अध्याय 1: नैमिषारण्य के ऋषि सूत से पूछते हैं

जन्माद्यस्य यतोऽन्वयादितरतः चार्थेष्वभिज्ञः स्वराट् ।
तेने ब्रह्म हृदा य आदिकवये मुह्यन्ति यत् सूरयः ।
तेजोवारिमृदां यथा विनिमयो यत्र त्रिसर्गोऽमृषा ।
धाम्ना स्वेन सदा निरस्तकुहकं सत्यं परं धीमहि

janmādyasya yato'nvayāditarataḥ cārtheṣvabhijñaḥ svarāṭ |
tene brahma hṛdā ya ādikavaye muhyanti yat sūrayaḥ |
tejovārimṛdāṃ yathā vinimayo yatra trisargo'mṛṣā |
dhāmnā svena sadā nirastakuhakaṃ satyaṃ paraṃ dhīmahi

धर्मः प्रोज्झितकैतवोऽत्र परमो निर्मत्सराणां सतां ।
वेद्यं वास्तवमत्र वस्तु शिवदं तापत्रयोन्मूलनम् ।
श्रीमद्भागवते महामुनिकृते किं वा परैरीश्वरः ।
सद्यो हृद्यवरुध्यतेऽत्र कृतिभिः शुश्रूषुभिः तत् क्षणात्

dharmaḥ projjhitakaitavo'tra paramo nirmatsarāṇāṃ satāṃ |
vedyaṃ vāstavamatra vastu śivadaṃ tāpatrayonmūlanam |
śrīmadbhāgavate mahāmunikṛte kiṃ vā parairīśvaraḥ |
sadyo hṛdyavarudhyate'tra kṛtibhiḥ śuśrūṣubhiḥ tat kṣaṇāt

निगमकल्पतरोर्गलितं फलं ।
शुकमुखाद् अमृतद्रवसंयुतम् ।
पिबत भागवतं रसमालयं ।
मुहुरहो रसिका भुवि भावुकाः

nigamakalpatarorgalitaṃ phalaṃ |
śukamukhād amṛtadravasaṃyutam |
pibata bhāgavataṃ rasamālayaṃ |
muhuraho rasikā bhuvi bhāvukāḥ

नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः ।
सत्रं स्वर्गायलोकाय सहस्रसममासत

naimiṣe'nimiṣakṣetre ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ |
satraṃ svargāyalokāya sahasrasamamāsata

त एकदा तु मुनयः प्रातर्हुतहुताग्नयः ।
सत्कृतं सूतमासीनं पप्रच्छुः इदमादरात्

ta ekadā tu munayaḥ prātarhutahutāgnayaḥ |
satkṛtaṃ sūtamāsīnaṃ papracchuḥ idamādarāt

त्वया खलु पुराणानि सेतिहासानि चानघ ।
आख्यातान्यप्यधीतानि धर्मशास्त्राणि यान्युत

tvayā khalu purāṇāni setihāsāni cānagha |
ākhyātānyapyadhītāni dharmaśāstrāṇi yānyuta

यानि वेदविदां श्रेष्ठो भगवान् बादरायणः ।
अन्ये च मुनयः सूत परावरविदो विदुः

yāni vedavidāṃ śreṣṭho bhagavān bādarāyaṇaḥ |
anye ca munayaḥ sūta parāvaravido viduḥ

वेत्थ त्वं सौम्य तत्सर्वं तत्त्वतः तदनुग्रहात् ।
ब्रूयुः स्निग्धस्य शिष्यस्य गुरवो गुह्यमप्युत

vettha tvaṃ saumya tatsarvaṃ tattvataḥ tadanugrahāt |
brūyuḥ snigdhasya śiṣyasya guravo guhyamapyuta

तत्र तत्राञ्जसाऽऽयुष्मन् भवता यद् विनिश्चितम् ।
पुंसां एकान्ततः श्रेयः तन्नः शंसितुमर्हसि

tatra tatrāñjasā''yuṣman bhavatā yad viniścitam |
puṃsāṃ ekāntataḥ śreyaḥ tannaḥ śaṃsitumarhasi

प्रायेणाल्पायुषः सभ्य कलौ अस्मिन् युगे जनाः ।
मन्दाः सुमन्दमतयो मन्दभाग्या ह्युपद्रुताः

prāyeṇālpāyuṣaḥ sabhya kalau asmin yuge janāḥ |
mandāḥ sumandamatayo mandabhāgyā hyupadrutāḥ

भूरीणि भूरिकर्माणि श्रोतव्यानि विभागशः ।
अतः साधोऽत्र यत्सारं समुद्धृत्य मनीषया ।
ब्रूहि नः श्रद्दधानानां येनात्मा संप्रसीदति

bhūrīṇi bhūrikarmāṇi śrotavyāni vibhāgaśaḥ |
ataḥ sādho'tra yatsāraṃ samuddhṛtya manīṣayā |
brūhi naḥ śraddadhānānāṃ yenātmā saṃprasīdati

सूत जानासि भद्रं ते भगवान् सात्वतां पतिः ।
देवक्यां वसुदेवस्य जातो यस्य चिकीर्षया

sūta jānāsi bhadraṃ te bhagavān sātvatāṃ patiḥ |
devakyāṃ vasudevasya jāto yasya cikīrṣayā

तन्नः शुष्रूषमाणानां अर्हस्यङ्गानुवर्णितुम् ।
यस्यावतारो भूतानां क्षेमाय च भवाय च

tannaḥ śuṣrūṣamāṇānāṃ arhasyaṅgānuvarṇitum |
yasyāvatāro bhūtānāṃ kṣemāya ca bhavāya ca

आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
ततः सद्यो विमुच्येत यद् बिभेति स्वयं भयम्

āpannaḥ saṃsṛtiṃ ghorāṃ yannāma vivaśo gṛṇan |
tataḥ sadyo vimucyeta yad bibheti svayaṃ bhayam

यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः ।
सद्यः पुनन्त्युपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया

yatpādasaṃśrayāḥ sūta munayaḥ praśamāyanāḥ |
sadyaḥ punantyupaspṛṣṭāḥ svardhunyāpo'nusevayā

को वा भगवतस्तस्य पुण्यश्लोकेड्यकर्मणः ।
शुद्धिकामो न श्रृणुयाद् यशः कलिमलापहम्

ko vā bhagavatastasya puṇyaślokeḍyakarmaṇaḥ |
śuddhikāmo na śrṛṇuyād yaśaḥ kalimalāpaham

तस्य कर्माण्युदाराणि परिगीतानि सूरिभिः ।
ब्रूहि नः श्रद्दधानानां लीलया दधतः कलाः

tasya karmāṇyudārāṇi parigītāni sūribhiḥ |
brūhi naḥ śraddadhānānāṃ līlayā dadhataḥ kalāḥ

अथाख्याहि हरेर्धीमन् अवतारकथाः शुभाः ।
लीला विदधतः स्वैरं ईश्वरस्यात्ममायया

athākhyāhi harerdhīman avatārakathāḥ śubhāḥ |
līlā vidadhataḥ svairaṃ īśvarasyātmamāyayā

वयं तु न वितृप्याम उत्तमश्लोकविक्रमे ।
यत् श्रृण्वतां रसज्ञानां स्वादु स्वादु पदे पदे

vayaṃ tu na vitṛpyāma uttamaślokavikrame |
yat śrṛṇvatāṃ rasajñānāṃ svādu svādu pade pade

कृतवान् किल वीर्याणि सह रामेण केशवः ।
अतिमर्त्यानि भगवान् गूढः कपटमानुषः

kṛtavān kila vīryāṇi saha rāmeṇa keśavaḥ |
atimartyāni bhagavān gūḍhaḥ kapaṭamānuṣaḥ

कलिमागतमाज्ञाय क्षेत्रेऽस्मिन् वैष्णवे वयम् ।
आसीना दीर्घसत्रेण कथायां सक्षणा हरेः

kalimāgatamājñāya kṣetre'smin vaiṣṇave vayam |
āsīnā dīrghasatreṇa kathāyāṃ sakṣaṇā hareḥ

त्वं नः संदर्शितो धात्रा दुस्तरं निस्तितीर्षताम् ।
कलिं सत्त्वहरं पुंसां कर्णधार इवार्णवम्

tvaṃ naḥ saṃdarśito dhātrā dustaraṃ nistitīrṣatām |
kaliṃ sattvaharaṃ puṃsāṃ karṇadhāra ivārṇavam

ब्रूहि योगेश्वरे कृष्णे ब्रह्मण्ये धर्मवर्मणि ।
स्वां काष्ठामधुनोपेते धर्मः कं शरणं गतः

brūhi yogeśvare kṛṣṇe brahmaṇye dharmavarmaṇi |
svāṃ kāṣṭhāmadhunopete dharmaḥ kaṃ śaraṇaṃ gataḥ