अध्याय 17: प्रभु का अदिति का पुत्र बनने का वचन

इत्युक्ता सादिती राजन् स्वभर्त्रा कश्यपेन वै ।
अन्वतिष्ठद् व्रतमिदं द्वादशाहं अतन्द्रिता

ityuktā sāditī rājan svabhartrā kaśyapena vai |
anvatiṣṭhad vratamidaṃ dvādaśāhaṃ atandritā

चिन्तयन्ति एकया बुद्ध्या महापुरुषमीश्वरम् ।
प्रगृह्येन्द्रियदुष्टाश्वान् मनसा बुद्धिसारथिः

cintayanti ekayā buddhyā mahāpuruṣamīśvaram |
pragṛhyendriyaduṣṭāśvān manasā buddhisārathiḥ

मनश्चैकाग्रया बुद्ध्या भगवति अखिलात्मनि ।
वासुदेवे समाधाय चचार ह पयोव्रतम्

manaścaikāgrayā buddhyā bhagavati akhilātmani |
vāsudeve samādhāya cacāra ha payovratam

तस्याः प्रादुरभूत् तात भगवान् आदिपुरुषः ।
पीतवासाश्चतुर्बाहुः शंखचक्रगदाधरः

tasyāḥ prādurabhūt tāta bhagavān ādipuruṣaḥ |
pītavāsāścaturbāhuḥ śaṃkhacakragadādharaḥ

तं नेत्रगोचरं वीक्ष्य सहसोत्थाय सादरम् ।
ननाम भुवि कायेन दण्डवत् प्रीतिविह्वला

taṃ netragocaraṃ vīkṣya sahasotthāya sādaram |
nanāma bhuvi kāyena daṇḍavat prītivihvalā

सोत्थाय बद्धाञ्जलिरीडितुं स्थिता
नोत्सेह आनन्दजलाकुलेक्षणा ।
बभूव तूष्णीं पुलकाकुलाकृतिः
तद् दर्शनात्युत्सवगात्रवेपथुः

sotthāya baddhāñjalirīḍituṃ sthitā
notseha ānandajalākulekṣaṇā |
babhūva tūṣṇīṃ pulakākulākṛtiḥ
tad darśanātyutsavagātravepathuḥ

प्रीत्या शनैर्गद्गदया गिरा हरिं
तुष्टाव सा देव्यदितिः कुरूद्वह ।
उद्वीक्षती सा पिबतीव चक्षुषा
रमापतिं यज्ञपतिं जगत्पतिम्

prītyā śanairgadgadayā girā hariṃ
tuṣṭāva sā devyaditiḥ kurūdvaha |
udvīkṣatī sā pibatīva cakṣuṣā
ramāpatiṃ yajñapatiṃ jagatpatim

यज्ञेश यज्ञपुरुषाच्युत तीर्थपाद
तीर्थश्रवः श्रवणमंगलनामधेय ।
आपन्नलोकवृजिनोपशमोदयाद्य
शं नः कृधीश भगवन् असि दीननाथः

yajñeśa yajñapuruṣācyuta tīrthapāda
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṃgalanāmadheya |
āpannalokavṛjinopaśamodayādya
śaṃ naḥ kṛdhīśa bhagavan asi dīnanāthaḥ

विश्वाय विश्वभवनस्थितिसंयमाय
स्वैरं गृहीतपुरुशक्तिगुणाय भूम्ने ।
स्वस्थाय शश्वदुपबृंहितपूर्णबोध
व्यापादितात्मतमसे हरये नमस्ते

viśvāya viśvabhavanasthitisaṃyamāya
svairaṃ gṛhītapuruśaktiguṇāya bhūmne |
svasthāya śaśvadupabṛṃhitapūrṇabodha
vyāpāditātmatamase haraye namaste

आयुः परं वपुरभीष्टमतुल्यलक्ष्मीः
द्योभूरसाः सकलयोगगुणास्त्रिवर्गः ।
ज्ञानं च केवलमनन्त भवन्ति तुष्टात्
त्वत्तो नृणां किमु सपत्नजयादिराशीः

āyuḥ paraṃ vapurabhīṣṭamatulyalakṣmīḥ
dyobhūrasāḥ sakalayogaguṇāstrivargaḥ |
jñānaṃ ca kevalamananta bhavanti tuṣṭāt
tvatto nṛṇāṃ kimu sapatnajayādirāśīḥ

अदित्यैवं स्तुतो राजन् भगवान् पुष्करेक्षणः ।
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानां इति होवाच भारत

adityaivaṃ stuto rājan bhagavān puṣkarekṣaṇaḥ |
kṣetrajñaḥ sarvabhūtānāṃ iti hovāca bhārata

देवमातर्भवत्या मे विज्ञातं चिरकांक्षितम् ।
यत् सपत्नैः हृतश्रीणां च्यावितानां स्वधामतः

devamātarbhavatyā me vijñātaṃ cirakāṃkṣitam |
yat sapatnaiḥ hṛtaśrīṇāṃ cyāvitānāṃ svadhāmataḥ

तान्विनिर्जित्य समरे दुर्मदान् असुरर्षभान् ।
प्रतिलब्धजयश्रीभिः पुत्रैः इच्छसि उपासितुम्

tānvinirjitya samare durmadān asurarṣabhān |
pratilabdhajayaśrībhiḥ putraiḥ icchasi upāsitum

इन्द्रज्येष्ठैः स्वतनयैः हतानां युधि विद्विषाम् ।
स्त्रियो रुदन्तीरासाद्य द्रष्टुमिच्छसि दुःखिताः

indrajyeṣṭhaiḥ svatanayaiḥ hatānāṃ yudhi vidviṣām |
striyo rudantīrāsādya draṣṭumicchasi duḥkhitāḥ

आत्मजान् सुसमृद्धान् त्व प्रत्याहृतयशःश्रियः ।
नाकपृष्ठं अधिष्ठाय क्रीडतो द्रष्टुमिच्छसि

ātmajān susamṛddhān tva pratyāhṛtayaśaḥśriyaḥ |
nākapṛṣṭhaṃ adhiṣṭhāya krīḍato draṣṭumicchasi

प्रायोऽधुना तेऽसुरयूथनाथा
अपारणीया इति देवि मे मतिः ।
यत्तेऽनुकूलेश्वरविप्रगुप्ता
न विक्रमस्तत्र सुखं ददाति

prāyo'dhunā te'surayūthanāthā
apāraṇīyā iti devi me matiḥ |
yatte'nukūleśvaravipraguptā
na vikramastatra sukhaṃ dadāti

अथाप्युपायो मम देवि चिन्त्यः
सन्तोषितस्य व्रतचर्यया ते ।
ममार्चनं नार्हति गन्तुमन्यथा
श्रद्धानुरूपं फलहेतुकत्वात्

athāpyupāyo mama devi cintyaḥ
santoṣitasya vratacaryayā te |
mamārcanaṃ nārhati gantumanyathā
śraddhānurūpaṃ phalahetukatvāt

त्वयार्चितश्चाहमपत्यगुप्तये
पयोव्रतेनानुगुणं समीडितः ।
स्वांशेन पुत्रत्वमुपेत्य ते सुतान्
गोप्तास्मि मारीचतपस्यधिष्ठितः

tvayārcitaścāhamapatyaguptaye
payovratenānuguṇaṃ samīḍitaḥ |
svāṃśena putratvamupetya te sutān
goptāsmi mārīcatapasyadhiṣṭhitaḥ

उपधाव पतिं भद्रे प्रजापतिं अकल्मषम् ।
मां च भावयती पत्यौ एवं रूपमवस्थितम्

upadhāva patiṃ bhadre prajāpatiṃ akalmaṣam |
māṃ ca bhāvayatī patyau evaṃ rūpamavasthitam

नैतत् परस्मा आख्येयं पृष्टयापि कथञ्चन ।
सर्वं संपद्यते देवि देवगुह्यं सुसंवृतम्

naitat parasmā ākhyeyaṃ pṛṣṭayāpi kathañcana |
sarvaṃ saṃpadyate devi devaguhyaṃ susaṃvṛtam

एतावदुक्त्वा भगवान् तत्रैवान्तरधीयत ।
अदितिर्दुर्लभं लब्ध्वा हरेर्जन्मात्मनि प्रभोः

etāvaduktvā bhagavān tatraivāntaradhīyata |
aditirdurlabhaṃ labdhvā harerjanmātmani prabhoḥ

उपाधावत् पतिं भक्त्या परया कृतकृत्यवत् ।
स वै समाधियोगेन कश्यपस्तदबुध्यत

upādhāvat patiṃ bhaktyā parayā kṛtakṛtyavat |
sa vai samādhiyogena kaśyapastadabudhyata

प्रविष्टं आत्मनि हरेः अंशं हि अवितथेक्षणः ।
सोऽदित्यां वीर्यमाधत्त तपसा चिरसम्भृतम् ।
समाहितमना राजन् दारुण्यग्निं यथानिलः

praviṣṭaṃ ātmani hareḥ aṃśaṃ hi avitathekṣaṇaḥ |
so'dityāṃ vīryamādhatta tapasā cirasambhṛtam |
samāhitamanā rājan dāruṇyagniṃ yathānilaḥ

अदितेर्धिष्ठितं गर्भं भगवन्तं सनातनम् ।
हिरण्यगर्भो विज्ञाय समीडे गुह्यनामभिः

aditerdhiṣṭhitaṃ garbhaṃ bhagavantaṃ sanātanam |
hiraṇyagarbho vijñāya samīḍe guhyanāmabhiḥ

जयोरुगाय भगवन् उरुक्रम नमोऽस्तु ते ।
नमो ब्रह्मण्यदेवाय त्रिगुणाय नमो नमः

jayorugāya bhagavan urukrama namo'stu te |
namo brahmaṇyadevāya triguṇāya namo namaḥ

नमस्ते पृश्निगर्भाय वेदगर्भाय वेधसे ।
त्रिनाभाय त्रिपृष्ठाय शिपिविष्टाय विष्णवे

namaste pṛśnigarbhāya vedagarbhāya vedhase |
trinābhāya tripṛṣṭhāya śipiviṣṭāya viṣṇave

त्वमादिरन्तो भुवनस्य मध्यं
अनन्तशक्तिं पुरुषं यमाहुः ।
कालो भवानाक्षिपतीश विश्वं
स्रोतो यथान्तः पतितं गभीरम्

tvamādiranto bhuvanasya madhyaṃ
anantaśaktiṃ puruṣaṃ yamāhuḥ |
kālo bhavānākṣipatīśa viśvaṃ
sroto yathāntaḥ patitaṃ gabhīram

त्वं वै प्रजानां स्थिरजंगमानां
प्रजापतीनामसि सम्भविष्णुः ।
दिवौकसां देव दिवश्च्युतानां
परायणं नौरिव मज्जतोऽप्सु

tvaṃ vai prajānāṃ sthirajaṃgamānāṃ
prajāpatīnāmasi sambhaviṣṇuḥ |
divaukasāṃ deva divaścyutānāṃ
parāyaṇaṃ nauriva majjato'psu