अध्याय 22: भीष्म युधिष्ठिर को पाँच प्रेतों की कथा सुनाते हैं

सम्भवन्ति कथं प्रेताः केन तेषां गतिर्भवेत् ।
कीदृक्तेषां भवेद्रूपं भोजनं किं भवेत्प्रभो

sambhavanti kathaṃ pretāḥ kena teṣāṃ gatirbhavet |
kīdṛkteṣāṃ bhavedrūpaṃ bhojanaṃ kiṃ bhavetprabho

सुप्रीतास्ते कथं प्रेताः क्व तिष्ठन्ति सुरेश्वर ।
प्रसन्नः कृपया देव प्रश्रमेनं वदस्व मे

suprītāste kathaṃ pretāḥ kva tiṣṭhanti sureśvara |
prasannaḥ kṛpayā deva praśramenaṃ vadasva me

पापकर्मरता ये वै पूर्वकर्मवशानुगाः ।
जायन्ते ते मृताः प्रेतास्ताञ्छृणुष्व वदाम्यहम्

pāpakarmaratā ye vai pūrvakarmavaśānugāḥ |
jāyante te mṛtāḥ pretāstāñchṛṇuṣva vadāmyaham

वापीकूपतडागांश्च आरामं सुरमन्दिरम् ।
प्रपां सद्म सुवृक्षांश्च तथा भोजनशालिकाः

vāpīkūpataḍāgāṃśca ārāmaṃ suramandiram |
prapāṃ sadma suvṛkṣāṃśca tathā bhojanaśālikāḥ

पितृपैतामहं धर्मं किक्रीणाति स पापभाक् ।
मृतः प्रेतत्वमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

pitṛpaitāmahaṃ dharmaṃ kikrīṇāti sa pāpabhāk |
mṛtaḥ pretatvamāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam

गोचरं ग्रामसीमां तडागारामगह्वरम् ।
कर्षयन्ति च ये लोभात्प्रेतास्ते वै भवन्ति हि

gocaraṃ grāmasīmāṃ taḍāgārāmagahvaram |
karṣayanti ca ye lobhātpretāste vai bhavanti hi

चण्डालादुदकात्सर्पाद्ब्राह्मणाद्बैद्युताग्नितः ।
दंष्ट्रिभ्यश्च पशुभ्यश्च मरणं पापकर्मिणाम्

caṇḍālādudakātsarpādbrāhmaṇādbaidyutāgnitaḥ |
daṃṣṭribhyaśca paśubhyaśca maraṇaṃ pāpakarmiṇām

उद्बन्धनमृता ये च विषशस्त्रहताश्च ये ।
आत्मोपघातिनो ये च विषूच्यादिहतास्तथा

udbandhanamṛtā ye ca viṣaśastrahatāśca ye |
ātmopaghātino ye ca viṣūcyādihatāstathā

महारोगैर्मृता ये च पापरोगैश्च दस्युभिः ।
असंस्कृतप्रमीता ये विहिताचारवर्जिताः

mahārogairmṛtā ye ca pāparogaiśca dasyubhiḥ |
asaṃskṛtapramītā ye vihitācāravarjitāḥ

वृषोत्सर्गादिलुप्ताश्चलुप्तमासिकपिण्डकाः ।
यस्यानयति शूद्रोग्निं तृणकाष्ठहवींषि सः

vṛṣotsargādiluptāścaluptamāsikapiṇḍakāḥ |
yasyānayati śūdrogniṃ tṛṇakāṣṭhahavīṃṣi saḥ

पतनात्पर्वतानां च भित्तिपातेन ये मृताः ।
रजस्वलादिदोषैश्च न च भूमौ मताश्च ये

patanātparvatānāṃ ca bhittipātena ye mṛtāḥ |
rajasvalādidoṣaiśca na ca bhūmau matāśca ye

अन्तरिक्षे मृता ये च विष्णुस्मरणवर्जिताः ।
सूतकैः श्वादिसंपर्कैः प्रेतभावा इह क्षितौ

antarikṣe mṛtā ye ca viṣṇusmaraṇavarjitāḥ |
sūtakaiḥ śvādisaṃparkaiḥ pretabhāvā iha kṣitau

एवमादिभिरन्यैश्च कुमृत्युवशगाश्च ये ।
ते सर्वे प्रेतयोनिस्था विचरन्ति मरुस्थले

evamādibhiranyaiśca kumṛtyuvaśagāśca ye |
te sarve pretayonisthā vicaranti marusthale

मातरं भगिनीं भार्यां स्नुषां दुहितरं तथा ।
अदृष्टदोषां त्यजति स प्रेतो जायतेध्रुवम्

mātaraṃ bhaginīṃ bhāryāṃ snuṣāṃ duhitaraṃ tathā |
adṛṣṭadoṣāṃ tyajati sa preto jāyatedhruvam

भ्रातृध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः ।
हेमक्षौमहरस्तार्क्ष्य स वै प्रेतत्वमाप्नुयात्

bhrātṛdhrugbrahmahā goghnaḥ surāpo gurutalpagaḥ |
hemakṣaumaharastārkṣya sa vai pretatvamāpnuyāt

न्यासापहर्ता मित्रध्रुक्परदाररतस्तथा ।
विश्वासघाती क्रूरस्तु स प्रेतो जायते ध्रुवम्

nyāsāpahartā mitradhrukparadāraratastathā |
viśvāsaghātī krūrastu sa preto jāyate dhruvam

कुलमार्गांश्च सन्त्यज्य परधर्मरतस्तथा ।
विद्यावृत्तविहीनश्च स प्रेतो जायतेध्रुवम्

kulamārgāṃśca santyajya paradharmaratastathā |
vidyāvṛttavihīnaśca sa preto jāyatedhruvam

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
युधिष्ठिरस्य संवादं भीष्मेण सह सुव्रत ।
तदहं कथयिष्यामि यच्छ्रुत्वा सौख्यमाप्नुयात्

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
yudhiṣṭhirasya saṃvādaṃ bhīṣmeṇa saha suvrata |
tadahaṃ kathayiṣyāmi yacchrutvā saukhyamāpnuyāt

केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वमुपजायते ।
केन वा मुच्यते कस्मात्तन्मे ब्रूहि पितामह ।
यच्छ्रुत्वा न पुनर्मोहमेवं यास्या मि सुव्रत

kena karmavipākena pretatvamupajāyate |
kena vā mucyate kasmāttanme brūhi pitāmaha |
yacchrutvā na punarmohamevaṃ yāsyā mi suvrata

येनैव जायते प्रेतो येनैव स विमुच्यते ।
प्राप्नोति नरकं घोरं दुस्तरं दैवतैरपि

yenaiva jāyate preto yenaiva sa vimucyate |
prāpnoti narakaṃ ghoraṃ dustaraṃ daivatairapi

सततं श्रवणाद्यस्य पुण्यश्रवणकीर्तनात् ।
मानवा विप्रमुच्यन्ते आपन्नाः प्रेतयोनिषु

satataṃ śravaṇādyasya puṇyaśravaṇakīrtanāt |
mānavā vipramucyante āpannāḥ pretayoniṣu

श्रूयते हि पुरा वत्स ब्राह्मणः शंसितव्रतः ।
नाम्ना सन्तप्तकः ख्यात स्तपोर्ऽथे वनमाश्रितः

śrūyate hi purā vatsa brāhmaṇaḥ śaṃsitavrataḥ |
nāmnā santaptakaḥ khyāta stapor'the vanamāśritaḥ

स्वाध्याययुक्तो होमेन यो
गयुक्तो दयान्वितः ।
यजन्स सकलान्यज्ञान्युक्त्या कालं च विक्षिपन्

svādhyāyayukto homena yo
gayukto dayānvitaḥ |
yajansa sakalānyajñānyuktyā kālaṃ ca vikṣipan

ब्रहामचर्यसमायुक्तो युक्तस्तपसि मार्दवे ।
परलोकभयोपेतः सत्यशौचैश्च निर्मलः

brahāmacaryasamāyukto yuktastapasi mārdave |
paralokabhayopetaḥ satyaśaucaiśca nirmalaḥ

युक्तोऽहि गुरुवाक्येन युक्तश्चातिथिपूजने ।
आत्मयोगे सदोद्युक्तः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः

yukto'hi guruvākyena yuktaścātithipūjane |
ātmayoge sadodyuktaḥ sarvadvandvavivarjitaḥ

योगाभ्यासे सदा युक्तः संसारविजिगीषया ।
एवंवृत्तः सदाचारो मोक्षकाङ्क्षी जितेन्द्रियः

yogābhyāse sadā yuktaḥ saṃsāravijigīṣayā |
evaṃvṛttaḥ sadācāro mokṣakāṅkṣī jitendriyaḥ

बहून्यब्दानि विजने वने तस्य गतानि वै ।
तस्य बुद्धिस्ततो जाता तीर्थानुगमनं प्रति

bahūnyabdāni vijane vane tasya gatāni vai |
tasya buddhistato jātā tīrthānugamanaṃ prati

पुण्यैस्तीर्थजलैरेव शोषयिष्ये कलेवरम् ।
स तीर्थेत्वरितं स्नात्वा तपस्वी भास्करोदये ।
कृतजाप्यनमस्कारो ह्यध्वानं प्रत्यपद्यत

puṇyaistīrthajalaireva śoṣayiṣye kalevaram |
sa tīrthetvaritaṃ snātvā tapasvī bhāskarodaye |
kṛtajāpyanamaskāro hyadhvānaṃ pratyapadyata

एकस्मिन्दिवसे विप्रो मार्गभ्रष्टो महातपाः ।
ददर्शाध्वनि गच्छन्स पञ्च प्रेतान् सुदारुणान्

ekasmindivase vipro mārgabhraṣṭo mahātapāḥ |
dadarśādhvani gacchansa pañca pretān sudāruṇān

अरण्ये निर्जने देशे संकटे वृक्षवर्जिते ।
पञ्चैतान्विकृताकारान्दृष्ट्वा वै घोरदर्शनान् ।
ईषत्सन्त्रस्तहृदयोऽतिष्ठदुन्मील्य लोचने

araṇye nirjane deśe saṃkaṭe vṛkṣavarjite |
pañcaitānvikṛtākārāndṛṣṭvā vai ghoradarśanān |
īṣatsantrastahṛdayo'tiṣṭhadunmīlya locane

अवलम्ब्य ततो धैर्यं भयमुत्सृज्य दूरतः ।
पप्रच्छ मधुराभाषी के यूयं विकृताननाः

avalambya tato dhairyaṃ bhayamutsṛjya dūrataḥ |
papraccha madhurābhāṣī ke yūyaṃ vikṛtānanāḥ

किञ्चाशुभं कृतं कर्म येन प्राप्ताः स्थ वैकृतम् ।
कथं वा चैकतः कर्म प्रस्थिताः कुत्र निश्चितम्

kiñcāśubhaṃ kṛtaṃ karma yena prāptāḥ stha vaikṛtam |
kathaṃ vā caikataḥ karma prasthitāḥ kutra niścitam

स्वैः स्वैस्तु कर्मभिः प्राप्तं प्रेतत्वं हि द्विजोत्तम ।
परद्रोहरताः सर्वे पापमृत्युवशं गताः

svaiḥ svaistu karmabhiḥ prāptaṃ pretatvaṃ hi dvijottama |
paradroharatāḥ sarve pāpamṛtyuvaśaṃ gatāḥ

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं प्रेतत्वं समुपागताः ।
हतवाक्या हतश्रीका हत संज्ञा विचेतसः

kṣutpipāsārditā nityaṃ pretatvaṃ samupāgatāḥ |
hatavākyā hataśrīkā hata saṃjñā vicetasaḥ

न जानीमो दिशं तात विदिशं चातिदुः खिताः ।
क्व नु गच्छामहे मूढाः पिशाचाः कर्मजा वयम्

na jānīmo diśaṃ tāta vidiśaṃ cātiduḥ khitāḥ |
kva nu gacchāmahe mūḍhāḥ piśācāḥ karmajā vayam

न माता न पितास्माकं प्रेतत्वं कर्मभिः स्वकैः ।
प्राप्ताः स्म सहसा जातदुः खोद्वेगसमाकुलम्

na mātā na pitāsmākaṃ pretatvaṃ karmabhiḥ svakaiḥ |
prāptāḥ sma sahasā jātaduḥ khodvegasamākulam

दर्शनेन च ते ब्रह्मन्मुदिताप्यायिता वयम् ।
मुहूर्तन्तिष्ठ वक्ष्यामि वृत्तान्तं सर्वमादितः

darśanena ca te brahmanmuditāpyāyitā vayam |
muhūrtantiṣṭha vakṣyāmi vṛttāntaṃ sarvamāditaḥ

अहं पर्युषितो नाम एष सूचीमुखस्तथा ।
शीघ्रगो रोघ
कश्चैव पञ्चमो लेखकः स्मतृतः

ahaṃ paryuṣito nāma eṣa sūcīmukhastathā |
śīghrago rogha
kaścaiva pañcamo lekhakaḥ smatṛtaḥ

एवं नाम्ना च सर्वे वै संप्राप्ताः प्रेततां वयम् ।
(ब्राह्मण उवाच)
प्रेतानां कर्मजातानां कथं वै नामसम्भवः ।
किञ्चित्कारणमुदिश्य येन ब्रूयाः स्वनामकान्

evaṃ nāmnā ca sarve vai saṃprāptāḥ pretatāṃ vayam |
(brāhmaṇa uvāca)
pretānāṃ karmajātānāṃ kathaṃ vai nāmasambhavaḥ |
kiñcitkāraṇamudiśya yena brūyāḥ svanāmakān

मया स्वादु सदा भुक्तं दत्तं पर्युषितं द्विज

mayā svādu sadā bhuktaṃ dattaṃ paryuṣitaṃ dvija

शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै ।
एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं मम

śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai |
etatkāraṇamuddiśya nāma paryuṣitaṃ mama

शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै ।
एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगोऽयं द्विजोत्तम

śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai |
etatkāraṇamuddiśya śīghrago'yaṃ dvijottama

सूचिता बहवोऽनेन विप्रा अन्नाधिकाङ्क्षया ।
एतत्कारणमुद्दिश्य एष सूचिमुखः स्मृतः

sūcitā bahavo'nena viprā annādhikāṅkṣayā |
etatkāraṇamuddiśya eṣa sūcimukhaḥ smṛtaḥ

एकाकी मिष्टमश्राति पोष्यवर्गमृते सदा ।
ब्राह्मणानामभावेन रोध
कस्तेन चोच्यते

ekākī miṣṭamaśrāti poṣyavargamṛte sadā |
brāhmaṇānāmabhāvena rodha
kastena cocyate

पुरायं मौनमास्थाय याचितो विलिखेद्भुवम् ।
तेन कर्मविपाकेन लेखको नाम चोच्यते

purāyaṃ maunamāsthāya yācito vilikhedbhuvam |
tena karmavipākena lekhako nāma cocyate

प्रेतत्वं कर्मभावेन प्राप्तं नामानि च द्विज ।
मेषाननो लेखकोऽयं रोध
कः पर्वताननः

pretatvaṃ karmabhāvena prāptaṃ nāmāni ca dvija |
meṣānano lekhako'yaṃ rodha
kaḥ parvatānanaḥ

शीघ्रगः पुशुवक्त्रश्च सूचकः सूचिवक्त्रवान् ।
दुःखिता नितरां स्वमिन्पश्य रूपविपर्ययम्

śīghragaḥ puśuvaktraśca sūcakaḥ sūcivaktravān |
duḥkhitā nitarāṃ svaminpaśya rūpaviparyayam

कृत्वा मायामयं रूपं विचरामो महीतले ।
सर्वे च विकृताकारा लम्बोष्ठा विकृताननाः

kṛtvā māyāmayaṃ rūpaṃ vicarāmo mahītale |
sarve ca vikṛtākārā lamboṣṭhā vikṛtānanāḥ

बृहच्छरीरिणो रौद्रा जाताः स्वेनैव कर्मणा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रेतत्वे कारणं मया

bṛhaccharīriṇo raudrā jātāḥ svenaiva karmaṇā |
etatte sarvamākhyātaṃ pretatve kāraṇaṃ mayā

ज्ञानिनोऽपि वयं सर्वे जाताः स्म तव दर्शनात् ।
यत्र ते श्रवणे श्रद्धा तत्पृच्छ कथयामि ते

jñānino'pi vayaṃ sarve jātāḥ sma tava darśanāt |
yatra te śravaṇe śraddhā tatpṛccha kathayāmi te

ये जीवा भुवि जीवन्ति सर्वेऽप्याहारमूलकाः ।
युष्माकमपिचाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

ye jīvā bhuvi jīvanti sarve'pyāhāramūlakāḥ |
yuṣmākamapicāhāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ

यदि ते श्रवणे श्रद्धा आहाराणां द्विजोत्तम ।
अस्माकं तु महीभाग शृणुत्वं सुसमाहितः

yadi te śravaṇe śraddhā āhārāṇāṃ dvijottama |
asmākaṃ tu mahībhāga śṛṇutvaṃ susamāhitaḥ

कथयन्तु महाप्रेता आहारं च पृथक्पृथक् ।
इत्युक्तां ब्राह्मणेनेममूचुः प्रेताः पृथकपृथक्

kathayantu mahāpretā āhāraṃ ca pṛthakpṛthak |
ityuktāṃ brāhmaṇenemamūcuḥ pretāḥ pṛthakapṛthak

शृणु चाहारमस्माकं सर्वसत्त्बविगर्हितम् ।
यच्छ्रुत्वा गर्हसे ब्रह्मन् भूयोभूयश्च गर्हितम्

śṛṇu cāhāramasmākaṃ sarvasattbavigarhitam |
yacchrutvā garhase brahman bhūyobhūyaśca garhitam

श्लेष्ममूत्रपुरीषोत्थं शरीराणां मलैः सह ।
उच्छिष्टैश्चैव चान्यैश्च प्रेतानां भोजनं भवेत्

śleṣmamūtrapurīṣotthaṃ śarīrāṇāṃ malaiḥ saha |
ucchiṣṭaiścaiva cānyaiśca pretānāṃ bhojanaṃ bhavet

गृहाणि चाप्यशौचानि प्रकीर्णोपस्कराणि च ।
मलिनानि प्रसूतानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

gṛhāṇi cāpyaśaucāni prakīrṇopaskarāṇi ca |
malināni prasūtāni pretā bhuñjanti tatra vai

नास्ति सत्यं गृहे यत्र न शौचं न च संयमः ।
पतितैर्दस्युभिः सङ्गः प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

nāsti satyaṃ gṛhe yatra na śaucaṃ na ca saṃyamaḥ |
patitairdasyubhiḥ saṅgaḥ pretā bhuñjanti tatra vai

बलिमन्त्रविहीनानि होमहीनानि यानि च ।
स्वाध्याय व्रतहीनानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

balimantravihīnāni homahīnāni yāni ca |
svādhyāya vratahīnāni pretā bhuñjanti tatra vai

न लज्जा न च मर्यादा यदात्र स्त्रीजितो गृही ।
गुरवो यत्र पूज्या न प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

na lajjā na ca maryādā yadātra strījito gṛhī |
guravo yatra pūjyā na pretā bhuñjanti tatra vai

यत्र लोभस्तथा क्रोधो निद्रा शोको भयं मदः ।
आलस्यं कलहो नित्यं प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै

yatra lobhastathā krodho nidrā śoko bhayaṃ madaḥ |
ālasyaṃ kalaho nityaṃ pretā bhuñjanti tatra vai

भर्तृहीना च या नारी परवीर्यं निषेवते ।
बीजं मूत्रसमायुर्क्त प्रेता भुञ्जन्ति तत्तु वै

bhartṛhīnā ca yā nārī paravīryaṃ niṣevate |
bījaṃ mūtrasamāyurkta pretā bhuñjanti tattu vai

लज्जा मे जायते तात वदतो भोजनं स्वकम् ।
यत्स्त्रीरजो योनिगतं प्रेता भुञ्जन्ति तत्तु वै

lajjā me jāyate tāta vadato bhojanaṃ svakam |
yatstrīrajo yonigataṃ pretā bhuñjanti tattu vai

निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामि त्वां दृढव्रत ।
यथा न भविता प्रेतस्तन्मे वद तपोधन ।
नित्यं मृत्युर्वरं जन्तोः प्रेतत्वं मा भवेत्क्वचित्

nirviṇṇāḥ pretabhāvena pṛcchāmi tvāṃ dṛḍhavrata |
yathā na bhavitā pretastanme vada tapodhana |
nityaṃ mṛtyurvaraṃ jantoḥ pretatvaṃ mā bhavetkvacit

उपवासपरो नित्यं कृच्छ्रचान्द्रायणे रतः ।
व्रतैश्च विविधैः पूतो न प्रेतो जायते नरः

upavāsaparo nityaṃ kṛcchracāndrāyaṇe rataḥ |
vrataiśca vividhaiḥ pūto na preto jāyate naraḥ

एकादश्यां व्रतं कुर्वञ्जागरेण समन्वितम् ।
अपरैः सुकृतैः पूतो न प्रेतो न प्रेतो जायते नरः

ekādaśyāṃ vrataṃ kurvañjāgareṇa samanvitam |
aparaiḥ sukṛtaiḥ pūto na preto na preto jāyate naraḥ

इष्ट्वा वै वाश्वमेधादीन्दद्याद्दानानि यो नरः ।
आरामोद्यानवाप्यादेः प्रपायाश्चैव कारकः

iṣṭvā vai vāśvamedhādīndadyāddānāni yo naraḥ |
ārāmodyānavāpyādeḥ prapāyāścaiva kārakaḥ

कुमारीं ब्राह्मणानां तु विवाहयति शक्तितः ।
विद्यादोऽभयदश्चैव न प्रेतो जायते नरः

kumārīṃ brāhmaṇānāṃ tu vivāhayati śaktitaḥ |
vidyādo'bhayadaścaiva na preto jāyate naraḥ

शूद्रान्नेन तु भुक्तेन जठरस्थेन यो मृतः ।
दुर्मृत्युना मृतो यश्च स प्रेतो जायते नरः

śūdrānnena tu bhuktena jaṭharasthena yo mṛtaḥ |
durmṛtyunā mṛto yaśca sa preto jāyate naraḥ

अयाज्ययाजकश्चैव याज्यानां च विवर्जकः ।
कारुभिश्च रतो नित्यं स प्रेतो जायते नरः

ayājyayājakaścaiva yājyānāṃ ca vivarjakaḥ |
kārubhiśca rato nityaṃ sa preto jāyate naraḥ

कृत्वा मद्यपसम्पर्कं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् ।
अज्ञानाद्भक्षयन्मांसं स प्रेतो जायते नरः

kṛtvā madyapasamparkaṃ madyapastrīniṣevaṇam |
ajñānādbhakṣayanmāṃsaṃ sa preto jāyate naraḥ

देवद्रव्यं च ब्रह्मस्वं गुरुद्रव्यं तथैव च ।
कन्यां ददाति शुल्केन स प्रेतो जायते नरः

devadravyaṃ ca brahmasvaṃ gurudravyaṃ tathaiva ca |
kanyāṃ dadāti śulkena sa preto jāyate naraḥ

मातरं भगिनीं भार्यां स्नुषां दुहितरं तथाः ।
अदृष्टदोषास्त्यजति स प्रेतो जादृ

mātaraṃ bhaginīṃ bhāryāṃ snuṣāṃ duhitaraṃ tathāḥ |
adṛṣṭadoṣāstyajati sa preto jādṛ

न्यासापहर्ता मित्रध्रुक्परदाररतः सदा ।
विश्वासघाती कूटश्च स प्रेदृ

nyāsāpahartā mitradhrukparadārarataḥ sadā |
viśvāsaghātī kūṭaśca sa predṛ

भ्रातृध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः ।
कुलमार्गं परित्यज्य ह्यनृतोक्तौ सदा रतः ।
हर्ता हेम्नश्च भूमेश्च स प्रेदृ

bhrātṛdhrugbrahmahā goghnaḥ surāpo gurutalpagaḥ |
kulamārgaṃ parityajya hyanṛtoktau sadā rataḥ |
hartā hemnaśca bhūmeśca sa predṛ

एवं ब्रुवति वै विप्रे आकाशे दुन्दुभिस्वनः ।
अपतत्पुष्पवर्षं च देवर्मुक्तं द्विजोपरि

evaṃ bruvati vai vipre ākāśe dundubhisvanaḥ |
apatatpuṣpavarṣaṃ ca devarmuktaṃ dvijopari

पञ्च देवविमानानि प्रेतानामागतानि वै ।
स्वर्गं गता विमानैस्ते दिव्यैः संपृच्छ्य तं मुनिम्

pañca devavimānāni pretānāmāgatāni vai |
svargaṃ gatā vimānaiste divyaiḥ saṃpṛcchya taṃ munim

ज्ञानं विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसंकीर्तनेन च ।
प्रेताः पापविनिर्मुक्ताः परं पदमवाप्नुयुः

jñānaṃ viprasya sambhāṣātpuṇyasaṃkīrtanena ca |
pretāḥ pāpavinirmuktāḥ paraṃ padamavāpnuyuḥ

इदमाख्यानकं श्रुत्वा कम्पितोऽश्वत्थपत्रवत् ।
मानुषाणां हितार्थाय गरुडः पृष्टवान्पुनः

idamākhyānakaṃ śrutvā kampito'śvatthapatravat |
mānuṣāṇāṃ hitārthāya garuḍaḥ pṛṣṭavānpunaḥ