अध्याय 197: सर्पविष हरने वाली गारुड़ विद्या

गारुडं संप्रवक्ष्यामि गरुडेन ह्युदीरितम् ।
कश्यपाय सुमित्रेण विषहृद्येन गारुडः

gāruḍaṃ saṃpravakṣyāmi garuḍena hyudīritam |
kaśyapāya sumitreṇa viṣahṛdyena gāruḍaḥ

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेवच ।
क्षित्यादिष्वेव वर्गाश्च ह्येते वै मण्डलाधिपाः

pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśamevaca |
kṣityādiṣveva vargāśca hyete vai maṇḍalādhipāḥ

पञ्चतत्त्वे स्थिता देवाः प्राप्यन्ते विष्णुसेवकैः ।
दीर्घस्वरविभिन्नाश्च नपुंसकविवर्जिताः

pañcatattve sthitā devāḥ prāpyante viṣṇusevakaiḥ |
dīrghasvaravibhinnāśca napuṃsakavivarjitāḥ

सषडङ्गः शिवः प्रोक्तो हृच्छिरश्च शिखा क्रमात् ।
कवचं नेत्रमस्त्रं स्यान्न्यासः स्वस्थलसंस्थितिः

saṣaḍaṅgaḥ śivaḥ prokto hṛcchiraśca śikhā kramāt |
kavacaṃ netramastraṃ syānnyāsaḥ svasthalasaṃsthitiḥ

सर्वसिद्धिप्रदस्यान्ते कालवह्निर धोऽनिलः ।
षष्ठस्वरसमायुक्तमर्धेन्दुसंयुतं परम्

sarvasiddhipradasyānte kālavahnira dho'nilaḥ |
ṣaṣṭhasvarasamāyuktamardhendusaṃyutaṃ param

परापरविभिन्नाश्च शिवस्योर्ध्वाध ईरिताः ।
रेफेणाङ्गेषु सर्वत्र न्यासं कुर्याद्यथाविधि

parāparavibhinnāśca śivasyordhvādha īritāḥ |
repheṇāṅgeṣu sarvatra nyāsaṃ kuryādyathāvidhi

हृदि पाणितले देहे कर्णे नेत्रे करोति च ।
जपात्तु सर्वसिद्धिः स्याच्चतुर्वक्त्रसमायुताम्

hṛdi pāṇitale dehe karṇe netre karoti ca |
japāttu sarvasiddhiḥ syāccaturvaktrasamāyutām

चतुरश्रां सुविस्तारं पीतवर्णान्तु चिन्तयेत् ।
पृथिवीं चेन्द्रदेवत्यां मध्ये वरुणमण्डलम्

caturaśrāṃ suvistāraṃ pītavarṇāntu cintayet |
pṛthivīṃ cendradevatyāṃ madhye varuṇamaṇḍalam

मध्ये पद्मं तथायुक्तमर्धचन्द्रं सुशीतलम् ।
इन्द्रनीलद्युतिं सौम्यमथवाग्नेयमण्डलम्

madhye padmaṃ tathāyuktamardhacandraṃ suśītalam |
indranīladyutiṃ saumyamathavāgneyamaṇḍalam

त्रिकोणं स्वस्थिकैर्युक्तं ज्वालामा लानलं स्मरेत् ।
भिन्नाञ्जननिभाकारं स्ववृत्तं बिन्दुभूषितम्

trikoṇaṃ svasthikairyuktaṃ jvālāmā lānalaṃ smaret |
bhinnāñjananibhākāraṃ svavṛttaṃ bindubhūṣitam

क्षीरोर्मिसदृशाकारं शुद्धस्फटिकवर्चसम् ।
प्लावयन्तं जगत्सर्वं व्योमामृतमनुंस्मरेत्

kṣīrormisadṛśākāraṃ śuddhasphaṭikavarcasam |
plāvayantaṃ jagatsarvaṃ vyomāmṛtamanuṃsmaret

वासुकिः शङ्खपालश्च स्थितौ पार्थिवमण्डले ।
कर्कोटः पद्मनाभश्च वारुणे तौ व्यवस्थितौ

vāsukiḥ śaṅkhapālaśca sthitau pārthivamaṇḍale |
karkoṭaḥ padmanābhaśca vāruṇe tau vyavasthitau

आग्नेये चापि कुलिकस्तक्षश्चैव महाब्जकौ ।
वायुमण्डलसंस्थौ च पञ्च भूतानि विन्यसेत्

āgneye cāpi kulikastakṣaścaiva mahābjakau |
vāyumaṇḍalasaṃsthau ca pañca bhūtāni vinyaset

अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तमनुलोमविलोमतः ।
पर्वसन्धिषु च न्यस्या जया च विजया तथा

aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntamanulomavilomataḥ |
parvasandhiṣu ca nyasyā jayā ca vijayā tathā

आस्यादिस्वपुरस्थाने न्यस्याच्छिवपडङ्गकम् ।
कनिष्ठादौ हृदादौ च शिखायां करयोर्न्यसेत्

āsyādisvapurasthāne nyasyācchivapaḍaṅgakam |
kaniṣṭhādau hṛdādau ca śikhāyāṃ karayornyaset

व्यापकन्तु तत्वपूर्वं क्रमादङ्गुलिपर्वसु ।
भूतानाञ्च पुनर्न्यासः शिवाङ्गानि तथैव च

vyāpakantu tatvapūrvaṃ kramādaṅguliparvasu |
bhūtānāñca punarnyāsaḥ śivāṅgāni tathaiva ca

प्रणवादिनमश्चान्ते नाम्नैव च समन्वितः ।
सर्वमन्त्रेषु कथितो विधिः स्थापनपूजने

praṇavādinamaścānte nāmnaiva ca samanvitaḥ |
sarvamantreṣu kathito vidhiḥ sthāpanapūjane

आद्याक्षरं तन्नाम्नश्च मन्त्रोऽयं परिकीर्तितः ।
अष्टानां नागजातीनां मन्त्रः सान्निध्यकारकः

ādyākṣaraṃ tannāmnaśca mantro'yaṃ parikīrtitaḥ |
aṣṭānāṃ nāgajātīnāṃ mantraḥ sānnidhyakārakaḥ

ओं स्वाहा क्रमशश्चैव पञ्चभूतपुरोगतम् ।
एष साक्षाद्भवेत्तार्क्ष्यः सर्वकर्मप्रसाधकः

oṃ svāhā kramaśaścaiva pañcabhūtapurogatam |
eṣa sākṣādbhavettārkṣyaḥ sarvakarmaprasādhakaḥ

करन्यासं स्वरैः कृत्वा शरीरे तु पुनर्न्यसेत् ।
ज्वलन्तं चिन्तयेत्प्राणमात्मसंशुद्धिकारकम्

karanyāsaṃ svaraiḥ kṛtvā śarīre tu punarnyaset |
jvalantaṃ cintayetprāṇamātmasaṃśuddhikārakam

बीजन्तु चिन्तयेत्पश्चाद्वर्षान्तममृतात्मकम् ।
एवञ्चाप्यायनं कृत्वा मूर्ध्नि सञ्चिन्त्य चात्मनः

bījantu cintayetpaścādvarṣāntamamṛtātmakam |
evañcāpyāyanaṃ kṛtvā mūrdhni sañcintya cātmanaḥ

पृथिवीं पादयोर्दद्यात्तप्तकाञ्चनसप्रभाम् ।
अशेषभुवनाकीर्णां लोकपालसमन्विताम्

pṛthivīṃ pādayordadyāttaptakāñcanasaprabhām |
aśeṣabhuvanākīrṇāṃ lokapālasamanvitām

एतां भगवतीं पृथ्वीं स्वदेहे विन्यसेद्बुधः ।
श्यामवर्णमयं ध्यायेत्पृथिवीद्विगुणं भवेत्

etāṃ bhagavatīṃ pṛthvīṃ svadehe vinyasedbudhaḥ |
śyāmavarṇamayaṃ dhyāyetpṛthivīdviguṇaṃ bhavet

ज्वालामालाकुलं दीप्तमाब्रह्मभुवनान्तकम् ।
नाभिग्रीवान्तरे न्यस्य त्रिकोणं मण्डलं रवेः

jvālāmālākulaṃ dīptamābrahmabhuvanāntakam |
nābhigrīvāntare nyasya trikoṇaṃ maṇḍalaṃ raveḥ

भिन्नाञ्जननिभाकारं निखिलं व्याप्य संस्थितम् ।
आत्ममूर्तिस्थितं ध्यायेद्वायव्यं तीक्ष्णमण्डलम्

bhinnāñjananibhākāraṃ nikhilaṃ vyāpya saṃsthitam |
ātmamūrtisthitaṃ dhyāyedvāyavyaṃ tīkṣṇamaṇḍalam

सिखोपरि स्थितं दिव्यं शुद्धस्फटिकवर्चसम् ।
अप्रमाणमहाव्योमव्यापकं चामृतोपमम्

sikhopari sthitaṃ divyaṃ śuddhasphaṭikavarcasam |
apramāṇamahāvyomavyāpakaṃ cāmṛtopamam

भूतन्यासं पुरा कृत्वा नागानाञ्च यथाक्रमम् ।
लकारान्ता बिन्दुयुता मन्त्रा भूतक्रमेण तु

bhūtanyāsaṃ purā kṛtvā nāgānāñca yathākramam |
lakārāntā binduyutā mantrā bhūtakrameṇa tu

शिवबीजं ततो दद्यात्ततो ध्यायेच्च मण्डलम् ।
योयस्य क्रमाख्यातो मण्डलस्य विचक्षणः ।
तस्य तच्चिन्तयेद्वर्णं कर्मकाले विधानवित्

śivabījaṃ tato dadyāttato dhyāyecca maṇḍalam |
yoyasya kramākhyāto maṇḍalasya vicakṣaṇaḥ |
tasya taccintayedvarṇaṃ karmakāle vidhānavit

पादपक्षैस्तथा चञ्चत्कृष्णनागैर्विभूषितम् ।
तार्क्ष्यं ध्यायेत्ततो नित्यं विषे स्थावरजङ्गमे

pādapakṣaistathā cañcatkṛṣṇanāgairvibhūṣitam |
tārkṣyaṃ dhyāyettato nityaṃ viṣe sthāvarajaṅgame

ग्रहभूतपिशाचे च डाकिनीयक्षराक्षसे ।
नागैर्विवेष्टितं कृत्वा स्वदेहे विन्यसेच्छिवम्

grahabhūtapiśāce ca ḍākinīyakṣarākṣase |
nāgairviveṣṭitaṃ kṛtvā svadehe vinyasecchivam

द्विधा न्यासः समाख्यातो नागानां चैव भूतयोः ।
एवं ध्यात्वा कर्म कुर्यादात्मतत्त्वादिकं क्रमात्

dvidhā nyāsaḥ samākhyāto nāgānāṃ caiva bhūtayoḥ |
evaṃ dhyātvā karma kuryādātmatattvādikaṃ kramāt

त्रितत्त्वं प्रथं दत्त्वा सिवतत्त्वं ततः परम् ।
यथा देहे तथा देवे अङ्गुलीनां च पर्वसु

tritattvaṃ prathaṃ dattvā sivatattvaṃ tataḥ param |
yathā dehe tathā deve aṅgulīnāṃ ca parvasu

देहे न्यासं पुरा कृत्वा ह्यनुलोमविलोमतः ।
कन्दं नालं तथा पद्मं धर्मं ज्ञानादिमेव च

dehe nyāsaṃ purā kṛtvā hyanulomavilomataḥ |
kandaṃ nālaṃ tathā padmaṃ dharmaṃ jñānādimeva ca

द्वितीयस्वरसम्भिन्नं वर्गान्तेन तु पूजयेत् ।
शौमिति कर्णिकामध्ये मूर्ध्नि रेफेण संयुतम्

dvitīyasvarasambhinnaṃ vargāntena tu pūjayet |
śaumiti karṇikāmadhye mūrdhni repheṇa saṃyutam

अकचटतपयशा वर्गाः पूर्वादिके न्यसेत् ।
पत्रान्तकेसरान्ते तु द्वौ द्वौ पूर्वादिकौ तथा

akacaṭatapayaśā vargāḥ pūrvādike nyaset |
patrāntakesarānte tu dvau dvau pūrvādikau tathā

केशरे तु स्वरान्न्यस्यादीशान्तान्षोडशार्चयेत् ।
वामाद्याः शक्तयः प्रोक्तास्त्रितत्त्वन्तु ततो न्यसेत्

keśare tu svarānnyasyādīśāntānṣoḍaśārcayet |
vāmādyāḥ śaktayaḥ proktāstritattvantu tato nyaset

आवाहयेत्ततो मर्ध्नि शिवमङ्गं ततः परम् ।
कर्णिकायां न्यसेद्देवं सांगं तत्र पुरः सरम्

āvāhayettato mardhni śivamaṅgaṃ tataḥ param |
karṇikāyāṃ nyaseddevaṃ sāṃgaṃ tatra puraḥ saram

पृतिवी पश्चिमे पत्रे आपश्चोत्तरसंस्थिताः ।
तेजस्तु दक्षिणे पत्रे वायुं पूर्वेण पूजयेत्

pṛtivī paścime patre āpaścottarasaṃsthitāḥ |
tejastu dakṣiṇe patre vāyuṃ pūrveṇa pūjayet

स्वबीजं मूर्तिरूपन्तु प्रागुक्तं पारकल्पयेत् ।
यं वायुमूलं नैरृत्ये रेफस्त्वनलसंस्थितः

svabījaṃ mūrtirūpantu prāguktaṃ pārakalpayet |
yaṃ vāyumūlaṃ nairṛtye rephastvanalasaṃsthitaḥ

वं च त्वीशे सदा पूज्य ओं हृदिस्थञ्च पूजयेत् ।
तन्मात्रान्भूतमात्रांस्तान्बहिरेव प्रपूजयेत्

vaṃ ca tvīśe sadā pūjya oṃ hṛdisthañca pūjayet |
tanmātrānbhūtamātrāṃstānbahireva prapūjayet

शिवाङ्गानि ततः पश्चाद्ध्यात्वा संपूजयेत्ततः ।
आग्नेय्यां हृदयं पूज्य शिर ईशानगोचरे

śivāṅgāni tataḥ paścāddhyātvā saṃpūjayettataḥ |
āgneyyāṃ hṛdayaṃ pūjya śira īśānagocare

नैरृत्ये तु शिखां दद्याद्वायव्यां कवचं न्यसेत् ।
अस्त्रन्तु बाह्यतो दद्यान्नेत्रमुत्तरसंस्थितम्

nairṛtye tu śikhāṃ dadyādvāyavyāṃ kavacaṃ nyaset |
astrantu bāhyato dadyānnetramuttarasaṃsthitam

पत्राग्रे कर्णिकग्रे तु बीजानि परिपूजयेत् ।
अनन्तादिकुलीरान्ता अष्टौ नागाः क्रमात्स्थिताः

patrāgre karṇikagre tu bījāni paripūjayet |
anantādikulīrāntā aṣṭau nāgāḥ kramātsthitāḥ

पूर्वादिकक्रमेणैव त्वीशपर्यन्तमेव च ।
पूजयेच्च सदा मन्त्री विधानेन पृथक्पृथक्

pūrvādikakrameṇaiva tvīśaparyantameva ca |
pūjayecca sadā mantrī vidhānena pṛthakpṛthak

हृदि पद्मे विधानेन शिलादौ दत्तमण्डले ।
एतत्कार्यं समुद्दिष्टं नित्यनैमित्तिकेऽपि च

hṛdi padme vidhānena śilādau dattamaṇḍale |
etatkāryaṃ samuddiṣṭaṃ nityanaimittike'pi ca

आत्मानं चिन्तयेन्नित्यं कामरूपं मनोहरम् ।
प्लावयन्तं जगत्सर्वं सृष्टिसंहारकारकम्

ātmānaṃ cintayennityaṃ kāmarūpaṃ manoharam |
plāvayantaṃ jagatsarvaṃ sṛṣṭisaṃhārakārakam

ज्वालामालाभिरुद्दीप्तं आब्रह्मभुवनान्तकम् ।
दशबाहुं चतुर्वक्त्रं पिङ्गाक्षं शूलपाणिनम्

jvālāmālābhiruddīptaṃ ābrahmabhuvanāntakam |
daśabāhuṃ caturvaktraṃ piṅgākṣaṃ śūlapāṇinam

दंष्ट्राकरालमत्युग्रं त्रिनेत्रं शशिशेखरम् ।
भैरवन्तु स्मरेत्सिद्ध्यै गरुडं सर्वकर्मसु

daṃṣṭrākarālamatyugraṃ trinetraṃ śaśiśekharam |
bhairavantu smaretsiddhyai garuḍaṃ sarvakarmasu

नागानां नाशनार्थाय गरुडं भीमभीषणम् ।
पादौ पातालं संस्थौ च दिशः पक्षास्तु संश्रिताः

nāgānāṃ nāśanārthāya garuḍaṃ bhīmabhīṣaṇam |
pādau pātālaṃ saṃsthau ca diśaḥ pakṣāstu saṃśritāḥ

सप्त स्वर्गा उरसि च ब्रह्माण्डं कण्ठमाश्रितम् ।
पूर्वादीशानपर्यन्तं शिरस्तस्य विचिन्तयेत्

sapta svargā urasi ca brahmāṇḍaṃ kaṇṭhamāśritam |
pūrvādīśānaparyantaṃ śirastasya vicintayet

सदाशिवशिखान्तस्थं शक्तित्रितयमेव च ।
परात्परं शिवं साक्षात्तार्क्ष्यं भुवननायकम्

sadāśivaśikhāntasthaṃ śaktitritayameva ca |
parātparaṃ śivaṃ sākṣāttārkṣyaṃ bhuvananāyakam

त्रिनेत्रमुग्ररूपञ्च विषनागक्षयङ्करम् ।
ग्रसनं भीमवक्त्रं च गरुडं मन्त्रविग्रहम्

trinetramugrarūpañca viṣanāgakṣayaṅkaram |
grasanaṃ bhīmavaktraṃ ca garuḍaṃ mantravigraham

कालाग्निमिव दीप्तं च चिन्तयेत्सर्वकर्मसु ।
एवं न्यासविधिं कृत्वा यद्यन्मनसि चिन्तयेत्

kālāgnimiva dīptaṃ ca cintayetsarvakarmasu |
evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā yadyanmanasi cintayet

तत्तदेव भवेत्साध्यं नरो वै गरुडायते ।
प्रेता भूतास्तथा यक्षा नागा गन्धर्वराक्षसाः ।
दर्शनात्तस्य नश्यन्ति ज्वराश्चातुर्थिकादयः

tattadeva bhavetsādhyaṃ naro vai garuḍāyate |
pretā bhūtāstathā yakṣā nāgā gandharvarākṣasāḥ |
darśanāttasya naśyanti jvarāścāturthikādayaḥ

एवं स गरुडं प्रोचे गरुडः कश्यपाय च ।
महेश्वरो यथा गौरीं प्राह विद्यां तथा शृणु

evaṃ sa garuḍaṃ proce garuḍaḥ kaśyapāya ca |
maheśvaro yathā gaurīṃ prāha vidyāṃ tathā śṛṇu