अध्याय 257: बच्चों का माता को विदा करना

अस्माद्बिलान्निष्पतितमाखुं श्येनो जहार तम् ।
क्षुद्रं पद्भ्यां गृहीत्वा च यातो नात्र भयं हि वः

asmādbilānniṣpatitamākhuṃ śyeno jahāra tam |
kṣudraṃ padbhyāṃ gṛhītvā ca yāto nātra bhayaṃ hi vaḥ

न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन ।
अन्येऽपि भितारोऽत्र तेभ्योऽपि भमेव नः

na hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenenākhuṃ kathaṃcana |
anye'pi bhitāro'tra tebhyo'pi bhameva naḥ

संशयो वह्निरागच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम् ।
मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो बिले स्यान्नात्र संशयः

saṃśayo vahnirāgaccheddṛṣṭaṃ vāyornivartanam |
mṛtyurno bilavāsibhyo bile syānnātra saṃśayaḥ

निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते ।
चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रानाप्स्यसि शोभनान्

niḥsaṃśayātsaṃśayito mṛtyurmātarviśiṣyate |
cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrānāpsyasi śobhanān

अहं वेगेन तं यान्तमद्राक्षं पततां वरम् ।
बिलादाखुं समादाय श्येनं पुत्रा महाबलम्

ahaṃ vegena taṃ yāntamadrākṣaṃ patatāṃ varam |
bilādākhuṃ samādāya śyenaṃ putrā mahābalam

तं पतन्तं महावेगा त्वरिता पृष्ठतोऽन्वगाम् ।
आशिषोऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषिकं बिलात्

taṃ patantaṃ mahāvegā tvaritā pṛṣṭhato'nvagām |
āśiṣo'sya prayuñjānā harato mūṣikaṃ bilāt

यो नो द्वेष्टारमादाय श्येनराज प्रधावसि ।
भव त्वं दिवमास्थाय निरमित्रो हिरण्मयः

yo no dveṣṭāramādāya śyenarāja pradhāvasi |
bhava tvaṃ divamāsthāya niramitro hiraṇmayaḥ

स यदा भक्षितस्तेन श्येनेनाखुः पतत्रिणा ।
तदाहं तमनुज्ञाप्य प्रत्युपायां पुनर्गृहम्

sa yadā bhakṣitastena śyenenākhuḥ patatriṇā |
tadāhaṃ tamanujñāpya pratyupāyāṃ punargṛham

प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम् ।
श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्महात्मना

praviśadhvaṃ bilaṃ putrā viśrabdhā nāsti vo bhayam |
śyenena mama paśyantyā hṛta ākhurmahātmanā

न विद्महे हृतं मातः श्येनैनाखुं कथंचन ।
अविज्ञाय न शक्यामः प्रवेष्टं विवरं भुवः

na vidmahe hṛtaṃ mātaḥ śyenainākhuṃ kathaṃcana |
avijñāya na śakyāmaḥ praveṣṭaṃ vivaraṃ bhuvaḥ

अहं तमभिजानामि हृतं श्येनेन मूषिकम् ।
नास्ति वोऽत्र भयं पुत्राः क्रियतां वचनं मम

ahaṃ tamabhijānāmi hṛtaṃ śyenena mūṣikam |
nāsti vo'tra bhayaṃ putrāḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama

न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयाद्धि नः ।
समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतमेव तत्

na tvaṃ mithyopacāreṇa mokṣayethā bhayāddhi naḥ |
samākuleṣu jñāneṣu na buddhikṛtameva tat

न चोपकृतमस्माभिर्न चास्मान्वेत्थ ये वयम् ।
पीड्यमाना बिभर्ष्यस्मान्का सती के वयं तव

na copakṛtamasmābhirna cāsmānvettha ye vayam |
pīḍyamānā bibharṣyasmānkā satī ke vayaṃ tava

तरुणी दर्शीयाऽसि समर्था भर्तुरेषणे ।
अनुगच्छ पतिं मातुः पुत्रानाप्स्यसि शोमनान्

taruṇī darśīyā'si samarthā bhartureṣaṇe |
anugaccha patiṃ mātuḥ putrānāpsyasi śomanān

वयमस्निं समाविश्य लोकानाप्स्याम शोभनान् ।
अथास्मान्न दहेदग्निरायास्त्वं पुनरेव नः

vayamasniṃ samāviśya lokānāpsyāma śobhanān |
athāsmānna dahedagnirāyāstvaṃ punareva naḥ

एवमुक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रानुत्सृज्य खाण्डवे ।
जगाम त्वरिता देशं क्षेममग्नेरनामयम्

evamuktā tataḥ śārṅgī putrānutsṛjya khāṇḍave |
jagāma tvaritā deśaṃ kṣemamagneranāmayam

ततस्तीक्ष्णार्चिरभ्यागात्त्वरितो हव्यवाहनः ।
यत्र शार्ङ्गा वभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः

tatastīkṣṇārcirabhyāgāttvarito havyavāhanaḥ |
yatra śārṅgā vabhūvuste mandapālasya putrakāḥ

ततस्तं ज्वलितं दृष्ट्वा ज्वलनं ते विहङ्गमाः ।
व्यथिताः करुणा वाचः श्रावयामासुरन्तिकात् ।
जरितारिस्ततो वाक्यं श्रावयामास पावकम्

tatastaṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā jvalanaṃ te vihaṅgamāḥ |
vyathitāḥ karuṇā vācaḥ śrāvayāmāsurantikāt |
jaritāristato vākyaṃ śrāvayāmāsa pāvakam