Amsha 4

Chapter 11: Yadu's line and Kartavirya Arjuna

इति श्रीविष्णुमहापुराणे चतुर्थांश एकादशोऽध्यायः ॥

30 verses · 11 of 24

What happens in this chapter

Yadu's line and Kartavirya Arjuna

Parashara turns to the line of Yadu, Yayati's eldest son, and a verse says that hearing it frees one from all sins, since the Supreme Brahman descended in it as Shri Krishna. From Yadu's son Sahasrajit come the Haihayas, and Mahishmat founds Mahishmati. Kritavirya's son Arjuna worships Dattatreya, a portion of Bhagwan born in Atri's family, and receives a thousand arms, rule of the seven dvipas and power to check adharma. He performs ten thousand yajnas; in his kingdom nothing is ever lost. He rules eighty-five thousand years, holds Ravana captive at Mahishmati, and is at last slain by Parashurama, a portion of Bhagwan Narayana. His descendants include the Talajanghas, Madhu and Vrishni, from whom the Vrishni and Madhava names come.

श्रीपराशर उवाच

11.1

अतः परं ययातेः प्रथमपुत्रस्य यदोर्वंशमहं कथयामि

ataḥ paraṃ yayāteḥ prathamaputrasya yadorvaṃśamahaṃ kathayāmi

11.2

यत्राशेषलोकनिवासो मनुष्यसिद्धगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यककिंपुरुषाप्सरोरगविहगदैत्यदानवादित्यरुद्रवस्वश्विमरुद्देवर्षिभिर्मुमुक्षुभिर्धर्मार्थकाममोक्षार्थिभिश्च तत्तत्फललाभाय सदाभिष्टुतोऽपरिच्छेद्यमाहात्म्यांशेन भगवाननादिनिधनो विष्णुरवततार

yatrāśeṣalokanivāso manuṣyasiddhagandharvayakṣarākṣasaguhyakakiṃpuruṣāpsaroragavihagadaityadānavādityarudravasvaśvimaruddevarṣibhirmumukṣubhirdharmārthakāmamokṣārthibhiśca tattatphalalābhāya sadābhiṣṭuto'paricchedyamāhātmyāṃśena bhagavānanādinidhano viṣṇuravatatāra

11.3

अत्र श्लोकः

atra ślokaḥ

11.4

यदोर्वंशं नरः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
यत्रावतीर्णं कृष्णाख्यंपरं ब्रह्मनराकृति

yadorvaṃśaṃ naraḥ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate |
yatrāvatīrṇaṃ kṛṣṇākhyaṃparaṃ brahmanarākṛti

11.5

सहस्रजित्क्रोष्टुनलनहुषसंज्ञाश्चात्वारो यदुपुत्रा वभुवुः

sahasrajitkroṣṭunalanahuṣasaṃjñāścātvāro yaduputrā vabhuvuḥ

11.6

सहस्रजित्पुः शतजित्

sahasrajitpuḥ śatajit

11.7

तस्य हैहयहेहयवेणुहयास्त्रयः पुत्रा बभूवुः

tasya haihayahehayaveṇuhayāstrayaḥ putrā babhūvuḥ

11.8

हैहयपुत्रो धर्मः तस्यापि धर्मनेत्रः ततः कुन्तिः कुन्तेः सहजित्

haihayaputro dharmaḥ tasyāpi dharmanetraḥ tataḥ kuntiḥ kunteḥ sahajit

11.9

तत्तनयो महिष्मान् योऽसौ माहिष्मतों पुरीं निर्वापयामास

tattanayo mahiṣmān yo'sau māhiṣmatoṃ purīṃ nirvāpayāmāsa

11.10

तस्माद्भद्रश्रेण्यस्ततो दुर्दमस्तस्माद्धनकः धनकस्य कृतवीर्यकृताग्निकृतधर्मकृतौजसश्चत्वारः पुत्रा बभूवुः

tasmādbhadraśreṇyastato durdamastasmāddhanakaḥ dhanakasya kṛtavīryakṛtāgnikṛtadharmakṛtaujasaścatvāraḥ putrā babhūvuḥ

11.11

कृतवीर्यादर्जुःसप्तद्वीपाधिपतिर्बाहुसहस्रो जज्ञे

kṛtavīryādarjuḥsaptadvīpādhipatirbāhusahasro jajñe

11.12

योऽसौ भगवदंशमत्रिकुलप्रसूतं दत्तात्रेयाख्यमाराध्य बाहुसहस्रमधर्मसेवानिवारणं स्वधर्मसेवित्वं रणे पृथिवीजयं धर्मतश्चानुपालनमारातिभ्योऽपराजयमखिलजगत्प्रख्यातपुरुषाच्च मृत्युमित्येतान्वरानभिलषितवांल्लेभे च

yo'sau bhagavadaṃśamatrikulaprasūtaṃ dattātreyākhyamārādhya bāhusahasramadharmasevānivāraṇaṃ svadharmasevitvaṃ raṇe pṛthivījayaṃ dharmataścānupālanamārātibhyo'parājayamakhilajagatprakhyātapuruṣācca mṛtyumityetānvarānabhilaṣitavāṃllebhe ca

11.13

तेनेयमशेषद्वीपवती पृथिवी सम्यक्परीपालिता

teneyamaśeṣadvīpavatī pṛthivī samyakparīpālitā

11.14

दशयज्ञसहस्राण्यसावयजत्

daśayajñasahasrāṇyasāvayajat

11.15

तस्य च श्लोकोऽद्यापि गीयते

tasya ca śloko'dyāpi gīyate

11.16

न नूनं कार्तवीर्यस्य गातिं यास्यन्ति पार्थिवाः ।
यज्ञैर्दानैस्तपोभिर्वा प्रश्रयेण श्रुतेन च

na nūnaṃ kārtavīryasya gātiṃ yāsyanti pārthivāḥ |
yajñairdānaistapobhirvā praśrayeṇa śrutena ca

11.17

अनष्टद्रव्यता च तस्य राज्येऽभवत्

anaṣṭadravyatā ca tasya rājye'bhavat

11.18

एवं च पञ्चाशीतिवर्षसहस्रण्यव्याहतेरोग्यश्रीबलपराक्रमो राज्यमकरोत्

evaṃ ca pañcāśītivarṣasahasraṇyavyāhaterogyaśrībalaparākramo rājyamakarot

11.19

माहिष्मत्यां दिग्विजयाभ्यागतो स्थापितः

māhiṣmatyāṃ digvijayābhyāgato sthāpitaḥ

11.20

यश्च पञ्चाशीतिवर्शसहस्रोपलक्षणकालावसाने भगवन्नारायणांशेन परशुरामेणोपसंहृतः

yaśca pañcāśītivarśasahasropalakṣaṇakālāvasāne bhagavannārāyaṇāṃśena paraśurāmeṇopasaṃhṛtaḥ

11.21

तस्य च पुत्रशतप्रधानाः पञ्चपुत्रा बभूवुः शूरशूरसेनवृषसेनमधुजयध्वजसंज्ञाः

tasya ca putraśatapradhānāḥ pañcaputrā babhūvuḥ śūraśūrasenavṛṣasenamadhujayadhvajasaṃjñāḥ

11.22

जयध्वजात्तालजङ्घः पुत्रोभवत्

jayadhvajāttālajaṅghaḥ putrobhavat

11.23

तालजङ्घस्य तालजङ्घाख्यं पुत्रशतमासीत्

tālajaṅghasya tālajaṅghākhyaṃ putraśatamāsīt

11.24

एषां ज्येष्ठे वीतिहोत्रस्तथान्यो भरतः

eṣāṃ jyeṣṭhe vītihotrastathānyo bharataḥ

11.25

भरताद्वृषः

bharatādvṛṣaḥ

11.26

वृषस्य पुत्रो मधुरभवत्

vṛṣasya putro madhurabhavat

11.27

तस्यापि वृष्णिप्रमुखंपुत्रशतमासीत्

tasyāpi vṛṣṇipramukhaṃputraśatamāsīt

11.28

यतो वृष्णिसंज्ञामेतद्गोत्रमवाप

yato vṛṣṇisaṃjñāmetadgotramavāpa

11.29

मधुसंज्ञाहेतुश्च मधुरभवत्

madhusaṃjñāhetuśca madhurabhavat

11.30

यादवाश्च यदुनामोपलक्षणादिति

yādavāśca yadunāmopalakṣaṇāditi

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)