अध्याय 89: रुचि द्वारा पितृस्तोत्र

पृष्टः क्रौञ्चुकिनोवाच मार्कण्डेयः पुनश्च तम् ।
स तेन पितृवाक्यने भृशमुद्वग्नमानसः

pṛṣṭaḥ krauñcukinovāca mārkaṇḍeyaḥ punaśca tam |
sa tena pitṛvākyane bhṛśamudvagnamānasaḥ

कन्याभिलाषी विप्रर्षिः परिबभ्राम मेदिनीम् ।
कन्यामलभमानोऽसौ पितृवाक्येन दीपितः ।
चिन्तामवाप महीतमतीवोद्विग्नमानसः

kanyābhilāṣī viprarṣiḥ paribabhrāma medinīm |
kanyāmalabhamāno'sau pitṛvākyena dīpitaḥ |
cintāmavāpa mahītamatīvodvignamānasaḥ

किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे दारसंग्रहः ।
क्षिप्रं भवेन्मत्पितॄणां ममाभ्युदयकारकम्

kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ me dārasaṃgrahaḥ |
kṣipraṃ bhavenmatpitṝṇāṃ mamābhyudayakārakam

इति चिन्तयतस्तस्यमतिर्जाता महात्मनः ।
तपसाराधयाम्येनं ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

iti cintayatastasyamatirjātā mahātmanaḥ |
tapasārādhayāmyenaṃ brahmāṇaṃ kamalodbhavam

ततो वर्षशतं दिव्यं तपस्तेपे महामनाः ।
तत्र स्थितश्चिरं कालं वनेषु नियमस्थितः ।
आराधनाय स तदा परं नियममास्थितः

tato varṣaśataṃ divyaṃ tapastepe mahāmanāḥ |
tatra sthitaściraṃ kālaṃ vaneṣu niyamasthitaḥ |
ārādhanāya sa tadā paraṃ niyamamāsthitaḥ

ततः प्रदर्शयामास ब्रह्मा लोकपितामहः ।
उवाचाथ प्रसन्नोऽस्मीत्युच्यतामभिवाञ्छितम्

tataḥ pradarśayāmāsa brahmā lokapitāmahaḥ |
uvācātha prasanno'smītyucyatāmabhivāñchitam

ततोऽसौ प्रणिपत्याह ब्रह्माणं जगतो गतिम् ।
पितॄणां वचनात्तेन यत्कर्त्तुमभिवाञ्छितम्

tato'sau praṇipatyāha brahmāṇaṃ jagato gatim |
pitṝṇāṃ vacanāttena yatkarttumabhivāñchitam

प्रजापतिस्त्वं भविता स्रष्टव्या भवता प्रजाः ।
सृष्ट्वा प्रजाः सुतान्विप्रः समुत्पाद्य क्रियास्तथा

prajāpatistvaṃ bhavitā sraṣṭavyā bhavatā prajāḥ |
sṛṣṭvā prajāḥ sutānvipraḥ samutpādya kriyāstathā

कृत्वा कृताधिकारस्त्वं ततः सिद्धिमवाप्यसि ।
सत्वं यथोक्तं पितृभिः कुरु दारपरिग्रहम्

kṛtvā kṛtādhikārastvaṃ tataḥ siddhimavāpyasi |
satvaṃ yathoktaṃ pitṛbhiḥ kuru dāraparigraham

कामं चेममभिध्याय क्रियतां पितृपूजनम् ।
त एव तुष्टाः पितरः प्रदास्यन्ति तवेप्सितम् ।
पत्नीं सुतांश्च सन्तुष्टाः किं न दद्युः पितामहाः

kāmaṃ cemamabhidhyāya kriyatāṃ pitṛpūjanam |
ta eva tuṣṭāḥ pitaraḥ pradāsyanti tavepsitam |
patnīṃ sutāṃśca santuṣṭāḥ kiṃ na dadyuḥ pitāmahāḥ

इत्यृषिर्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ।
नद्या विविक्ते पुलिने चकार पितृतर्पणम्

ityṛṣirvacanaṃ śrutvā brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ |
nadyā vivikte puline cakāra pitṛtarpaṇam

तुष्टाव च पितॄन्विप्रः स्तवैरेभिरथादृतः ।
एकाग्रप्रयतो भूत्वा भक्तिनम्रात्मकन्धरः

tuṣṭāva ca pitṝnvipraḥ stavairebhirathādṛtaḥ |
ekāgraprayato bhūtvā bhaktinamrātmakandharaḥ

नमस्येऽहं पितॄन् भक्त्या ये वसन्त्यधिदेवतम् ।
देवैरपि हि तर्प्यन्ते ये श्राद्धेषु स्वधोत्तरैः

namasye'haṃ pitṝn bhaktyā ye vasantyadhidevatam |
devairapi hi tarpyante ye śrāddheṣu svadhottaraiḥ

नमस्येऽहं पितॄन् स्वर्गे ये तर्प्यन्ते महर्षिभिः ।
श्राद्धैर्मनोमयैर्भक्त्या भुक्तिमुक्तिमभीप्सुभिः

namasye'haṃ pitṝn svarge ye tarpyante maharṣibhiḥ |
śrāddhairmanomayairbhaktyā bhuktimuktimabhīpsubhiḥ

नमस्येऽहं पितॄन्स्वर्गे सिद्धाः सन्तर्पयन्ति यान् ।
श्राद्धेषु दिव्यैः सकलैरुपहारैरनुत्तमैः

namasye'haṃ pitṝnsvarge siddhāḥ santarpayanti yān |
śrāddheṣu divyaiḥ sakalairupahārairanuttamaiḥ

नमस्येऽहं पितॄन् भक्त्या येऽर्च्यन्ते गुह्यकैर्दिवि ।
तन्मयत्वेन वाञ्छद्भिः ऋद्धिमात्यन्तिकीं पराम्

namasye'haṃ pitṝn bhaktyā ye'rcyante guhyakairdivi |
tanmayatvena vāñchadbhiḥ ṛddhimātyantikīṃ parām

नमस्येऽहं पितॄन्मर्त्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा ।
श्राद्धेषु श्रद्धयाभीष्टलोकपुष्टिप्रदायिनः

namasye'haṃ pitṝnmartyairarcyante bhuvi ye sadā |
śrāddheṣu śraddhayābhīṣṭalokapuṣṭipradāyinaḥ

नमस्येऽहं पितॄन्विप्रैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा ।
वाञ्छिताभीष्टलाभाय प्राजापत्यप्रदायिनः

namasye'haṃ pitṝnviprairarcyante bhuvi ye sadā |
vāñchitābhīṣṭalābhāya prājāpatyapradāyinaḥ

नमस्येऽहं पितॄन्ये वै तर्प्यन्तेऽरण्यवासिभिः ।
वन्यैः श्राद्धैर्यताहारैस्तपोनिर्धूतकल्मषैः

namasye'haṃ pitṝnye vai tarpyante'raṇyavāsibhiḥ |
vanyaiḥ śrāddhairyatāhāraistaponirdhūtakalmaṣaiḥ

नमस्येऽहं पितॄन्विप्रैर्नैष्ठिकैर्धर्मचारिभिः ।
ये संयतात्मभिर्नित्यं सन्तर्प्यन्ते समाधिभिः

namasye'haṃ pitṝnviprairnaiṣṭhikairdharmacāribhiḥ |
ye saṃyatātmabhirnityaṃ santarpyante samādhibhiḥ

नमस्येऽहं पितॄश्राद्धै राजन्यास्तर्पयन्ति यान् ।
कव्यैरशेषैर्विधिवल्लोकद्वयफलप्रदान्

namasye'haṃ pitṝśrāddhai rājanyāstarpayanti yān |
kavyairaśeṣairvidhivallokadvayaphalapradān

नमस्येऽहं पितॄन्वैश्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा ।
स्वकर्माभिरतैर्नित्यं पुष्पधूपान्नवारिभिः

namasye'haṃ pitṝnvaiśyairarcyante bhuvi ye sadā |
svakarmābhiratairnityaṃ puṣpadhūpānnavāribhiḥ

नमस्येऽहं पितॄश्राद्धे शूद्रैरपि च भक्तितः ।
सन्तर्प्यते जगत्कृत्स्नं नाम्ना ख्याताः सुकालिनः

namasye'haṃ pitṝśrāddhe śūdrairapi ca bhaktitaḥ |
santarpyate jagatkṛtsnaṃ nāmnā khyātāḥ sukālinaḥ

नमस्येऽहं पितॄश्राद्धे पाताले ये महासुरैः ।
सन्तर्प्यन्ते सुधाहारास्त्यक्तदम्भमदैः सदा

namasye'haṃ pitṝśrāddhe pātāle ye mahāsuraiḥ |
santarpyante sudhāhārāstyaktadambhamadaiḥ sadā

नमस्येऽहं पितॄश्राद्धैरर्च्यन्ते ये रसातले ।
भोगैरशेषैर्विधिवन्नागैः कामानभीप्सुभिः

namasye'haṃ pitṝśrāddhairarcyante ye rasātale |
bhogairaśeṣairvidhivannāgaiḥ kāmānabhīpsubhiḥ

नमस्येऽहं पितॄश्राद्धैः सर्पैः सन्तर्पितान्सदा ।
तत्रैव विधिवन्मन्त्रभोगसम्पत्समन्वितैः

namasye'haṃ pitṝśrāddhaiḥ sarpaiḥ santarpitānsadā |
tatraiva vidhivanmantrabhogasampatsamanvitaiḥ

पितॄन्नमस्ये निवसन्ति साक्षाद्ये देवलोकेऽथ महीतले वा ।
तथान्तरिक्षे च सुरारिपूज्यास्ते वै प्रतीच्छन्तु मयोपनीतम्

pitṝnnamasye nivasanti sākṣādye devaloke'tha mahītale vā |
tathāntarikṣe ca surāripūjyāste vai pratīcchantu mayopanītam

पितॄन्नमस्ये परमार्थभूता ये वै विमाने निवसन्त्यमूर्त्ताः ।
यजन्ति यानस्तमलैर्मनोभिर्योगीश्वराः क्लेशविमुक्तिहेतून्

pitṝnnamasye paramārthabhūtā ye vai vimāne nivasantyamūrttāḥ |
yajanti yānastamalairmanobhiryogīśvarāḥ kleśavimuktihetūn

पितॄन्नमस्ये दिवि ये च मूर्त्ताः स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ ।
प्रदानशक्ताः सकलेप्सितानां विमुक्तिदा येऽनभिसंहितेषु

pitṝnnamasye divi ye ca mūrttāḥ svadhābhujaḥ kāmyaphalābhisandhau |
pradānaśaktāḥ sakalepsitānāṃ vimuktidā ye'nabhisaṃhiteṣu

तृप्यन्तु तेऽस्मिन्पितरः समस्ता इच्छावतां ये प्रदिशन्ति कामान् ।
सुरत्वमिन्द्रत्वमितोऽधिकं वा गजाश्वरत्नानि महागृहाणि

tṛpyantu te'sminpitaraḥ samastā icchāvatāṃ ye pradiśanti kāmān |
suratvamindratvamito'dhikaṃ vā gajāśvaratnāni mahāgṛhāṇi

सोमस्य ये रश्मिषु येऽर्कबिम्बे शुक्ले विमाने च सदा वसन्ति ।
तृप्यन्तु तेऽस्मिन्पितरोऽन्नतोयैर्गन्धादिना पुष्टिमितो व्रजन्तु

somasya ye raśmiṣu ye'rkabimbe śukle vimāne ca sadā vasanti |
tṛpyantu te'sminpitaro'nnatoyairgandhādinā puṣṭimito vrajantu

येषां हुतेऽग्नौ हविषा च तृप्तिर्ये भुञ्जते विप्रशरीरसंस्थाः ।
ये पिण्डदानेन मुदं प्रयान्ति तृप्यन्तु तेऽस्मिन्पितरोऽन्नतोयैः

yeṣāṃ hute'gnau haviṣā ca tṛptirye bhuñjate vipraśarīrasaṃsthāḥ |
ye piṇḍadānena mudaṃ prayānti tṛpyantu te'sminpitaro'nnatoyaiḥ

ये खड्गमांसेन सुरैरभीष्टैः कृष्णैस्तिलैर्दिव्य मनोहरैश्च ।
कालेन शाकेन महर्षिवर्य्यैः संप्रीणितास्ते मुदमत्र यान्तु

ye khaḍgamāṃsena surairabhīṣṭaiḥ kṛṣṇaistilairdivya manoharaiśca |
kālena śākena maharṣivaryyaiḥ saṃprīṇitāste mudamatra yāntu

कव्यान्यशेषाणि च यान्यभीष्टान्यतीव तेषां मम पूजितानाम् ।
तेषाञ्च सान्निध्यमिहास्तु पुष्पगन्धाम्बुभोज्येषु मया कृतेषु

kavyānyaśeṣāṇi ca yānyabhīṣṭānyatīva teṣāṃ mama pūjitānām |
teṣāñca sānnidhyamihāstu puṣpagandhāmbubhojyeṣu mayā kṛteṣu

दिने दिने ये प्रतिगृह्णतेऽर्चां मासान्तपूज्या भुवि येऽष्टकासु ।
ये वत्सरान्तेऽभ्युदये च पूज्याः प्रयान्तु ते मे पितरोऽत्र तुष्टिम्

dine dine ye pratigṛhṇate'rcāṃ māsāntapūjyā bhuvi ye'ṣṭakāsu |
ye vatsarānte'bhyudaye ca pūjyāḥ prayāntu te me pitaro'tra tuṣṭim

पूज्या द्विजानां कुमुदेन्दुभासो ये क्षत्त्रियाणां ज्वलनार्कवर्णाः ।
तथा विशां ये कनकावदाता नीलीप्रभाः शूद्रजनस्य ये च

pūjyā dvijānāṃ kumudendubhāso ye kṣattriyāṇāṃ jvalanārkavarṇāḥ |
tathā viśāṃ ye kanakāvadātā nīlīprabhāḥ śūdrajanasya ye ca

तेऽस्मिन्समस्ता मम पुष्पगन्धधूपाम्बुभोज्यादिनिवेदनेन ।
तथाग्निहोमेन च यान्ति तृप्तिं सदा पितृभ्यः प्रणतोऽस्मि तेभ्यः

te'sminsamastā mama puṣpagandhadhūpāmbubhojyādinivedanena |
tathāgnihomena ca yānti tṛptiṃ sadā pitṛbhyaḥ praṇato'smi tebhyaḥ

ये देवपूर्वाण्यभितृप्तिहेतोर श्रन्ति कव्यानि शुभाहृतानि ।
तृप्ताश्च ये भूतिसृजो भवन्ति तृप्यन्तु तेऽस्मिन्प्रणतोऽस्मि तेभ्यः

ye devapūrvāṇyabhitṛptihetora śranti kavyāni śubhāhṛtāni |
tṛptāśca ye bhūtisṛjo bhavanti tṛpyantu te'sminpraṇato'smi tebhyaḥ

रक्षांसि भूतान्यसुरांस्तथोग्रात्रिर्णाशयन्तु त्वशिवं प्रजानाम् ।
आद्याः सुराणाममरेशपूज्यास्तृप्यन्तु तेऽस्मिन्प्रणतोऽस्मितेभ्यः

rakṣāṃsi bhūtānyasurāṃstathogrātrirṇāśayantu tvaśivaṃ prajānām |
ādyāḥ surāṇāmamareśapūjyāstṛpyantu te'sminpraṇato'smitebhyaḥ

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा ।
व्रजन्तु तृप्तिं श्राद्धेऽस्मिन्पितरस्तर्पिता मया

agniṣvāttā barhiṣada ājyapāḥ somapāstathā |
vrajantu tṛptiṃ śrāddhe'sminpitarastarpitā mayā

अग्निष्वात्ताः पितृगणाः प्राचीं रक्षन्तु मे दिशम् ।
तथा बर्हिषदः पान्तु याम्यां मे पितरः सदा ।
प्रतीचीमाज्यपास्तद्वदुदीचीमपि सोमपाः

agniṣvāttāḥ pitṛgaṇāḥ prācīṃ rakṣantu me diśam |
tathā barhiṣadaḥ pāntu yāmyāṃ me pitaraḥ sadā |
pratīcīmājyapāstadvadudīcīmapi somapāḥ

रक्षोभूतपिशाचेभ्यस्तथैवासुरदोषतः ।
सर्वतः पितरो रक्षां कुर्वन्तु मम नित्यशः

rakṣobhūtapiśācebhyastathaivāsuradoṣataḥ |
sarvataḥ pitaro rakṣāṃ kurvantu mama nityaśaḥ

विश्वो विश्वभुगाराध्यो धर्मो धन्यः शुभाननः ।
भूतिदो भूतिकृद् भूतिः पितॄणां ये गणा नव

viśvo viśvabhugārādhyo dharmo dhanyaḥ śubhānanaḥ |
bhūtido bhūtikṛd bhūtiḥ pitṝṇāṃ ye gaṇā nava

कल्याणः कल्यदः कर्त्ता कल्यः कल्यतराश्रयः ।
कल्यताहेतुरन्घः षडिमे ते गणाः स्मृताः

kalyāṇaḥ kalyadaḥ karttā kalyaḥ kalyatarāśrayaḥ |
kalyatāheturanghaḥ ṣaḍime te gaṇāḥ smṛtāḥ

वरो वरेण्यो वरदस्तुष्टिदः पुष्टिदस्तथा ।
विश्वपाता तथा धाता सप्तैते च गणाः स्मृताः

varo vareṇyo varadastuṣṭidaḥ puṣṭidastathā |
viśvapātā tathā dhātā saptaite ca gaṇāḥ smṛtāḥ

महान्महात्मा महितो महिमावान्महाबलः ।
गणाः पञ्च तथैवैते पितॄणां पापनाशनाः

mahānmahātmā mahito mahimāvānmahābalaḥ |
gaṇāḥ pañca tathaivaite pitṝṇāṃ pāpanāśanāḥ

सुखदो धनदश्चान्यो धर्मदोऽन्यश्च भूतिदः ।
पितॄणां कथ्यते चैव तथा गणचतुष्टयम्

sukhado dhanadaścānyo dharmado'nyaśca bhūtidaḥ |
pitṝṇāṃ kathyate caiva tathā gaṇacatuṣṭayam

एकत्रिंशत्पितृगणा यैर्व्याप्तमखिलं जगत् ।
त एवात्र पितृगणास्तुष्यन्तु च मदाहितात्

ekatriṃśatpitṛgaṇā yairvyāptamakhilaṃ jagat |
ta evātra pitṛgaṇāstuṣyantu ca madāhitāt

एवं तु स्तुवतस्तस्य तेजसोराशिरुच्छ्रितः ।
प्रादुर्बभूव सहसा गगनव्याप्तिकारकः

evaṃ tu stuvatastasya tejasorāśirucchritaḥ |
prādurbabhūva sahasā gaganavyāptikārakaḥ

तदॄष्ट्वा सुमहत्तेजः समाच्छाद्य स्थितं जगत् ।
जानुभ्यामवनीं गत्वा रुचिः स्तोत्रमिदंजगौ

tadṝṣṭvā sumahattejaḥ samācchādya sthitaṃ jagat |
jānubhyāmavanīṃ gatvā ruciḥ stotramidaṃjagau

अर्चितानाममूर्त्तानां पितॄणां दीप्ततेजसाम् ।
नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां दिव्यचक्षुषाम्

arcitānāmamūrttānāṃ pitṝṇāṃ dīptatejasām |
namasyāmi sadā teṣāṃ dhyānināṃ divyacakṣuṣām

इन्द्रादीनां च नेतारो दक्षमारीचयोस्तथा ।
सप्तर्षोणां तथान्येषां तान्नमस्यामि कामदान्

indrādīnāṃ ca netāro dakṣamārīcayostathā |
saptarṣoṇāṃ tathānyeṣāṃ tānnamasyāmi kāmadān

मन्वादीनां च नेतारः सूर्य्याचन्द्रमसोस्तथा ।
तान्नमस्याम्यहं सर्वान्पितॄनप्युदधावपि

manvādīnāṃ ca netāraḥ sūryyācandramasostathā |
tānnamasyāmyahaṃ sarvānpitṝnapyudadhāvapi

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योर्नभसस्तथा ।
द्यावापृथिव्योश्च तथा नमस्यामि कृताञ्जलिः

nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca vāyvagnyornabhasastathā |
dyāvāpṛthivyośca tathā namasyāmi kṛtāñjaliḥ

प्रजापतेः कश्यपाय सोमाय वरुणाय च ।
योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः

prajāpateḥ kaśyapāya somāya varuṇāya ca |
yogeśvarebhyaśca sadā namasyāmi kṛtāñjaliḥ

नमो गणेभ्यः सप्तभ्यस्तथा लोकेषु सप्तसु ।
स्वायम्भुवे नमस्यामि ब्रह्मणे योगचक्षुषे

namo gaṇebhyaḥ saptabhyastathā lokeṣu saptasu |
svāyambhuve namasyāmi brahmaṇe yogacakṣuṣe

सोमाधारान्पितृगणान्योगमूर्त्तिधरांस्तथा ।
नमस्यामि तथा सोमं पितरं जगतामहम्

somādhārānpitṛgaṇānyogamūrttidharāṃstathā |
namasyāmi tathā somaṃ pitaraṃ jagatāmaham

अग्निरूपांस्तथैवान्यान्नमस्यामि पितॄनहम् ।
अग्निसोममयं विश्वं यत एतदशेषतः

agnirūpāṃstathaivānyānnamasyāmi pitṝnaham |
agnisomamayaṃ viśvaṃ yata etadaśeṣataḥ

ये च तेजसि ये चैते सोमसूर्य्याग्निमूर्त्तयः ।
जगत्स्वरूपिणश्चैव तथा ब्रह्मस्वरूपिणः

ye ca tejasi ye caite somasūryyāgnimūrttayaḥ |
jagatsvarūpiṇaścaiva tathā brahmasvarūpiṇaḥ

तेभ्योऽखिलेभ्यो योगिभ्यः पितृभ्यो यतमानसः ।
नमोनमो नमस्तेऽस्तु प्रसीदन्तु स्वधाभुजः

tebhyo'khilebhyo yogibhyaḥ pitṛbhyo yatamānasaḥ |
namonamo namaste'stu prasīdantu svadhābhujaḥ

एवं स्तुतास्ततस्तेन तेजसो मुनिसत्तमाः ।
निश्चक्रमुस्ते पितरो भासयन्तो दिशोदश

evaṃ stutāstatastena tejaso munisattamāḥ |
niścakramuste pitaro bhāsayanto diśodaśa

निवेदनञ्च यत्तेन पुष्पगन्धानुलेपनम् ।
तद्भूषितानथ स तान्ददृशे पुरतः स्थितान्

nivedanañca yattena puṣpagandhānulepanam |
tadbhūṣitānatha sa tāndadṛśe purataḥ sthitān

प्रणिपत्य रुचिर्भक्त्या पुनरेव कृताञ्जलिः ।
नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यमित्याह पृथगादृतः

praṇipatya rucirbhaktyā punareva kṛtāñjaliḥ |
namastubhyaṃ namastubhyamityāha pṛthagādṛtaḥ

ततः प्रसन्नाः पितरस्तमूचुर्मुनिसत्तमम् ।
वरं वृणीष्वेति स तानुवाचानतकन्धरः

tataḥ prasannāḥ pitarastamūcurmunisattamam |
varaṃ vṛṇīṣveti sa tānuvācānatakandharaḥ

प्रजानां सर्गकर्त्तृत्वमादिष्टं ब्रह्मणा मम ।
सोऽहं पत्नीमभीप्सामि धन्यां दिव्यां प्रजावतीम्

prajānāṃ sargakarttṛtvamādiṣṭaṃ brahmaṇā mama |
so'haṃ patnīmabhīpsāmi dhanyāṃ divyāṃ prajāvatīm

अत्रैव सद्यः पत्नी ते भवत्वतिमनोरमा ।
तस्याञ्च पुत्रो भविता भवतो मुनिसत्तम

atraiva sadyaḥ patnī te bhavatvatimanoramā |
tasyāñca putro bhavitā bhavato munisattama

मन्वन्तराधिपो धीमांस्त्वन्नाम्नैवोपलक्षितः ।
रुचे रौच्य इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

manvantarādhipo dhīmāṃstvannāmnaivopalakṣitaḥ |
ruce raucya iti khyātiṃ prayāsyati jagattraye

तस्यापि बहवः पुत्रा महाबलपराक्रमाः ।
भविष्यन्ति महात्मानः पृथिवीपरिपालकाः

tasyāpi bahavaḥ putrā mahābalaparākramāḥ |
bhaviṣyanti mahātmānaḥ pṛthivīparipālakāḥ

त्वं च प्रजापतिर्भूत्वा प्रजाः सृष्ट्वा चतुर्विधाः ।
क्षीणाधिकारो धर्मज्ञस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

tvaṃ ca prajāpatirbhūtvā prajāḥ sṛṣṭvā caturvidhāḥ |
kṣīṇādhikāro dharmajñastataḥ siddhimavāpsyasi

स्तोत्रेणानेन च नरो योऽस्मांस्तोष्यति भक्तितः ।
तस्य तुष्टा वयं भोगानात्मजं ध्यानमुत्तमम्

stotreṇānena ca naro yo'smāṃstoṣyati bhaktitaḥ |
tasya tuṣṭā vayaṃ bhogānātmajaṃ dhyānamuttamam

आयुरारोग्यमर्थं च पुत्रपौत्रादिकं तथा ।
वांछद्भिः सततं स्तव्याः स्तोत्रेणानेन वै यतः

āyurārogyamarthaṃ ca putrapautrādikaṃ tathā |
vāṃchadbhiḥ satataṃ stavyāḥ stotreṇānena vai yataḥ

श्राद्धेषु य इमं भक्त्या त्वस्मत्प्रीतिकरं स्तवम् ।
पठिष्यति द्विजाग्रयाणां भुंजतां पुरतः स्थितः

śrāddheṣu ya imaṃ bhaktyā tvasmatprītikaraṃ stavam |
paṭhiṣyati dvijāgrayāṇāṃ bhuṃjatāṃ purataḥ sthitaḥ

स्तोत्रश्रवणसंप्रीत्या सन्निधाने परे कृते ।
अस्माभिरक्षयं श्राद्धं तद्भविष्यत्यसंशयम्

stotraśravaṇasaṃprītyā sannidhāne pare kṛte |
asmābhirakṣayaṃ śrāddhaṃ tadbhaviṣyatyasaṃśayam

यद्यप्यश्रोत्रियं श्राद्धं यद्यप्युपहतं भवेत् ।
अन्यायोपात्तवित्तेन यदि वा कृतमन्यथा

yadyapyaśrotriyaṃ śrāddhaṃ yadyapyupahataṃ bhavet |
anyāyopāttavittena yadi vā kṛtamanyathā

अश्राद्धार्हैरुपतैरुपहारैस्तथा कृतैः ।
अकालेऽप्यथ वा देशे विधिहीनमथापि वा

aśrāddhārhairupatairupahāraistathā kṛtaiḥ |
akāle'pyatha vā deśe vidhihīnamathāpi vā

अश्रद्धया वा पुरुषैर्दम्भमाश्रित्य यत्कृतम् ।
अस्माकं तृप्तये श्राद्धन्तथाप्येतदुदीरणात्

aśraddhayā vā puruṣairdambhamāśritya yatkṛtam |
asmākaṃ tṛptaye śrāddhantathāpyetadudīraṇāt

यत्रैतत्पठ्यते श्राद्धे स्तोत्रमस्तत्सुखावहम् ।
अस्माकं जायते तृप्तिस्तत्र द्वादशावर्षिकी

yatraitatpaṭhyate śrāddhe stotramastatsukhāvaham |
asmākaṃ jāyate tṛptistatra dvādaśāvarṣikī

हेमन्ते द्वादशाब्दानि तृप्तिमेतत्प्रयच्छति ।
शिशिरे द्विगुणाब्दानि तृप्तिं स्तोत्रमिदं शुभम्

hemante dvādaśābdāni tṛptimetatprayacchati |
śiśire dviguṇābdāni tṛptiṃ stotramidaṃ śubham

वसन्ते षोडश समास्तृप्तये श्राद्धकर्मणि ।
ग्रीष्मे च षोडशैवैतत्पठितं तृप्तिकारकम्

vasante ṣoḍaśa samāstṛptaye śrāddhakarmaṇi |
grīṣme ca ṣoḍaśaivaitatpaṭhitaṃ tṛptikārakam

विकलेऽपि कृते श्राद्धे स्तोत्रेणानेन साधिते ।
वर्षासु तृप्तिरस्माकमक्षय्या जायते रुचे

vikale'pi kṛte śrāddhe stotreṇānena sādhite |
varṣāsu tṛptirasmākamakṣayyā jāyate ruce

शरत्कालेऽपि पठितं श्राद्धकाले प्रयच्छति ।
अस्माकमेतत्पुरुषैस्तृप्तिं पंचदशाब्दिकीम्

śaratkāle'pi paṭhitaṃ śrāddhakāle prayacchati |
asmākametatpuruṣaistṛptiṃ paṃcadaśābdikīm

यस्मिन् गेहे च लिखितमेतत्तिष्ठति नित्यदा ।
सन्निधानं कृते श्राद्धे तत्रास्माकं भविष्यति

yasmin gehe ca likhitametattiṣṭhati nityadā |
sannidhānaṃ kṛte śrāddhe tatrāsmākaṃ bhaviṣyati

तस्मादेतत्त्वया श्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां पुरः ।
श्रावणीयं महाभाग अस्माकं पुष्टिकारकम्

tasmādetattvayā śrāddhe viprāṇāṃ bhuñjatāṃ puraḥ |
śrāvaṇīyaṃ mahābhāga asmākaṃ puṣṭikārakam