Chapter 19: Into Mathura: the washerman and the garland-maker

एवमन्तर्जले विष्णुमभिष्टूय स यादवः ।
अर्ज्जयामास सर्व्वेशं पुष्पैर्धूपैर्मनोरमैः

evamantarjale viṣṇumabhiṣṭūya sa yādavaḥ |
arjjayāmāsa sarvveśaṃ puṣpairdhūpairmanoramaiḥ

परित्यक्तान्यविषयो मनस्तत्र निवेश्य सः ।
ब्रह्मभूते चिरं स्थित्वा विरराम समाधितः

parityaktānyaviṣayo manastatra niveśya saḥ |
brahmabhūte ciraṃ sthitvā virarāma samādhitaḥ

कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यमानो महामतिः ।
आजगाम रथं भूयो निगम्य यमुनाम्भसः

kṛtakṛtyamivātmānaṃ manyamāno mahāmatiḥ |
ājagāma rathaṃ bhūyo nigamya yamunāmbhasaḥ

राम-कृष्णौ च ददृशे यथापूर्व्वं रथे स्थितौ ।
विस्मिताक्षस्तदाक्रू रस्तञ्च कृष्णोऽभ्यभाषत

rāma-kṛṣṇau ca dadṛśe yathāpūrvvaṃ rathe sthitau |
vismitākṣastadākrū rastañca kṛṣṇo'bhyabhāṣata

नूनं ते दृष्टमाश्वर्य्यमक्रूर यमुनाजले ।
विस्मयोतूफूल्लनयनो भवान् संलक्ष्यते यतः

nūnaṃ te dṛṣṭamāśvaryyamakrūra yamunājale |
vismayotūphūllanayano bhavān saṃlakṣyate yataḥ

अन्तर्जले यदाश्वर्य्यं दृष्टं तत्र मयाच्युत तदत्रापि हि पश्यामि मूत्तिंमत् पुरतः स्थितम्

antarjale yadāśvaryyaṃ dṛṣṭaṃ tatra mayācyuta tadatrāpi hi paśyāmi mūttiṃmat purataḥ sthitam

जगदेतन्महाश्वर्य्य रूपं यस्य महात्मनः ।
तेनाश्वर्य्यवरेणाहं भवता कृष्ण सङ्गतः

jagadetanmahāśvaryya rūpaṃ yasya mahātmanaḥ |
tenāśvaryyavareṇāhaṃ bhavatā kṛṣṇa saṅgataḥ

तत् किमेतेन मथुरां व्रजामो मधुसूदन बिभेमि कंसाद्धिग् जन्म परपिण्डोपजीविनाम्

tat kimetena mathurāṃ vrajāmo madhusūdana bibhemi kaṃsāddhig janma parapiṇḍopajīvinām

इत्युक्त्वा चोदयामास तान् हयान् वातरंहसः ।
सम्प्राप्तश्वातिसायाह्र सोऽक्रूरो मथुरां पुरीम्

ityuktvā codayāmāsa tān hayān vātaraṃhasaḥ |
samprāptaśvātisāyāhra so'krūro mathurāṃ purīm

विलोक्य मथुरां कृष्णं रामञ्चाह स यादवः ।
पद्भयां यातं महावीर्य्यो रथेनैको विशाम्यहम्

vilokya mathurāṃ kṛṣṇaṃ rāmañcāha sa yādavaḥ |
padbhayāṃ yātaṃ mahāvīryyo rathenaiko viśāmyaham

गन्तव्यं वसुदेवस्य भवद्भयां न तथा गृहम् ।
युवयोर्हि कृते वृद्धः स कंसेन निरस्यते

gantavyaṃ vasudevasya bhavadbhayāṃ na tathā gṛham |
yuvayorhi kṛte vṛddhaḥ sa kaṃsena nirasyate

इत्युत्तवा प्रविवेशाथ सोऽकूरो मथुरां पुरीम् ।
प्रिवष्टौ रामकृष्णौ, च राजमार्गमुपागतौ

ityuttavā praviveśātha so'kūro mathurāṃ purīm |
privaṣṭau rāmakṛṣṇau, ca rājamārgamupāgatau

स्त्रीभिर्नरैश्व सानन्दं लोचनैरभिवीक्षितौ ।
जग्मतुलीलया वीरौ दृफ्तौ बालगजाविव

strībhirnaraiśva sānandaṃ locanairabhivīkṣitau |
jagmatulīlayā vīrau dṛphtau bālagajāviva

भ्रममाणौ तु तौ दृष्ट्वा रजकं रङ्गकारकम् ।
अयाचेतां सुरूपाणि वासांसि रुचिराननौ

bhramamāṇau tu tau dṛṣṭvā rajakaṃ raṅgakārakam |
ayācetāṃ surūpāṇi vāsāṃsi rucirānanau

कंसस्य रजकः सोऽथ प्रसादारूढ़विस्मयः ।
बहून्याक्षेपवाक्यानि प्राहोच्चै राम-केशवौ

kaṃsasya rajakaḥ so'tha prasādārūr̤havismayaḥ |
bahūnyākṣepavākyāni prāhoccai rāma-keśavau

ततस्तलप्रहारेण कृष्णस्तस्य दुरात्मनः ।
पातयामास कापेन रजकस्य शिरो भुवि

tatastalaprahāreṇa kṛṣṇastasya durātmanaḥ |
pātayāmāsa kāpena rajakasya śiro bhuvi

हत्वादाय च वस्त्राणि पीतनीलाम्बरौ ततः ।
कृष्ण-रामौ मुदा युक्तौ मालाकारगृहं गतौ

hatvādāya ca vastrāṇi pītanīlāmbarau tataḥ |
kṛṣṇa-rāmau mudā yuktau mālākāragṛhaṃ gatau

विकाशिनेत्रयुगलौ मालाकारोऽतिविस्मितः ।
एतौ कस्य कुतो वैतौ मैत्रेयाचिन्तयत् तदा

vikāśinetrayugalau mālākāro'tivismitaḥ |
etau kasya kuto vaitau maitreyācintayat tadā

पीतनीलाम्बरधरौ तौ दृष्ट्वातिमनोहरौ ।
स तर्कयामास तदा भुवं देवावुपागतौ

pītanīlāmbaradharau tau dṛṣṭvātimanoharau |
sa tarkayāmāsa tadā bhuvaṃ devāvupāgatau

विकाशिमुखपद्माभ्यां ताभ्यां पुष्पाणि याचितः ।
भुवं विष्टभ्य हस्ताभ्यां पस्पर्श शिरसा महीम्

vikāśimukhapadmābhyāṃ tābhyāṃ puṣpāṇi yācitaḥ |
bhuvaṃ viṣṭabhya hastābhyāṃ pasparśa śirasā mahīm

प्रसादपरमौ नाथौ मम गेहमुपागतौ ।
धन्योऽहमर्ज्जयिष्यामीत्याह तौ माल्यजीवकः

prasādaparamau nāthau mama gehamupāgatau |
dhanyo'hamarjjayiṣyāmītyāha tau mālyajīvakaḥ

ततः प्रह्टश्टवदनस्तयोः पुष्पाणि कामतः ।
चारूण्येतान्यथैतानि प्रददौ स विलोभयन

tataḥ prahṭaśṭavadanastayoḥ puṣpāṇi kāmataḥ |
cārūṇyetānyathaitāni pradadau sa vilobhayana

पुनः पुनः प्रणम्यासौ मालाकारौ नरोत्तमौ ।
ददौ पुष्पाणि चारूणि गन्धवन्त्यमलानि च

punaḥ punaḥ praṇamyāsau mālākārau narottamau |
dadau puṣpāṇi cārūṇi gandhavantyamalāni ca

मालाकाराय कृष्णोऽपि प्रसन्नः प्रददौ वरान ।
श्रीस्त्वां मतूसंश्रया भद्र न कदाचित् प्रहास्तयि

mālākārāya kṛṣṇo'pi prasannaḥ pradadau varāna |
śrīstvāṃ matūsaṃśrayā bhadra na kadācit prahāstayi

बलहानिर्न ते सौम्य धनहानिस्थथैव च ।
यावद्दिनानि तावज्व न नशिष्यति सन्ततिः

balahānirna te saumya dhanahānisthathaiva ca |
yāvaddināni tāvajva na naśiṣyati santatiḥ

बुक्त्वा च विपुलान् भोगांस्तमन्ते मतूप्रसादजम् ।
ममानुस्मरणां प्राप्य दिव्यं लोकमवाप्स्यसि

buktvā ca vipulān bhogāṃstamante matūprasādajam |
mamānusmaraṇāṃ prāpya divyaṃ lokamavāpsyasi

धर्म्मे मनश्व ते भद्र सर्व्वकालं भविष्यति ।
युष्मत्सन्ततिजातानां दीर्घमायुर्भविष्यति

dharmme manaśva te bhadra sarvvakālaṃ bhaviṣyati |
yuṣmatsantatijātānāṃ dīrghamāyurbhaviṣyati

नोपसर्गादिकं दोषं युष्मत्सन्ततिसम्भवः ।
सम्प्राप्स्यति महाभाग यावत् सूर्य्यो धरिष्यति

nopasargādikaṃ doṣaṃ yuṣmatsantatisambhavaḥ |
samprāpsyati mahābhāga yāvat sūryyo dhariṣyati

इतुक्त्वा तदूगृहात् कृष्णो बलदेवसहायवान् ।
निर्ज्जगाम मुनिश्वेष्ठ मालाकारेण पूजितः

ituktvā tadūgṛhāt kṛṣṇo baladevasahāyavān |
nirjjagāma muniśveṣṭha mālākāreṇa pūjitaḥ