अध्याय 32: गरुड़ देवताओं को परास्त करते हैं

ततस्तस्माद्गिरिवरात्समुदीर्णमहाबलः ।
गरुडः पक्षिराट् तूर्णं संप्राप्तो विबुधान्प्रति

tatastasmādgirivarātsamudīrṇamahābalaḥ |
garuḍaḥ pakṣirāṭ tūrṇaṃ saṃprāpto vibudhānprati

तं दृष्ट्वातिबलं चैव प्राकम्पन्त सुरास्ततः ।
परस्परं च प्रत्यघ्नन्सर्वप्रहरणान्युत

taṃ dṛṣṭvātibalaṃ caiva prākampanta surāstataḥ |
parasparaṃ ca pratyaghnansarvapraharaṇānyuta

तत्र चासीदमेयात्मा विद्युदग्निसमप्रभः ।
भौमनः सुमहावीर्यः सोमस्य परिरक्षिता

tatra cāsīdameyātmā vidyudagnisamaprabhaḥ |
bhaumanaḥ sumahāvīryaḥ somasya parirakṣitā

स तेन पतगेन्द्रेण पक्षतुण्डनखैः क्षतः ।
मुहूर्तमतुलं युद्धं कृत्वा विनिहतो युधि

sa tena patagendreṇa pakṣatuṇḍanakhaiḥ kṣataḥ |
muhūrtamatulaṃ yuddhaṃ kṛtvā vinihato yudhi

रजश्चोद्धूय सुमहत्पक्षवातेन खेचरः ।
कृत्वा लोकान्निरालोकांस्तेन देवानवाकिरत्

rajaścoddhūya sumahatpakṣavātena khecaraḥ |
kṛtvā lokānnirālokāṃstena devānavākirat

तेनावकीर्णा रजसा देवा मोहमुपागमन् ।
न चैवं ददृशुश्छन्ना रजसाऽमृतरक्षिणः

tenāvakīrṇā rajasā devā mohamupāgaman |
na caivaṃ dadṛśuśchannā rajasā'mṛtarakṣiṇaḥ

एवं संलोडयामास गरुडस्त्रिदिवालयम् ।
पक्षतुण्डप्रहारैस्तु देवान्स विददार ह

evaṃ saṃloḍayāmāsa garuḍastridivālayam |
pakṣatuṇḍaprahāraistu devānsa vidadāra ha

ततो देवः सहस्राक्षस्तूर्णं वायुमचोदयत् ।
विक्षिपेमां रजोवृष्टिं तवेदं कर्म मारुत

tato devaḥ sahasrākṣastūrṇaṃ vāyumacodayat |
vikṣipemāṃ rajovṛṣṭiṃ tavedaṃ karma māruta

अथ वायुरपोवाह तद्रजस्तरसा बली ।
ततो वितिमिरे जाते देवाः शकुनिमार्दयन्

atha vāyurapovāha tadrajastarasā balī |
tato vitimire jāte devāḥ śakunimārdayan

ननादोच्चैः स बलवान्महामेघ इवाम्बरे ।
वध्यमानः सुरगणैः सर्वभूतानि भीषयन्

nanādoccaiḥ sa balavānmahāmegha ivāmbare |
vadhyamānaḥ suragaṇaiḥ sarvabhūtāni bhīṣayan

उत्पपात महावीर्यः पक्षिराट् परवीरहा ।
समुत्पत्यान्तरिक्षस्थं देवानामुपरि स्थितम्

utpapāta mahāvīryaḥ pakṣirāṭ paravīrahā |
samutpatyāntarikṣasthaṃ devānāmupari sthitam

वर्मिमो विबुधाः सर्वे नानाशस्त्रैरवाकिरन् ।
पट्टिशैः परिधैः शूलैर्गदाभिश्च सवासवाः

varmimo vibudhāḥ sarve nānāśastrairavākiran |
paṭṭiśaiḥ paridhaiḥ śūlairgadābhiśca savāsavāḥ

क्षुरप्रैर्ज्वलितैश्चापि चक्रैरादित्यरूपिभिः ।
नानाशस्त्रविसर्गैस्तैर्वध्यमानः समन्ततः

kṣuraprairjvalitaiścāpi cakrairādityarūpibhiḥ |
nānāśastravisargaistairvadhyamānaḥ samantataḥ

कुर्वन्सुतुमुलं युद्धं पक्षिराण्ण व्यकम्पत ।
निर्दहन्निव चाकाशे वैनतेयः प्रतापवान् ।
पक्षाभ्यामुरसा चैव समन्ताद्व्यक्षिपत्सुरान्

kurvansutumulaṃ yuddhaṃ pakṣirāṇṇa vyakampata |
nirdahanniva cākāśe vainateyaḥ pratāpavān |
pakṣābhyāmurasā caiva samantādvyakṣipatsurān

ते विक्षिप्तास्ततो देवा दुद्रुवुर्गरुडार्दिताः ।
नखतुण्डक्षताश्चैव सुस्रुवुः शोणितं बहु

te vikṣiptāstato devā dudruvurgaruḍārditāḥ |
nakhatuṇḍakṣatāścaiva susruvuḥ śoṇitaṃ bahu

साध्याः प्राचीं सगन्धर्वा वसवो दक्षिणां दिशम् ।
प्रजग्मुः सहिता रुद्राः पतगेन्द्रप्रधर्षिताः

sādhyāḥ prācīṃ sagandharvā vasavo dakṣiṇāṃ diśam |
prajagmuḥ sahitā rudrāḥ patagendrapradharṣitāḥ

दिशं प्रतीचीमादित्या नासत्यावुत्तरां दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणा युध्यमानं महौजसः

diśaṃ pratīcīmādityā nāsatyāvuttarāṃ diśam |
muhurmuhuḥ prekṣamāṇā yudhyamānaṃ mahaujasaḥ

अश्वक्रन्देन वीरेण रेणुकेन च पक्षिराट् ।
क्रथनेन च शूरेण तपनेन च खेचरः

aśvakrandena vīreṇa reṇukena ca pakṣirāṭ |
krathanena ca śūreṇa tapanena ca khecaraḥ

उलूकश्वसनाभ्यां च निमेषेण च पक्षिराट् ।
प्ररुजेन च संग्रामं चकार पुलिनेन च

ulūkaśvasanābhyāṃ ca nimeṣeṇa ca pakṣirāṭ |
prarujena ca saṃgrāmaṃ cakāra pulinena ca

तान्पक्षनखतुण्डाग्रैरभिनद्विनतासुतः ।
युगान्तकाले संक्रुद्धः पिनाकीव परंतप

tānpakṣanakhatuṇḍāgrairabhinadvinatāsutaḥ |
yugāntakāle saṃkruddhaḥ pinākīva paraṃtapa

महाबला महोत्साहास्तेन ते बहुधा क्षताः ।
रेजुरभ्रघनप्रख्या रुधिरौघप्रवर्षिणः

mahābalā mahotsāhāstena te bahudhā kṣatāḥ |
rejurabhraghanaprakhyā rudhiraughapravarṣiṇaḥ

तान्कृत्वा पतगश्रेष्ठः सर्वानुत्क्रान्तजीवितान् ।
अतिक्रान्तोऽमृतस्यार्थे सर्वतोऽग्निमपश्यत

tānkṛtvā patagaśreṣṭhaḥ sarvānutkrāntajīvitān |
atikrānto'mṛtasyārthe sarvato'gnimapaśyata

आवृण्वानं महाज्वालमर्चिर्भिः सर्वतोऽम्बरम् ।
दहन्तमिव तीक्ष्णांशुं चण्डवायुसमीरितम्

āvṛṇvānaṃ mahājvālamarcirbhiḥ sarvato'mbaram |
dahantamiva tīkṣṇāṃśuṃ caṇḍavāyusamīritam

सुशीघ्रमागम्य पुनर्जवेन

suśīghramāgamya punarjavena

ज्वलन्तमग्निं तममित्रतापनः
समास्तरत्पत्ररथो नदीभिः ।
ततः प्रचक्रे वपुरन्यदल्पं
प्रवेष्टुकामोऽग्निमभिप्रशाम्य

jvalantamagniṃ tamamitratāpanaḥ
samāstaratpatraratho nadībhiḥ |
tataḥ pracakre vapuranyadalpaṃ
praveṣṭukāmo'gnimabhipraśāmya