पूर्व खण्ड — आचार काण्ड

अध्याय 24: गणपति, दुर्गा और त्रिपुरा का पूजन

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे त्रिपुरादिपूजानिरूपणं नम् चतुर्विशोऽध्यायः ॥

10 श्लोक · 24 में से 241

इस अध्याय में क्या होता है

गणपति, दुर्गा और त्रिपुरा का पूजन

सूत सदा स्वर्ग देने वाली पूजा बताते हैं, जो गणपति के आसन, मूर्ति और अंगमन्त्रों से आरम्भ होती है। फिर दुर्गा का आसन और मूर्ति, ह्रीं दुर्गे रक्षणि मन्त्र और उनकी नौ शक्तियाँ आती हैं, रुद्रचण्डा से चण्डिका तक। वज्र, खड्ग आदि मुद्राएँ दिखाई जाती हैं। सदाशिव के ऊपर पद्मासन पर विराजमान त्रिपुरा का पूजन ऐं क्लीं सौः त्रिपुरायै नमः और बीजाक्षरों की माला से होता है। उनके चारों ओर ब्रह्माणी, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, इन्द्राणी, चामुण्डा और चण्डिका, फिर आठ भैरव, तथा रति, प्रीति, कामदेव और उनके पाँच बाण, बटुक और क्षेत्रपाल पूजे जाते हैं। त्रिपुरा का ध्यान श्वेत वर्ण, अक्षमाला और पुस्तक लिए, वर और अभय मुद्रा वाली देवी के रूप में होता है। एक लाख जप और होम से वे सिद्धि देती हैं।

सूत उवाच

24.1

वक्ष्ये गणादिकाः पूजाः सर्वदा स्वर्गदाः पराः ।
गणासनं गणमूर्त्तिं गणाधिपतिमर्च्चयेत्

vakṣye gaṇādikāḥ pūjāḥ sarvadā svargadāḥ parāḥ |
gaṇāsanaṃ gaṇamūrttiṃ gaṇādhipatimarccayet

24.2

गामादिहृदयाद्यंगं दुर्गाया गुरुपादुकाः ।
दुर्गासनं च तन्मूर्त्तिं ह्रीं दुर्गे रक्षणीति च

gāmādihṛdayādyaṃgaṃ durgāyā gurupādukāḥ |
durgāsanaṃ ca tanmūrttiṃ hrīṃ durge rakṣaṇīti ca

24.3

ह्रृदादिकं नव शक्त्यो रुद्रचण्डा प्रचण्डया ।
चण्डोग्रा चण्डनायिका चण्डा चण्डवती क्रमात्

hrṛdādikaṃ nava śaktyo rudracaṇḍā pracaṇḍayā |
caṇḍogrā caṇḍanāyikā caṇḍā caṇḍavatī kramāt

24.4

चण्रूपा चण्डिकाख्या दुर्गेदुर्गेऽथ रक्षिणि ।
वज्रखड्गादिका मुद्राः शिवाद्या वह्निदेशतः

caṇrūpā caṇḍikākhyā durgedurge'tha rakṣiṇi |
vajrakhaḍgādikā mudrāḥ śivādyā vahnideśataḥ

24.5

सदाशिवमहाप्रेतपद्मासनमथापि वा ।
ऐं क्लीं
सौस्त्रिपुरायै नमः ।
ॐ ह्रां ह्रीं क्षें क्षैं स्त्रीं स्कीं रों स्फें स्फीं शां पद्मासनं च मूर्त्तिं च त्रिपुराह्रृदयादिकम्

sadāśivamahāpretapadmāsanamathāpi vā |
aiṃ klīṃ
saustripurāyai namaḥ |
oṃ hrāṃ hrīṃ kṣeṃ kṣaiṃ strīṃ skīṃ roṃ spheṃ sphīṃ śāṃ padmāsanaṃ ca mūrttiṃ ca tripurāhrṛdayādikam

24.6

पीठाम्बुजे तु ब्राहयादीर्ब्रह्माणी च महेश्वरी ।
कौमारी वैष्णवी पूज्या वाराही चेन्द्रदेवता

pīṭhāmbuje tu brāhayādīrbrahmāṇī ca maheśvarī |
kaumārī vaiṣṇavī pūjyā vārāhī cendradevatā

24.7

चामुण्डा चण्डिका पूज्या भैरवाख्यांस्ततो यजेत् ।
असितांगोरुरुश्चण्डः क्रोध उन्मत्तभैरवः

cāmuṇḍā caṇḍikā pūjyā bhairavākhyāṃstato yajet |
asitāṃgoruruścaṇḍaḥ krodha unmattabhairavaḥ

24.8

कपाली भीषणश्चैव संहारश्चाष्ट भैरवाः ।
रतिः प्रीतिः कामदेवः पञ्च बाणाश्च योगिनी

kapālī bhīṣaṇaścaiva saṃhāraścāṣṭa bhairavāḥ |
ratiḥ prītiḥ kāmadevaḥ pañca bāṇāśca yoginī

24.9

वटुकं दुर्गया विघ्नराजो गुरुश्च क्षेत्रपः ।
पद्मगर्भे मण्डले च त्रिकोणे चिन्तयेद्धृदि

vaṭukaṃ durgayā vighnarājo guruśca kṣetrapaḥ |
padmagarbhe maṇḍale ca trikoṇe cintayeddhṛdi

24.10

शुक्लां वरदाक्षसूत्रपुस्ताभयसमन्विताम् ।
लक्षजप्याच्च होमाच्च त्रिपुरा सिद्धिदा भवेत्

śuklāṃ varadākṣasūtrapustābhayasamanvitām |
lakṣajapyācca homācca tripurā siddhidā bhavet

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)