अध्याय 213: इन्द्रसेना का तप और रुद्र का वर

ब्रूहि तत्कारणं येन ब्रह्मन्नालायनी शुभा ।
जाता ममाध्वरे कृष्मा सर्ववेदविदां वर

brūhi tatkāraṇaṃ yena brahmannālāyanī śubhā |
jātā mamādhvare kṛṣmā sarvavedavidāṃ vara

शृणु राजन्यथा ह्यस्या दत्तो रुद्रेण वै वरः ।
यदर्थं चैव संभूता तव गेहे यशस्विनी

śṛṇu rājanyathā hyasyā datto rudreṇa vai varaḥ |
yadarthaṃ caiva saṃbhūtā tava gehe yaśasvinī

हन्त त कथयिष्यामि कृष्मायाः पौर्वदेहिकम् ।
इन्द्रसेनेति विख्याता पुरा नालायनी शुभा

hanta ta kathayiṣyāmi kṛṣmāyāḥ paurvadehikam |
indraseneti vikhyātā purā nālāyanī śubhā

मौद्गल्यस्य पतिमासाद्य चचार विगतज्वरा ।
मौद्गल्यस्य महर्षेश्च रममाणस्य वै तया

maudgalyasya patimāsādya cacāra vigatajvarā |
maudgalyasya maharṣeśca ramamāṇasya vai tayā

संवत्सरगणा राजन्व्यतीयुः क्षणवत्तदा ।
ततः कदाचिद्धर्मात्मा तृप्तः कामैर्व्यरज्यत

saṃvatsaragaṇā rājanvyatīyuḥ kṣaṇavattadā |
tataḥ kadāciddharmātmā tṛptaḥ kāmairvyarajyata

अन्विच्छन्परमं धर्मं ब्रह्मयोगपरोऽभवत् ।
उत्ससर्ज स तां विप्रः सा तदा चापतद्भुवि ।
मौद्गल्यो राजशार्दूल तपोभिर्भावितः सदा

anvicchanparamaṃ dharmaṃ brahmayogaparo'bhavat |
utsasarja sa tāṃ vipraḥ sā tadā cāpatadbhuvi |
maudgalyo rājaśārdūla tapobhirbhāvitaḥ sadā

प्रसीद भगवन्मह्यं न मामुत्स्रष्टुमर्हसि ।
अवितृप्तास्मि ब्रह्मर्षे कामानां कामसेवनात्

prasīda bhagavanmahyaṃ na māmutsraṣṭumarhasi |
avitṛptāsmi brahmarṣe kāmānāṃ kāmasevanāt

यस्मात्त्वं मामनिःशङ्का ह्यवक्तव्यं भाषसे ।
आचरन्ती तपोविघ्नं तस्माच्छृणु वचो मम

yasmāttvaṃ māmaniḥśaṅkā hyavaktavyaṃ bhāṣase |
ācarantī tapovighnaṃ tasmācchṛṇu vaco mama

भविष्यसि नृलोके त्वं राजपुत्री यशस्वि ।
पाञ्चालराजस्य सुता द्रुपदस्य महात्मनः

bhaviṣyasi nṛloke tvaṃ rājaputrī yaśasvi |
pāñcālarājasya sutā drupadasya mahātmanaḥ

भवितारस्तत्र तव पतयः पञ्च विप्लुताः ।
तैः सार्धं मधुराकारैश्चिरं रतिमवाप्स्यसि

bhavitārastatra tava patayaḥ pañca viplutāḥ |
taiḥ sārdhaṃ madhurākāraiściraṃ ratimavāpsyasi

सैवं शप्ता तु विमना वनं प्रागाद्यशस्विनी ।
भोगैरतृप्ता देवेशं तपसाऽऽराधयत्तदा

saivaṃ śaptā tu vimanā vanaṃ prāgādyaśasvinī |
bhogairatṛptā deveśaṃ tapasā''rādhayattadā

निराशीर्मारुताहारा निराहारा तथैव च ।
अनुवर्तमाना त्वादित्यं तथा पञ्चतपाभवत्

nirāśīrmārutāhārā nirāhārā tathaiva ca |
anuvartamānā tvādityaṃ tathā pañcatapābhavat

तीव्रेण तपसा तस्यास्तुष्टः पशुपतिः स्वयम् ।
वचं प्रादात्तदा रुद्रः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः

tīvreṇa tapasā tasyāstuṣṭaḥ paśupatiḥ svayam |
vacaṃ prādāttadā rudraḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ

भविष्यति परं जन्म भविष्यति वराङ्गना ।
भविष्यन्ति परं भद्रे पतयः पञ्च विश्रुताः

bhaviṣyati paraṃ janma bhaviṣyati varāṅganā |
bhaviṣyanti paraṃ bhadre patayaḥ pañca viśrutāḥ

महेन्द्रवपुषः सर्वे महेन्द्रसमविक्रमाः ।
तत्रस्था च महत्कर्म सुराणां त्वं करिष्यसि

mahendravapuṣaḥ sarve mahendrasamavikramāḥ |
tatrasthā ca mahatkarma surāṇāṃ tvaṃ kariṣyasi

एकः खलु मया भर्ता वृतः पञ्च त्विमे कथम् ।
एको भवति नैकस्या बहवस्तद्ब्रवीहि मे

ekaḥ khalu mayā bhartā vṛtaḥ pañca tvime katham |
eko bhavati naikasyā bahavastadbravīhi me

पञ्चकृत्वस्त्वया चोक्तः पतिं देहीत्यहं पुनः ।
पञ्चते पतयो भद्रे भविष्यन्ति सुखावहाः

pañcakṛtvastvayā coktaḥ patiṃ dehītyahaṃ punaḥ |
pañcate patayo bhadre bhaviṣyanti sukhāvahāḥ

धर्म एकः पतिः स्त्रीणां पूर्वमे प्रकल्पितः ।
बहुपत्नीकता पुंसो धर्मश्च बहुभिः कृतः

dharma ekaḥ patiḥ strīṇāṃ pūrvame prakalpitaḥ |
bahupatnīkatā puṃso dharmaśca bahubhiḥ kṛtaḥ

स्त्रीधर्मः पूर्वमेवायं निर्मितो मुनिभिः सदा ।
सहधर्मचरी भर्तुरेका एकस्य चोच्यते

strīdharmaḥ pūrvamevāyaṃ nirmito munibhiḥ sadā |
sahadharmacarī bharturekā ekasya cocyate

एको हि भर्ता नारीणां कौमार इति लौकिकः ।
आपत्सु च नियोगेन भर्तुर्नार्याः परः स्मृतः

eko hi bhartā nārīṇāṃ kaumāra iti laukikaḥ |
āpatsu ca niyogena bharturnāryāḥ paraḥ smṛtaḥ

गच्छेत न तृतीयं तु तस्या निष्कृतिरुच्यते ।
चतुर्थे पतिता नारी पञ्चमे वर्धकी भवेत्

gaccheta na tṛtīyaṃ tu tasyā niṣkṛtirucyate |
caturthe patitā nārī pañcame vardhakī bhavet

एवं गते धर्मपथे न वृणे बहुपुंस्कताम् ।
अलोकाचरितात्त्समात्कथं मुच्येय सङ्करात्

evaṃ gate dharmapathe na vṛṇe bahupuṃskatām |
alokācaritāttsamātkathaṃ mucyeya saṅkarāt

अनावृताः पुरा नार्यो ह्यासञ्शुध्यन्ति चार्तवे ।
सकृदुक्तं त्वया नैतन्नाधर्मस्ते भविष्यति

anāvṛtāḥ purā nāryo hyāsañśudhyanti cārtave |
sakṛduktaṃ tvayā naitannādharmaste bhaviṣyati

यदि मे पतयः पञ्च रतिमिच्छामि तैर्मिथः ।
कौमारं च भवेत्सर्वैः संगमे संगमे च मे

yadi me patayaḥ pañca ratimicchāmi tairmithaḥ |
kaumāraṃ ca bhavetsarvaiḥ saṃgame saṃgame ca me

पतिशुश्रूषया चैव सिद्धिः प्राप्ता मया पुरा ।
भोगेच्छा च मया प्राप्ता स च भोगश्च मे भवेत्

patiśuśrūṣayā caiva siddhiḥ prāptā mayā purā |
bhogecchā ca mayā prāptā sa ca bhogaśca me bhavet

रतिश्च भद्रे सिद्धिश्च न भजेते परस्परम् ।
भोगानाप्स्यसि सिद्धिं च योगेन च महत्त्वताम्

ratiśca bhadre siddhiśca na bhajete parasparam |
bhogānāpsyasi siddhiṃ ca yogena ca mahattvatām

अन्यदेहान्तरे चैव रूपभाग्यगुणान्विता ।
पञ्चभिः प्राप्य कौमारं महाभागा भविष्यसि

anyadehāntare caiva rūpabhāgyaguṇānvitā |
pañcabhiḥ prāpya kaumāraṃ mahābhāgā bhaviṣyasi

गच्छ गङ्गाजलस्था च नरं पश्यसि यं शुभे ।
तमानय ममाभ्याशं सुरराजं शुचिस्मिते

gaccha gaṅgājalasthā ca naraṃ paśyasi yaṃ śubhe |
tamānaya mamābhyāśaṃ surarājaṃ śucismite

इत्युक्ता विश्वरूपेण रुद्रं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
जगाम गङ्गामुद्दिश्य पुण्यां त्रिपथगां नदीम्

ityuktā viśvarūpeṇa rudraṃ kṛtvā pradakṣiṇam |
jagāma gaṅgāmuddiśya puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm