreṇa gantavyaṃ matpriyepsayā

प्रतिवाक्यं न दद्यास्त्वं शपिता मम पादयोः

prativākyaṃ na dadyāstvaṃ śapitā mama pādayoḥ

एवमुक्त्वा सुतां तत्र पौत्रं कण्वोऽभ्यभाषत ।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पौरवम्

evamuktvā sutāṃ tatra pautraṃ kaṇvo'bhyabhāṣata |
pariṣvajya ca bāhubhyāṃ mūrdhnyupāghrāya pauravam

सोमवंशोद्भवो राजा दुष्यन्त इति विश्रुतः ।
तस्याग्रमहिषी चैषा तव माता शुचिव्रता

somavaṃśodbhavo rājā duṣyanta iti viśrutaḥ |
tasyāgramahiṣī caiṣā tava mātā śucivratā

गन्तुकामा भर्तृपार्श्वं त्वया सह सुमध्यमा ।
गत्वाऽभिवाद्य राजनं यौवराज्यमवाप्स्यसि

gantukāmā bhartṛpārśvaṃ tvayā saha sumadhyamā |
gatvā'bhivādya rājanaṃ yauvarājyamavāpsyasi

स पिता तव राजेन्द्रस्तस्य त्वं वशगो भव ।
पितृपैतामहं राज्यमातिष्ठस्व स्वभावतः

sa pitā tava rājendrastasya tvaṃ vaśago bhava |
pitṛpaitāmahaṃ rājyamātiṣṭhasva svabhāvataḥ

तस्मिन्काले स्वराज्यस्थो मामनुस्मर पौरव

tasminkāle svarājyastho māmanusmara paurava

अभिवाद्य मुनेः पादौ पौरवो वाक्यमब्रवीत् ।
त्वं पिता मम विप्रर्षे त्वं माता त्वं गतिश्च मे

abhivādya muneḥ pādau pauravo vākyamabravīt |
tvaṃ pitā mama viprarṣe tvaṃ mātā tvaṃ gatiśca me

न चान्यं पितरं मन्ये त्वामृते तु महातपः ।
तव शुश्रूषणं पुण्यमिह लोके परत्र च

na cānyaṃ pitaraṃ manye tvāmṛte tu mahātapaḥ |
tava śuśrūṣaṇaṃ puṇyamiha loke paratra ca

शकुन्तला भर्तृकामा स्वयं यातु यथेष्टतः ।
अहं सुश्रूषणपरः पादमूले वसामि वः

śakuntalā bhartṛkāmā svayaṃ yātu yatheṣṭataḥ |
ahaṃ suśrūṣaṇaparaḥ pādamūle vasāmi vaḥ

क्रीडां व्यालमृगैः सार्धं करिष्ये न पुरा यथा ।
त्वच्छासनपरो नित्यं स्वाध्यायं च करोम्यहम्

krīḍāṃ vyālamṛgaiḥ sārdhaṃ kariṣye na purā yathā |
tvacchāsanaparo nityaṃ svādhyāyaṃ ca karomyaham

एवमुक्त्वा तु संश्लिष्य पादौ कण्वस्य तिष्ठतः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्ररुरोद शकुन्तला

evamuktvā tu saṃśliṣya pādau kaṇvasya tiṣṭhataḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā praruroda śakuntalā

स्नेहात्पितुश्च पुत्रस्य हर्षशोकसमन्विता ।
निशाम्य रुदतीमार्तां दौष्यन्तिर्वाक्यमब्रवीत्

snehātpituśca putrasya harṣaśokasamanvitā |
niśāmya rudatīmārtāṃ dauṣyantirvākyamabravīt

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं किं रोदिषि शकुन्तले ।
गन्तव्यं काल्य उत्थाय भर्तृप्रीतिस्ववास्ति चेत्

śrutvā bhagavato vākyaṃ kiṃ rodiṣi śakuntale |
gantavyaṃ kālya utthāya bhartṛprītisvavāsti cet

एकस्तु कुरुते पापं फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
मया निवारितो नित्यं न करोषि वचो मम

ekastu kurute pāpaṃ phalaṃ bhuṅkte mahājanaḥ |
mayā nivārito nityaṃ na karoṣi vaco mama

निःसृतान्कुञ्जरान्नित्यं बाहुभ्यां संप्रमथ्य वै ।
वनं च लोडयन्नित्यं सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम्

niḥsṛtānkuñjarānnityaṃ bāhubhyāṃ saṃpramathya vai |
vanaṃ ca loḍayannityaṃ siṃhavyāghragaṇairvṛtam

एवंविधानि चान्यानि कृत्वा वै पुरुनन्दन ।
रुषितो भगवांस्तात तस्मादावां विवासितौ

evaṃvidhāni cānyāni kṛtvā vai purunandana |
ruṣito bhagavāṃstāta tasmādāvāṃ vivāsitau

नाहं गच्छामि दुष्यन्तं नास्मि पुत्र हितैषिणी ।
पादमूले वसिष्यामि महर्षेर्भावितात्मनः

nāhaṃ gacchāmi duṣyantaṃ nāsmi putra hitaiṣiṇī |
pādamūle vasiṣyāmi maharṣerbhāvitātmanaḥ

एवमुक्त्वा तु रुदती पपात मुनिपादयोः ।
एवं विलपतीं कण्वश्चानुनीय च हेतुभिः ।
पुनः प्रोवाच भगवानानृशंस्याद्धितं वचः

evamuktvā tu rudatī papāta munipādayoḥ |
evaṃ vilapatīṃ kaṇvaścānunīya ca hetubhiḥ |
punaḥ provāca bhagavānānṛśaṃsyāddhitaṃ vacaḥ

शकुन्तले शृणुष्वेदं हितं पथ्यं च भामिनि ।
पतिव्रताभावगुणान्हित्वा साध्यं न किंचन

śakuntale śṛṇuṣvedaṃ hitaṃ pathyaṃ ca bhāmini |
pativratābhāvaguṇānhitvā sādhyaṃ na kiṃcana

प्रतिव्रतानां देवा वै तुष्टाः सर्वरप्रदाः ।
प्रसादं च करिष्यन्ति आपदो मोक्षयन्ति च

prativratānāṃ devā vai tuṣṭāḥ sarvarapradāḥ |
prasādaṃ ca kariṣyanti āpado mokṣayanti ca

पतिप्रसादात्पुण्यं च प्राप्नुवन्ति न चाशुभम् ।
तस्माद्गत्वा तु राजानमाराधय शुचिस्मिते

patiprasādātpuṇyaṃ ca prāpnuvanti na cāśubham |
tasmādgatvā tu rājānamārādhaya śucismite

शकुन्तलां तथोक्त्वा वै शाकुन्तलमथाब्रवीत् ।
दौहित्रो मम पौत्रस्त्वमिलिलस्य महात्मनः

śakuntalāṃ tathoktvā vai śākuntalamathābravīt |
dauhitro mama pautrastvamililasya mahātmanaḥ

शृणुष्व वचनं सत्यं प्रब्रवीमि तवानघ ।
मनसा भर्तृकामा वै वाग्भिरुक्त्वा पृथग्विधम्

śṛṇuṣva vacanaṃ satyaṃ prabravīmi tavānagha |
manasā bhartṛkāmā vai vāgbhiruktvā pṛthagvidham

गन्तुं नेच्छति कल्याणी तस्मात्तात वहस्व वै ।
शक्तस्त्वं प्रतिगन्तुं च मुनिभिः सह पौरव

gantuṃ necchati kalyāṇī tasmāttāta vahasva vai |
śaktastvaṃ pratigantuṃ ca munibhiḥ saha paurava

इत्युक्त्वा सर्वदमनं कण्वः शिष्यानथाब्रवीत् ।
शकुन्तलामिमां शीग्रं सपुत्रामाश्रमादितः

ityuktvā sarvadamanaṃ kaṇvaḥ śiṣyānathābravīt |
śakuntalāmimāṃ śīgraṃ saputrāmāśramāditaḥ

भर्तुः प्रापयताभ्याशं सर्वलक्षणपूजिताम् ।
नारीणां चिरवासो हि बान्धवेषु न रोचते

bhartuḥ prāpayatābhyāśaṃ sarvalakṣaṇapūjitām |
nārīṇāṃ ciravāso hi bāndhaveṣu na rocate

कीर्तिचारित्रधर्म्नस्तस्मान्नयत मा चिरम्

kīrticāritradharmnastasmānnayata mā ciram

धर्माभिपूजितं पुत्रं काश्यपेन निशाम्य तु ।
काश्यपात्प्राप्य चानुज्ञां मुमुदे च शकुन्तला

dharmābhipūjitaṃ putraṃ kāśyapena niśāmya tu |
kāśyapātprāpya cānujñāṃ mumude ca śakuntalā

कण्वस्य वचनं श्रुत्वा प्रतिगच्छेति चासकृत् ।
तथेत्युक्त्वा तु कण्वं च मातरं पौरवोऽब्रवीत् ।
किं चिरायसि मातस्त्वं गमिष्यामो नृपालयम्

kaṇvasya vacanaṃ śrutvā pratigaccheti cāsakṛt |
tathetyuktvā tu kaṇvaṃ ca mātaraṃ pauravo'bravīt |
kiṃ cirāyasi mātastvaṃ gamiṣyāmo nṛpālayam

एवमुक्त्वा तु तां देवीं दुष्यन्तस्य महात्मनः ।
अभिवाद्य मुनेः पादौ गन्तुमैच्छत्स पौरवः

evamuktvā tu tāṃ devīṃ duṣyantasya mahātmanaḥ |
abhivādya muneḥ pādau gantumaicchatsa pauravaḥ

शकुन्तला च पितरमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रदक्षिणीकृत्य तदा पितरं वाक्यमब्रवीत्

śakuntalā ca pitaramabhivādya kṛtāñjaliḥ |
pradakṣiṇīkṛtya tadā pitaraṃ vākyamabravīt

अज्ञानान्मे पिता चेति दुरुक्तं वापि चानृतम् ।
अकार्यं वाप्यनिष्टं वा क्षन्तुमर्हति तद्भवान्

ajñānānme pitā ceti duruktaṃ vāpi cānṛtam |
akāryaṃ vāpyaniṣṭaṃ vā kṣantumarhati tadbhavān

एवमुक्तो नतशिरा मुनिर्नोवाच किंचन ।
मनुष्यभावात्कण्वोऽपि मुनिरश्रूण्यवर्तयत्

evamukto nataśirā munirnovāca kiṃcana |
manuṣyabhāvātkaṇvo'pi muniraśrūṇyavartayat

अब्भक्षान्वायुभक्षांश्च शीर्णपर्णाशनान्मुनीन् ।
फलमूलाशिनो दान्तान्कृशान्धमनिसंततान्

abbhakṣānvāyubhakṣāṃśca śīrṇaparṇāśanānmunīn |
phalamūlāśino dāntānkṛśāndhamanisaṃtatān

व्रतिनो जटिलान्मुण्डान्वल्कलाजिनसंवृतान् ।
समाहूय मुनिः कण्वः कारुण्यादिदमब्रवीत्

vratino jaṭilānmuṇḍānvalkalājinasaṃvṛtān |
samāhūya muniḥ kaṇvaḥ kāruṇyādidamabravīt

मया तु लालिता नित्यं मम पुत्री यशस्विनी ।
वने जाता विवृद्धा च न च जानाति किंचन

mayā tu lālitā nityaṃ mama putrī yaśasvinī |
vane jātā vivṛddhā ca na ca jānāti kiṃcana

आश्रमात्तु पथा सर्वैर्नीयतां क्षत्रियालयम् ।
द्वितीययोजने विप्राः प्रतिष्ठानं प्रतिष्ठितम्

āśramāttu pathā sarvairnīyatāṃ kṣatriyālayam |
dvitīyayojane viprāḥ pratiṣṭhānaṃ pratiṣṭhitam

प्रतिष्ठाने पुरे राजा शाकुन्तलपितामहः ।
अध्युवास चिरं कालमुर्वश्या सहितः पुरा

pratiṣṭhāne pure rājā śākuntalapitāmahaḥ |
adhyuvāsa ciraṃ kālamurvaśyā sahitaḥ purā

अनूपजाङ्गलयुतं धनधान्यसमाकुलम् ।
प्रतिष्ठितं पुरवरं गङ्गायामुनसङ्गमे

anūpajāṅgalayutaṃ dhanadhānyasamākulam |
pratiṣṭhitaṃ puravaraṃ gaṅgāyāmunasaṅgame

तत्र सङ्गममासाद्य स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
शाकमूलफलाहारा निवर्तध्वं तपोधनाः ।
अन्यथा तु भवेद्विप्रा अध्वनो गमने श्रमः

tatra saṅgamamāsādya snātvā hutahutāśanāḥ |
śākamūlaphalāhārā nivartadhvaṃ tapodhanāḥ |
anyathā tu bhavedviprā adhvano gamane śramaḥ

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे प्रातिष्ठन्त महौजसः ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य दुष्यन्तस्य पुरं प्रति

tathetyuktvā ca te sarve prātiṣṭhanta mahaujasaḥ |
śakuntalāṃ puraskṛtya duṣyantasya puraṃ prati

गृहीत्वा चामरप्रख्यं पुत्रं कमललोचनम् ।
आजग्मुश्च पुरं रम्यं दुष्यन्ताध्युषितं वनात्

gṛhītvā cāmaraprakhyaṃ putraṃ kamalalocanam |
ājagmuśca puraṃ ramyaṃ duṣyantādhyuṣitaṃ vanāt

शकुन्तलां समादाय मुनयो धर्मवत्सलाः ।
ते वनानि नदीः शैलान्गिरिप्रस्रवणानि च

śakuntalāṃ samādāya munayo dharmavatsalāḥ |
te vanāni nadīḥ śailāngiriprasravaṇāni ca

कन्दराणि नितम्बांश्च राष्ट्राणि नगराणि च ।
आश्रमाणि च पुण्यानि गत्वा चैव गतश्रमाः

kandarāṇi nitambāṃśca rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca |
āśramāṇi ca puṇyāni gatvā caiva gataśramāḥ

शनैर्मध्याह्नवेलायां प्रतिष्ठानं समाययुः ।
तां पुरीं पुरुहूतेन ऐलस्यार्थे विनिर्मिताम्

śanairmadhyāhnavelāyāṃ pratiṣṭhānaṃ samāyayuḥ |
tāṃ purīṃ puruhūtena ailasyārthe vinirmitām

परिघाट्टालकैर्मुख्यैरुपकल्पशतैरपि ।
शतघ्नीचक्रयन्त्रैश्च गुप्तामन्यैर्दुरासदाम्

parighāṭṭālakairmukhyairupakalpaśatairapi |
śataghnīcakrayantraiśca guptāmanyairdurāsadām

हर्म्यप्रसादसंबाधां नानापण्यविभूषिताम् ।
मण्टपैः ससभै रम्यैः प्रपाभिश्च समावृताम्

harmyaprasādasaṃbādhāṃ nānāpaṇyavibhūṣitām |
maṇṭapaiḥ sasabhai ramyaiḥ prapābhiśca samāvṛtām

राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिताम् ।
कैलासशिखराकारैर्गोपुरैः समलङ्कृताम्

rājamārgeṇa mahatā suvibhaktena śobhitām |
kailāsaśikharākārairgopuraiḥ samalaṅkṛtām

द्वारतोरणनिर्यूहैर्मङ्गलैरुपशोभिताम् ।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम्

dvāratoraṇaniryūhairmaṅgalairupaśobhitām |
udyānāmravaṇopetāṃ mahatīṃ sālamekhalām

सर्वपुष्करिणीभिश्च उद्यानैश्च समावृताम् ।
वर्णाश्रमैः स्वधर्मस्थैर्नित्योत्सवसमाहितैः

sarvapuṣkariṇībhiśca udyānaiśca samāvṛtām |
varṇāśramaiḥ svadharmasthairnityotsavasamāhitaiḥ

धनधान्यसमृद्धैश्च संतुष्टै रत्नपूजितैः ।
कृतयज्ञैश्च विद्वद्भिरग्निहोत्रपरैः सदा

dhanadhānyasamṛddhaiśca saṃtuṣṭai ratnapūjitaiḥ |
kṛtayajñaiśca vidvadbhiragnihotraparaiḥ sadā

वर्जिता कार्यकरणैर्दानशीलैर्दयापरैः ।
अधर्मभीरुभिः सर्वैः स्वर्गलोकजिगीषुभिः

varjitā kāryakaraṇairdānaśīlairdayāparaiḥ |
adharmabhīrubhiḥ sarvaiḥ svargalokajigīṣubhiḥ

एवंविधजनोपेतमिन्द्रलोकमिवापरम् ।
तस्मिन्नगरमध्ये तु राजवेश्म प्रतिष्ठितम्

evaṃvidhajanopetamindralokamivāparam |
tasminnagaramadhye tu rājaveśma pratiṣṭhitam

इन्द्रसद्मप्रतीकाशं संपूर्णं वित्तसंचयैः ।
तस्य मध्ये सभा दिव्या नानारत्नविभूषिता

indrasadmapratīkāśaṃ saṃpūrṇaṃ vittasaṃcayaiḥ |
tasya madhye sabhā divyā nānāratnavibhūṣitā

तस्यां सभायां राजर्षिः सर्वालङ्कारभूषितः ।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्चापि मन्त्रिभिश्चापि संवृतः

tasyāṃ sabhāyāṃ rājarṣiḥ sarvālaṅkārabhūṣitaḥ |
brāhmaṇaiḥ kṣatriyaiścāpi mantribhiścāpi saṃvṛtaḥ

संस्तूयमानो राजेन्द्रः सूतमागधबन्दिभिः ।
कार्यार्थिषु तदाऽभ्येत्य कृत्वा कार्यं गतेषु सः

saṃstūyamāno rājendraḥ sūtamāgadhabandibhiḥ |
kāryārthiṣu tadā'bhyetya kṛtvā kāryaṃ gateṣu saḥ

सुखासीनोऽभवद्राजा तस्मिन्काले महर्षयः ।
शकुन्तानां स्वनं श्रुत्वा निमित्तज्ञास्त्वलक्षयन्

sukhāsīno'bhavadrājā tasminkāle maharṣayaḥ |
śakuntānāṃ svanaṃ śrutvā nimittajñāstvalakṣayan

शकुन्तले निमित्तानि शोभनानि भवन्ति नः ।
कार्यसिद्धिं वदन्त्येते ध्रुवं राज्ञी भविष्यसि ।
अस्मिंस्तु दिवसे पुत्रो युवराजो भविष्यति

śakuntale nimittāni śobhanāni bhavanti naḥ |
kāryasiddhiṃ vadantyete dhruvaṃ rājñī bhaviṣyasi |
asmiṃstu divase putro yuvarājo bhaviṣyati

वर्धमानपुरद्वारं तूर्यघोषनिनादितम् ।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य विविशुस्ते महर्षयः

vardhamānapuradvāraṃ tūryaghoṣanināditam |
śakuntalāṃ puraskṛtya viviśuste maharṣayaḥ

प्रविशन्तं नृपसुतं प्रशशंसुश्च वीक्षकाः ।
वर्धमानपुरद्वारं प्रविशन्नेव पौरवः

praviśantaṃ nṛpasutaṃ praśaśaṃsuśca vīkṣakāḥ |
vardhamānapuradvāraṃ praviśanneva pauravaḥ

इन्द्रलोकस्थमात्मानं मेने हर्षसमन्वितः

indralokasthamātmānaṃ mene harṣasamanvitaḥ

ततो वै नागराः सर्वे समाहूय परस्परम् ।
द्रष्टुकामा नृपसुतं समपद्यन्त भारत

tato vai nāgarāḥ sarve samāhūya parasparam |
draṣṭukāmā nṛpasutaṃ samapadyanta bhārata

देवतेव जनस्याग्रे भ्राजते श्रीरिवागता ।
जयन्तेनेव पौलोमी इन्द्रलोकादिहागता

devateva janasyāgre bhrājate śrīrivāgatā |
jayanteneva paulomī indralokādihāgatā

इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन् ।
अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः

iti bruvantaste sarve maharṣīnidamabruvan |
abhivādayantaḥ sahitā maharṣīndevavarcasaḥ

अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम् ।
एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः

adya naḥ saphalaṃ janma kṛtārthāśca tato vayam |
evaṃ ye sma prapaśyāmo maharṣīnsūryavarcasaḥ

इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम् ।
हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम्

ityuktvā sahitāḥ kecidanvagacchanta pauravam |
haimavatyāḥ sutamiva kumāraṃ puṣkarekṣaṇam

ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः ।
कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम्

ye kecidabruvanmūḍhāḥ śākuntaladidṛkṣavaḥ |
kṛṣṇājinena saṃchannānanicchanto hyavekṣitum

पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः ।
विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम्

piśācā iva dṛśyante nāgarāṇāṃ virūpiṇaḥ |
vinā sandhyāṃ piśācāste praviśanti purottamam

क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः ।
त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि

kṣutpipāsārditāndīnānvalkalājinavāsasaḥ |
tvagasthibhūtānnirmāṃsāndhamanīsantatānapi

पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान् ।
विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः

piṅgalākṣānpiṅgajaṭāndīrghadantānnirūdarān |
viśīrṣakānūrdhvahastāndṛṣṭvā hāsyanti nāgarāḥ

एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः ।
अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन्

evamuktavatāṃ teṣāṃ giraṃ śrutvā maharṣayaḥ |
anyonyaṃ te samāhūya idaṃ vacanamabruvan

उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना ।
पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम्

uktaṃ bhagavatā vākyaṃ na kṛtaṃ satyavādinā |
purapraveśanaṃ nātra kartavyamiti śāsanam

किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम् ।
त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम्

kiṃ kāraṇaṃ pravekṣyāmo nagaraṃ durjanairvṛtam |
tyaktasaṅgasya ca munernagare kiṃ prayojanam

गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम् ।
एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम्

gamiṣyāmo vanaṃ tasmādgaṅgāyāmunasaṅgamam |
evamuktvā munigaṇāḥ pratijagmuryathāgatam