इस अध्याय में क्या होता है ऋषि कुलपति शौनक की प्रतीक्षा करते हैं पुराणों में निपुण सौति नैमिषारण्य के तपस्वियों के आगे हाथ जोड़कर पूछते हैं कि वे कौन सी कथा सुनाएँ। ऋषि कहते हैं कि वे समय पर प्रश्न करेंगे, पर पहले सभा के प्रधान का आना आवश्यक है। कुलपति शौनक अभी अग्निशाला में बैठे हैं। वे देवताओं और असुरों की दिव्य कथाएँ जानते हैं, सत्यवादी, शान्त और व्रत में अटल हैं, इसलिए कथा तभी आरम्भ हो जब वे अपना पूजित आसन ग्रहण कर लें। सौति प्रतीक्षा करना स्वीकार करते हैं। शौनक सब कर्म विधिपूर्वक पूरे करके उस सभा में आते हैं जहाँ व्रतधारी ब्रह्मर्षि सुख से बैठे हैं, और ऋत्विजों तथा सदस्यों के बीच गृहपति के रूप में अपना स्थान लेते हैं।
4.1 पौराणिकः पुराणे कृतश्रमः स कृताञ्जलिस्तानुवाच । मयोत्तङ्कस्य चरितमशेषमुक्तं जनमेजयस्य सार्पसत्रे निमित्तान्तरमिदमपि । किं भवन्तः श्रोतुमिच्छन्ति किमहं ब्रवाणीति
paurāṇikaḥ purāṇe kṛtaśramaḥ sa kṛtāñjalistānuvāca | mayottaṅkasya caritamaśeṣamuktaṃ janamejayasya sārpasatre nimittāntaramidamapi | kiṃ bhavantaḥ śrotumicchanti kimahaṃ bravāṇīti
तमृषय ऊचुः
4.3 परं रौमहर्षणे प्रवक्ष्यामस्त्वां नः प्रतिवक्ष्यसि वचः शुश्रूषतां कथायोगं नः कथायोगे
paraṃ raumaharṣaṇe pravakṣyāmastvāṃ naḥ prativakṣyasi vacaḥ śuśrūṣatāṃ kathāyogaṃ naḥ kathāyoge
4.4 तत्र भगवान् कुलपतिस्तु शौनकोऽग्निशरणमध्यास्ते । दीर्घसत्रत्वात्सर्वाः कथाः श्रोतुं कालोस्ति
tatra bhagavān kulapatistu śaunako'gniśaraṇamadhyāste | dīrghasatratvātsarvāḥ kathāḥ śrotuṃ kālosti
4.5 यौऽसौ दिव्याः कथा वेद देवतासुरसंश्रिताः । मनुष्योरगगन्धर्वकथा वेद च सर्वशः
yau'sau divyāḥ kathā veda devatāsurasaṃśritāḥ | manuṣyoragagandharvakathā veda ca sarvaśaḥ
4.6 स चाप्यस्मिन्मशे सौते विद्वान्कुलपतिर्दिवजः । दक्षो धृतव्रतो धीमाञ्शास्त्रे चारण्यके गुरुः
sa cāpyasminmaśe saute vidvānkulapatirdivajaḥ | dakṣo dhṛtavrato dhīmāñśāstre cāraṇyake guruḥ
4.7 सत्यवादी शमपरस्तपस्वी नियतव्रतः । सर्वेषामेव नो मान्यः स तावत्प्रतिपाल्यताम्
satyavādī śamaparastapasvī niyatavrataḥ | sarveṣāmeva no mānyaḥ sa tāvatpratipālyatām
4.8 तस्मिन्नध्यासति गुरावासनं परमार्चितम् । ततो वक्ष्यसि यत्त्वां स प्रक्ष्यति द्विजसत्तमः
tasminnadhyāsati gurāvāsanaṃ paramārcitam | tato vakṣyasi yattvāṃ sa prakṣyati dvijasattamaḥ
सौतिरुवाच
4.9 एवमस्तु गुरौ तस्मिन्नुपविष्टे महात्मनि । तेन पृष्टः कथाः पुण्या वक्ष्यामि विविधाश्रयाः
evamastu gurau tasminnupaviṣṭe mahātmani | tena pṛṣṭaḥ kathāḥ puṇyā vakṣyāmi vividhāśrayāḥ
4.10 सोऽथ विप्रर्षभः सर्वं कृत्वा कार्यं यथाविधि । देवान्वाग्भिः पितॄनद्भिस्तर्पयित्वाऽऽजगाम ह
so'tha viprarṣabhaḥ sarvaṃ kṛtvā kāryaṃ yathāvidhi | devānvāgbhiḥ pitṝnadbhistarpayitvā''jagāma ha
4.11 यत्र ब्रह्मर्षयः सिद्धाः सुखासीना धृतव्रताः । यज्ञायतनमाश्रित्य सूतपुत्रपुरस्पराः
yatra brahmarṣayaḥ siddhāḥ sukhāsīnā dhṛtavratāḥ | yajñāyatanamāśritya sūtaputrapurasparāḥ
4.12 ऋत्विक्ष्वथ सदस्येषु स वै गृहपतिस्तदा । उपविष्टेषूपविष्टः शौनकोऽथाब्रवीदिदम्
ṛtvikṣvatha sadasyeṣu sa vai gṛhapatistadā | upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ śaunako'thābravīdidam
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
← आदि पर्व · अध्याय 3 सरमा का शाप और उत्तङ्क के कुण्डल आदि पर्व · अध्याय 5 → भार्गव वंश और अग्नि का धर्मसंकट