अध्याय 144: हरिवंश: श्रीकृष्ण की लीलाएँ

हरिवंशं प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यमुत्तमम् ।
वसुदेवात्तु देवक्यां वासुदेवो बलोऽभवत्

harivaṃśaṃ pravakṣyāmi kṛṣṇamāhātmyamuttamam |
vasudevāttu devakyāṃ vāsudevo balo'bhavat

धर्मादिरक्षणार्थाय ह्यधर्मादिविनष्टये ।
कृष्णः पीत्वा स्तनौ गाढं पूतनामनयत्क्षयम्

dharmādirakṣaṇārthāya hyadharmādivinaṣṭaye |
kṛṣṇaḥ pītvā stanau gāḍhaṃ pūtanāmanayatkṣayam

शकटः परिवृत्तोऽथ भग्नौ च यमलार्जुनौ ।
दमितः कालियो नागो धेनुको विनिपातितः

śakaṭaḥ parivṛtto'tha bhagnau ca yamalārjunau |
damitaḥ kāliyo nāgo dhenuko vinipātitaḥ

धृतो गोवर्धनः शैल इन्द्रेण परिपूजितः ।
भारावतरणं चक्रे प्रतिज्ञां कृतवान्हरिः

dhṛto govardhanaḥ śaila indreṇa paripūjitaḥ |
bhārāvataraṇaṃ cakre pratijñāṃ kṛtavānhariḥ

रक्षणायार्जुनादेश्च ह्यरिष्टादिर्निपातितः ।
केशी विनिहतो दैत्यो गोपाद्याः परितोषिताः

rakṣaṇāyārjunādeśca hyariṣṭādirnipātitaḥ |
keśī vinihato daityo gopādyāḥ paritoṣitāḥ

चाणूरो मुष्टिको मल्लः कंसो मञ्चान्निपातितः ।
रुक्मिणीसत्यभामाद्याः ह्यष्टौ पत्न्यो हरेः पराः

cāṇūro muṣṭiko mallaḥ kaṃso mañcānnipātitaḥ |
rukmiṇīsatyabhāmādyāḥ hyaṣṭau patnyo hareḥ parāḥ

षोढश स्त्रीसहस्राणि ह्यन्यान्यास महात्मनः ।
तासां पुत्राश्च पौत्राद्याः शतशोऽथ सहस्रशः

ṣoḍhaśa strīsahasrāṇi hyanyānyāsa mahātmanaḥ |
tāsāṃ putrāśca pautrādyāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

रुक्मिण्याञ्चैव प्रद्युम्नो न्यवधीच्छंबरञ्च यः ।
तस्य पुत्रोऽनिरुद्धोऽभूदुषाबाणसुतापतिः

rukmiṇyāñcaiva pradyumno nyavadhīcchaṃbarañca yaḥ |
tasya putro'niruddho'bhūduṣābāṇasutāpatiḥ

हरिशकरयोर्यत्र महायुद्धं बभूव ह ।
बाणबाहुसहस्रञ्च च्छिन्नं बाहुद्वयं ह्यभूत्

hariśakarayoryatra mahāyuddhaṃ babhūva ha |
bāṇabāhusahasrañca cchinnaṃ bāhudvayaṃ hyabhūt

नरको निहतो येन पारिजातं जहार यः ।
बलश्च शिसुपालश्च हतश्च द्विविदः कपिः

narako nihato yena pārijātaṃ jahāra yaḥ |
balaśca śisupālaśca hataśca dvividaḥ kapiḥ

अनिरुद्धादभूद्वज्रः स च राजा गते हरौ ।
सन्दीपनिं गुरुञ्चक्रे सपुत्रञ्च चकार सः ।
मथुरायां चोग्रसेनं पालनं च दिवौकसाम्

aniruddhādabhūdvajraḥ sa ca rājā gate harau |
sandīpaniṃ guruñcakre saputrañca cakāra saḥ |
mathurāyāṃ cograsenaṃ pālanaṃ ca divaukasām