अध्याय 225: पाण्डवों को लाने विदुर पांचाल गए

भीष्मः शान्तनवो विद्वान्द्रोणश्च भगवानृषिः ।
हितं च परमं सत्यमब्रूतां वाक्यमुत्तमम् ।
हितं च परमं वाक्यं त्वं च सत्यं ब्रवीषि माम्

bhīṣmaḥ śāntanavo vidvāndroṇaśca bhagavānṛṣiḥ |
hitaṃ ca paramaṃ satyamabrūtāṃ vākyamuttamam |
hitaṃ ca paramaṃ vākyaṃ tvaṃ ca satyaṃ bravīṣi mām

यथैव पाण्डोस्ते वीराः कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
तथैव धर्मतः सर्वे मम पुत्रा न संशयः

yathaiva pāṇḍoste vīrāḥ kuntīputrā mahārathāḥ |
tathaiva dharmataḥ sarve mama putrā na saṃśayaḥ

यथैव मम पुत्राणामिदं राज्यं विधीयते ।
तथैव पाण्डुपुत्राणामिदं राज्यं न संशयः

yathaiva mama putrāṇāmidaṃ rājyaṃ vidhīyate |
tathaiva pāṇḍuputrāṇāmidaṃ rājyaṃ na saṃśayaḥ

क्षत्तरानय गच्छैतान्सह मात्रा सुसत्कृतान् ।
तया च देवरूपिण्या कृष्णया सह भारत

kṣattarānaya gacchaitānsaha mātrā susatkṛtān |
tayā ca devarūpiṇyā kṛṣṇayā saha bhārata

दिष्ट्या जीवन्ति ते पार्था दिष्ट्या जीवति सा पृथा ।
दिष्ट्या द्रुपदकन्यां च लब्धवन्तो महारथाः

diṣṭyā jīvanti te pārthā diṣṭyā jīvati sā pṛthā |
diṣṭyā drupadakanyāṃ ca labdhavanto mahārathāḥ

दिष्ट्या वर्धामहे सर्वे दिष्ट्या शान्तः पुरोचनः ।
दिष्ट्या मम परं दुःखमपनीतं महाद्युते

diṣṭyā vardhāmahe sarve diṣṭyā śāntaḥ purocanaḥ |
diṣṭyā mama paraṃ duḥkhamapanītaṃ mahādyute

त्वमेव गत्वा विदुर तानिहानय मा चिरम् ।
(वैशंपायन उवाच)
एवमुक्तस्ततः क्षत्ता रथमारुह्य शीघ्रगम् ।
आगात्कतिपयाहोभिः पाञ्चालान्राजधर्मवित्

tvameva gatvā vidura tānihānaya mā ciram |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
evamuktastataḥ kṣattā rathamāruhya śīghragam |
āgātkatipayāhobhiḥ pāñcālānrājadharmavit

ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रस्य शासनात् ।
सकाशं यज्ञसेनस्य पाण्डवानां च भारत

tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt |
sakāśaṃ yajñasenasya pāṇḍavānāṃ ca bhārata

समुपादाय रत्नानि वसूनि विविधानि च ।
द्रौपद्याः पाण्डवानां च यज्ञसेनस्य चैव ह

samupādāya ratnāni vasūni vividhāni ca |
draupadyāḥ pāṇḍavānāṃ ca yajñasenasya caiva ha

तत्र गत्वा स धर्मज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ।
द्रुपदं न्यायतो राजन्संयुक्तमुपतस्थिवान्

tatra gatvā sa dharmajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ |
drupadaṃ nyāyato rājansaṃyuktamupatasthivān

स चापि प्रतिजग्राह धर्मेण विदुरं ततः ।
चक्रतुश्च यथान्यायं कुशलप्रश्नसंविदम्

sa cāpi pratijagrāha dharmeṇa viduraṃ tataḥ |
cakratuśca yathānyāyaṃ kuśalapraśnasaṃvidam

ददर्श पाण्डवांस्तत्र वासुदेवं च भारत ।
स्नेहात्परिष्वज्य स तान्पप्रच्छानामयं ततः

dadarśa pāṇḍavāṃstatra vāsudevaṃ ca bhārata |
snehātpariṣvajya sa tānpapracchānāmayaṃ tataḥ

तैश्चाप्यमितबुद्दिः स पूजितो हि यथाक्रमम् ।
वचनाद्धृतराष्ट्रस्य स्नेहयुक्तं पुनःपुनः

taiścāpyamitabuddiḥ sa pūjito hi yathākramam |
vacanāddhṛtarāṣṭrasya snehayuktaṃ punaḥpunaḥ

पप्रच्छानामयं राजंस्ततस्तान्पाण्डुनन्दनान् ।
प्रददौ चापि रत्नानि विविधानि वसूनि च

papracchānāmayaṃ rājaṃstatastānpāṇḍunandanān |
pradadau cāpi ratnāni vividhāni vasūni ca

पाण्डवानां च कुन्त्याश्च द्रौपद्याश्च विशांपते ।
द्रुपदस्य च पुत्राणां यथा दत्तानि कौरवैः

pāṇḍavānāṃ ca kuntyāśca draupadyāśca viśāṃpate |
drupadasya ca putrāṇāṃ yathā dattāni kauravaiḥ

प्रोवाच चामितमतिः प्रश्रितं विनयान्वितः ।
द्रुपदं पाण्डुपुत्राणां सन्निधौ केशवस्य च

provāca cāmitamatiḥ praśritaṃ vinayānvitaḥ |
drupadaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ sannidhau keśavasya ca

राजञ्छृणु सहामात्यः सपुत्रश्च वचो मम ।
धृतराष्ट्रः सपुत्रस्त्वां सहामात्यः सबान्धवः

rājañchṛṇu sahāmātyaḥ saputraśca vaco mama |
dhṛtarāṣṭraḥ saputrastvāṃ sahāmātyaḥ sabāndhavaḥ

अब्रवीत्कुशलं राजन्प्रीयमाणः पुनःपुनः ।
प्रीतिमांस्ते दृढं चापि संबन्धेन नराधिप

abravītkuśalaṃ rājanprīyamāṇaḥ punaḥpunaḥ |
prītimāṃste dṛḍhaṃ cāpi saṃbandhena narādhipa

तथा भीष्मः शान्तनवः कौरवैः सह सर्वशः ।
कुशलं त्वां महाप्राज्ञः सर्वतः परिपृच्छति

tathā bhīṣmaḥ śāntanavaḥ kauravaiḥ saha sarvaśaḥ |
kuśalaṃ tvāṃ mahāprājñaḥ sarvataḥ paripṛcchati

भारद्वाजो महाप्राज्ञो द्रोणः प्रियसखस्तव ।
समाश्लेषमुपेत्य त्वां कुशलं परिपृच्छति

bhāradvājo mahāprājño droṇaḥ priyasakhastava |
samāśleṣamupetya tvāṃ kuśalaṃ paripṛcchati

धृतराष्ट्रश्च पाञ्चाल्य त्वया संबन्धमेयिवान् ।
कृतार्थं मन्यतेत्मानं तथा सर्वेऽपि कौरवाः

dhṛtarāṣṭraśca pāñcālya tvayā saṃbandhameyivān |
kṛtārthaṃ manyatetmānaṃ tathā sarve'pi kauravāḥ

न तथा राज्यसंप्राप्तिस्तेषां प्रीतिकरी मता ।
यथा संबन्धकं प्राप्य यज्ञसेन त्वया सह

na tathā rājyasaṃprāptisteṣāṃ prītikarī matā |
yathā saṃbandhakaṃ prāpya yajñasena tvayā saha

एतद्विदित्वा तु भवान्प्रस्थापयतु पाण्डवान् ।
द्रष्टुं हि पाण्डुपुत्रांश्च त्वरन्ति कुरवो भृशम्

etadviditvā tu bhavānprasthāpayatu pāṇḍavān |
draṣṭuṃ hi pāṇḍuputrāṃśca tvaranti kuravo bhṛśam

विप्रोषिता दीर्घकालमेते चापि नरर्षभाः ।
उत्सुका नगरं द्रष्टुं भविष्यन्ति तथा पृथा

viproṣitā dīrghakālamete cāpi nararṣabhāḥ |
utsukā nagaraṃ draṣṭuṃ bhaviṣyanti tathā pṛthā

कृष्णामपि च पाञ्चालीं सर्वाः कुरुवरस्त्रियः ।
द्रष्टुकामाः प्रतीक्ष्ते पुरं च विषयाश्च नः

kṛṣṇāmapi ca pāñcālīṃ sarvāḥ kuruvarastriyaḥ |
draṣṭukāmāḥ pratīkṣte puraṃ ca viṣayāśca naḥ

स भवान्पाण्डुपुत्राणामाज्ञापयतु मा चिरम् ।
गमनं सहदाराणामेतदत्र मतं मम

sa bhavānpāṇḍuputrāṇāmājñāpayatu mā ciram |
gamanaṃ sahadārāṇāmetadatra mataṃ mama

निसृष्टेषु त्वया राजन्पाण्डवेषु महात्मसु ।
ततोऽहं प्रेषयिष्यामि धृतराष्ट्रस्य शीघ्रगान् ।
आगमिष्यन्ति कौन्तेयाः कुन्ती च सह कृष्णया

nisṛṣṭeṣu tvayā rājanpāṇḍaveṣu mahātmasu |
tato'haṃ preṣayiṣyāmi dhṛtarāṣṭrasya śīghragān |
āgamiṣyanti kaunteyāḥ kuntī ca saha kṛṣṇayā