अध्याय 19: यम-सभा में प्रवेश और अगला जन्म

वायुभूतः क्षधाविष्टः कर्मजं देहमाश्रितः ।
ते देहं स समासाद्य यमेन सह गच्छति

vāyubhūtaḥ kṣadhāviṣṭaḥ karmajaṃ dehamāśritaḥ |
te dehaṃ sa samāsādya yamena saha gacchati

चित्रगुप्तपुरं तत्र योजनानां तु विंशतिः ।
कायस्थास्तत्र पश्यन्ति पापपुण्यानि सर्वशः

citraguptapuraṃ tatra yojanānāṃ tu viṃśatiḥ |
kāyasthāstatra paśyanti pāpapuṇyāni sarvaśaḥ

महादानेषुदत्तेषु गतस्तत्र सुखी भवेत् ।
योजनानां चतुर्विंशत्पुरं वैवस्वतं शुभम्

mahādāneṣudatteṣu gatastatra sukhī bhavet |
yojanānāṃ caturviṃśatpuraṃ vaivasvataṃ śubham

लोहं लवणकार्पासं तिलपात्रं च यैर्नरैः ।
दत्तं तेनैव तृप्यन्ति यमस्य पुरचारिणः

lohaṃ lavaṇakārpāsaṃ tilapātraṃ ca yairnaraiḥ |
dattaṃ tenaiva tṛpyanti yamasya puracāriṇaḥ

गत्वा च तत्र ते सर्वे प्रतीहारं वदन्ति हि ।
धर्मध्वजप्रतीहारस्तत्र तिष्ठति सर्वदा

gatvā ca tatra te sarve pratīhāraṃ vadanti hi |
dharmadhvajapratīhārastatra tiṣṭhati sarvadā

सप्तधान्यस्य दानेन प्रीतो धर्मध्वजो भवेत् ।
तत्र गत्वा प्रतीहारो ब्रूते तस्य शुभाशुभम्

saptadhānyasya dānena prīto dharmadhvajo bhavet |
tatra gatvā pratīhāro brūte tasya śubhāśubham

धर्मराजस्य यद्रूपं सन्तः सुकृतिनो जनाः ।
पश्यन्ति च दुरात्मानो यमरूपं सुभीषणम्

dharmarājasya yadrūpaṃ santaḥ sukṛtino janāḥ |
paśyanti ca durātmāno yamarūpaṃ subhīṣaṇam

तं दृष्ट्वा भयभीतस्तु हाहेति वदते जनः ।
कृतं दानं च यैर्मर्त्यैस्तेषां नास्ति भयं क्वचित्

taṃ dṛṣṭvā bhayabhītastu hāheti vadate janaḥ |
kṛtaṃ dānaṃ ca yairmartyaisteṣāṃ nāsti bhayaṃ kvacit

प्राप्तं सुकृतिनं दृष्ट्वा स्थानाच्च लति सूर्यजः ।
एष मे मण्डलं भित्त्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति

prāptaṃ sukṛtinaṃ dṛṣṭvā sthānācca lati sūryajaḥ |
eṣa me maṇḍalaṃ bhittvā brahmalokaṃ prayāsyati

दानेन सुलभो धर्मो यममार्गः सुखावहः ।
एष मार्गो विशालोऽत्र न केनाप्य नुगम्यते ।
दानपुण्यं विना वत्स न गच्छेद्धर्ममन्दिरम्

dānena sulabho dharmo yamamārgaḥ sukhāvahaḥ |
eṣa mārgo viśālo'tra na kenāpya nugamyate |
dānapuṇyaṃ vinā vatsa na gaccheddharmamandiram

तस्मिन्मार्गे तु रौद्रे वै भीषणा यमकिङ्कराः ।
एकैकस्य पुरस्याग्रे तिष्ठत्येकसहस्रकम्

tasminmārge tu raudre vai bhīṣaṇā yamakiṅkarāḥ |
ekaikasya purasyāgre tiṣṭhatyekasahasrakam

पचन्ति पापिनं प्राप्य उदके यातनाकराः ।
गृह्णन्ति मासमासान्ते पादशेषं तु तद्भवेत्

pacanti pāpinaṃ prāpya udake yātanākarāḥ |
gṛhṇanti māsamāsānte pādaśeṣaṃ tu tadbhavet

और्ध्वदैहिकदानानि यैर्न दत्तानि काश्यप ।
महाकष्टेन ते यान्ति तस्माद्देयानि शक्तितः ।
अदत्त्वा पशुवद्यान्ति गृहीतो वन्धबन्धनैः

aurdhvadaihikadānāni yairna dattāni kāśyapa |
mahākaṣṭena te yānti tasmāddeyāni śaktitaḥ |
adattvā paśuvadyānti gṛhīto vandhabandhanaiḥ

एवं कृतेन सम्पश्येत्स नरः भूतकर्मणा ।
दैविकीं पैतृकीं योनिं मानुषीं वाथ नारकीम्

evaṃ kṛtena sampaśyetsa naraḥ bhūtakarmaṇā |
daivikīṃ paitṛkīṃ yoniṃ mānuṣīṃ vātha nārakīm

धर्मराजस्य वचनान्मुक्तिर्भवति वा ततः ।
मानुष्यं तत्त्वतः प्राप्य स पुत्त्रः पुत्त्रतां व्रजेत्

dharmarājasya vacanānmuktirbhavati vā tataḥ |
mānuṣyaṃ tattvataḥ prāpya sa puttraḥ puttratāṃ vrajet

यथायथा कृतं कर्म तान्तां योनिं व्रजेन्नरः ।
तत्तथैव च भुञ्जानो विचरेत्सर्वलोकगः

yathāyathā kṛtaṃ karma tāntāṃ yoniṃ vrajennaraḥ |
tattathaiva ca bhuñjāno vicaretsarvalokagaḥ

अशाश्वतं परिज्ञाय सर्वलोकोत्तरं सुखम् ।
यदा भवति मानुष्यं तदा धर्मं समाचरेत्

aśāśvataṃ parijñāya sarvalokottaraṃ sukham |
yadā bhavati mānuṣyaṃ tadā dharmaṃ samācaret

कृमयो भस्म विष्ठा वा देहानां प्रकृतिः सदा ।
अन्धकूपे महारौद्रे दीपहस्तः पातेत्तु वै

kṛmayo bhasma viṣṭhā vā dehānāṃ prakṛtiḥ sadā |
andhakūpe mahāraudre dīpahastaḥ pātettu vai

महापुण्यप्रभावेण मानुष्यं जन्म लभ्यते ।
यस्तत्प्राप्य चरेद्धर्मं स गच्छेत्परमां गतिम्

mahāpuṇyaprabhāveṇa mānuṣyaṃ janma labhyate |
yastatprāpya careddharmaṃ sa gacchetparamāṃ gatim

अपि जानन्वृथा धर्मं दुः खमायाति याति च

api jānanvṛthā dharmaṃ duḥ khamāyāti yāti ca

जातीशतेन लभते किल मानुषत्वं तत्रापि दुर्लभतरं खग भो द्विजत्वम् ।
यस्तत्र पालयति लालयति व्रतानि तस्यामृतं भवति हस्तगतं प्रसादात्

jātīśatena labhate kila mānuṣatvaṃ tatrāpi durlabhataraṃ khaga bho dvijatvam |
yastatra pālayati lālayati vratāni tasyāmṛtaṃ bhavati hastagataṃ prasādāt