अध्याय 62: लग्नमान, तिथियाँ और वारों के कार्य

उदयात्तु समारभ्य राशौ भानुः स्थितो हर ।
स्वराश्याद्यैर्व्रजेदह्नि षडभिः षटभिस्तथा निशि

udayāttu samārabhya rāśau bhānuḥ sthito hara |
svarāśyādyairvrajedahni ṣaḍabhiḥ ṣaṭabhistathā niśi

मीने मेषे च पञ्च स्युश्चतस्त्रो वृष कुम्भयोः ।
मकरे मिथुने तिस्त्रः पंच चापे च कर्कटे

mīne meṣe ca pañca syuścatastro vṛṣa kumbhayoḥ |
makare mithune tistraḥ paṃca cāpe ca karkaṭe

सिंहे च वृश्चिके षट् च सप्त कन्यातुले तथा ।
एता लग्नप्रमाणेन घटिकाः परिकीर्त्तिताः

siṃhe ca vṛścike ṣaṭ ca sapta kanyātule tathā |
etā lagnapramāṇena ghaṭikāḥ parikīrttitāḥ

रसपूर्वावसानेषु रसाब्धिष्वरिसागराः ।
लङ्कोदया हि तद्वत्त लग्ना मेषादयोऽथ वा

rasapūrvāvasāneṣu rasābdhiṣvarisāgarāḥ |
laṅkodayā hi tadvatta lagnā meṣādayo'tha vā

मेषलग्ने भवेद्वन्ध्या वृषे भवति कामिनी ।
मिथुने सुभगा कन्या वेश्या भवति कर्कटे

meṣalagne bhavedvandhyā vṛṣe bhavati kāminī |
mithune subhagā kanyā veśyā bhavati karkaṭe

सिंहे चैवाल्पपुत्रा च कन्यायां रूपसंयुता ।
तुलायां रूपमैश्वर्य्यं वश्चिके कर्कशा भवेत्

siṃhe caivālpaputrā ca kanyāyāṃ rūpasaṃyutā |
tulāyāṃ rūpamaiśvaryyaṃ vaścike karkaśā bhavet

सौभाग्यधनुषि स्याच्च मकरे नीचगामिनी ।
कुम्भ चैवाल्पपुत्रा स्यान्मीने वैराग्यसंयुता

saubhāgyadhanuṣi syācca makare nīcagāminī |
kumbha caivālpaputrā syānmīne vairāgyasaṃyutā

तुला कर्कटको मेषो मकरश्चैव राशयः ।
चरकार्य्याणि कुर्य्याच्च स्थिरकार्य्याणि चैव हि

tulā karkaṭako meṣo makaraścaiva rāśayaḥ |
carakāryyāṇi kuryyācca sthirakāryyāṇi caiva hi

पञ्चाननो वृषः कुम्भा वृश्चिकः स्युः स्थिराणि हि ।
कन्या धनुश्च मीनश्च मिथुनं द्विस्वभावतः

pañcānano vṛṣaḥ kumbhā vṛścikaḥ syuḥ sthirāṇi hi |
kanyā dhanuśca mīnaśca mithunaṃ dvisvabhāvataḥ

द्विस्वभावानि कर्माणि कुर्य्यादेषु विचक्षणः ।
यात्रा चरेण कर्त्तव्या प्रवेष्टव्यं स्थिरेण तु

dvisvabhāvāni karmāṇi kuryyādeṣu vicakṣaṇaḥ |
yātrā careṇa karttavyā praveṣṭavyaṃ sthireṇa tu

देवस्थापनवैवाह्यं द्विस्वभावेन कारयेत् ।
प्रतिपच्चाथ षष्ठी च नन्दा चैकादशी स्मृता

devasthāpanavaivāhyaṃ dvisvabhāvena kārayet |
pratipaccātha ṣaṣṭhī ca nandā caikādaśī smṛtā

द्वितीया सप्तमी भद्रा द्वादशी वृषभध्वज ।
जयाष्टमी तृतीया च स्मृता रुद्र त्रयोदशी

dvitīyā saptamī bhadrā dvādaśī vṛṣabhadhvaja |
jayāṣṭamī tṛtīyā ca smṛtā rudra trayodaśī

चतुर्थो नवमी रिक्ता सा वर्ज्याथ चतुर्दशी ।
पञ्चमी दशमी पूर्णा पूर्णिमा च शुभाः स्मृताः

caturtho navamī riktā sā varjyātha caturdaśī |
pañcamī daśamī pūrṇā pūrṇimā ca śubhāḥ smṛtāḥ

चरः सौम्यो गुरुः क्षिप्रो मृदुः शुक्रो रविर्ध्रुवः ।
शनिश्च दारुणो ज्ञेयो भौम उग्रः शशी समः

caraḥ saumyo guruḥ kṣipro mṛduḥ śukro ravirdhruvaḥ |
śaniśca dāruṇo jñeyo bhauma ugraḥ śaśī samaḥ

चरक्षिप्रैः प्रयातव्यं प्रवेष्टव्यं मृद्रुध्रुवैः ।
दारुणोग्रैश्च योद्धव्यं क्षत्त्रियैर्जयकाङ्क्षिभिः

carakṣipraiḥ prayātavyaṃ praveṣṭavyaṃ mṛdrudhruvaiḥ |
dāruṇograiśca yoddhavyaṃ kṣattriyairjayakāṅkṣibhiḥ

नृपाभिषेकोऽग्निकार्य्यं सोमवारे प्रशस्यते ।
सोमे तु लेपमानं च कुर्य्याच्चैव गृहादिकम्

nṛpābhiṣeko'gnikāryyaṃ somavāre praśasyate |
some tu lepamānaṃ ca kuryyāccaiva gṛhādikam

सैनापत्यं शौर्ययुद्धं शस्त्राभ्यासः कुजे स्मृतः ।
सिद्धिकार्य्यं च मन्त्रश्च यात्रा चैव बुधे स्मृता

saināpatyaṃ śauryayuddhaṃ śastrābhyāsaḥ kuje smṛtaḥ |
siddhikāryyaṃ ca mantraśca yātrā caiva budhe smṛtā

पठनं देवपूजा च वस्त्राद्याभरणं गुरौ ।
कन्यादानं गजारोहः शुक्रे स्यात्समयः स्त्रियाः

paṭhanaṃ devapūjā ca vastrādyābharaṇaṃ gurau |
kanyādānaṃ gajārohaḥ śukre syātsamayaḥ striyāḥ

स्थाप्यं गृहप्रवेशश्च गजबन्धः शनौ शुभः

sthāpyaṃ gṛhapraveśaśca gajabandhaḥ śanau śubhaḥ