अध्याय 236: सौभद्र तीर्थ में अर्जुन और ग्राह

ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिमे भरतर्षभः ।
अभ्यगच्छत्सुपुण्यानि सोभितानि तपस्विभिः

tataḥ samudre tīrthāni dakṣime bharatarṣabhaḥ |
abhyagacchatsupuṇyāni sobhitāni tapasvibhiḥ

वर्जयन्ति स्म तीर्तानि तत्र पञ्च सम तापसाः ।
अवकीर्णानि यान्यासन्पुरस्तात्तु तपस्विभिः

varjayanti sma tīrtāni tatra pañca sama tāpasāḥ |
avakīrṇāni yānyāsanpurastāttu tapasvibhiḥ

अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम् ।
कारन्धमं प्रसन्नं च महमेधफलं च तत्

agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam |
kārandhamaṃ prasannaṃ ca mahamedhaphalaṃ ca tat

भारद्वाजस्य तीर्थं तु पापप्रशमनं महत् ।
एतानि पञ्च तीर्थानि ददर्श कुरुसत्तमः

bhāradvājasya tīrthaṃ tu pāpapraśamanaṃ mahat |
etāni pañca tīrthāni dadarśa kurusattamaḥ

विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः ।
दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर्धर्मबुद्धिभिः

viviktānyupalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ |
dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhirdharmabuddhibhiḥ

तपस्विनस्ततोऽपृच्छत्प्राञ्जलिः कुरुनन्दनः ।
तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः

tapasvinastato'pṛcchatprāñjaliḥ kurunandanaḥ |
tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ

ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान् ।
तत एतानि वर्ज्यन्ते तीर्थानि कुरुनन्दन

grāhāḥ pañca vasantyeṣu haranti ca tapodhanān |
tata etāni varjyante tīrthāni kurunandana

तेषां श्रुत्वा महाबाहुर्वार्यमाणस्तपोधनैः ।
जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं पुरुषसत्तमः

teṣāṃ śrutvā mahābāhurvāryamāṇastapodhanaiḥ |
jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṃ puruṣasattamaḥ

ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थमुत्तमम् ।
विगाह्य सहसा शूरः स्नानं चक्रे परन्तपः

tataḥ saubhadramāsādya maharṣestīrthamuttamam |
vigāhya sahasā śūraḥ snānaṃ cakre parantapaḥ

अथ तं पुरुषव्याघ्रमन्तर्जलचरो महान् ।
जग्राह चरणे ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम्

atha taṃ puruṣavyāghramantarjalacaro mahān |
jagrāha caraṇe grāhaḥ kuntīputraṃ dhanañjayam

स तमादाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम् ।
उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः

sa tamādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram |
udatiṣṭhanmahābāhurbalena balināṃ varaḥ

उत्कृष्ट एव ग्राहस्तु सोऽर्जुनेन यशस्विना ।
बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषइता

utkṛṣṭa eva grāhastu so'rjunena yaśasvinā |
babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣaitā

दीप्यमाना श्रिया राजन्दिव्यरूपा मनोरमा ।
तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः

dīpyamānā śriyā rājandivyarūpā manoramā |
tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā kuntīputro dhanañjayaḥ

तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत् ।
का वै त्वमसि कल्याणिकुतो वाऽसि जलेचरी

tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanamabravīt |
kā vai tvamasi kalyāṇikuto vā'si jalecarī

किमर्थं च महत्पापमिदं कृतवती पुरा ।
(वर्गोवाच)
अप्सराऽस्मि महाबाहो देवारण्यविहारिणी

kimarthaṃ ca mahatpāpamidaṃ kṛtavatī purā |
(vargovāca)
apsarā'smi mahābāho devāraṇyavihāriṇī

इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्गा नाम महाबल ।
मम सख्यश्चतस्रोऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः

iṣṭā dhanapaternityaṃ vargā nāma mahābala |
mama sakhyaścatasro'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ

ताभिः सार्धं प्रयाताऽस्मि लोकपालनिवेशनम् ।
ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम्

tābhiḥ sārdhaṃ prayātā'smi lokapālaniveśanam |
tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam

रूपवन्तमधीयानमेकमेकान्तचारिणम् ।
तस्यैव तपसा राजंस्तद्वयं तेजसा वृतम्

rūpavantamadhīyānamekamekāntacāriṇam |
tasyaiva tapasā rājaṃstadvayaṃ tejasā vṛtam

आदित्य इव तं देशं इत्वं सर्व व्यकाशयत् ।
तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपचाद्भुतमुत्तमम्

āditya iva taṃ deśaṃ itvaṃ sarva vyakāśayat |
tasya dṛṣṭvā tapastādṛgrūpacādbhutamuttamam

अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया ।
अहं च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता

avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā |
ahaṃ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā

यौगपद्येन तं विप्रमभ्यगच्छाम भारत ।
गायन्त्योऽथहसन्त्यश्च लोभयित्वा च तं द्विजं

yaugapadyena taṃ vipramabhyagacchāma bhārata |
gāyantyo'thahasantyaśca lobhayitvā ca taṃ dvijaṃ

स च नास्मासु कृतवान्मनो वीर कथंचन ।
नाकम्पत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले

sa ca nāsmāsu kṛtavānmano vīra kathaṃcana |
nākampata mahātejāḥ sthitastapasi nirmale

सोऽशपत्कुपितोऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ ।
ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यथ शतं समाः

so'śapatkupito'smāṃstu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha |
grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyatha śataṃ samāḥ