सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते ।
तदेव व्यासतो ब्रूहि भस्ममाहात्म्यमुत्तमम्
sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te |
tadeva vyāsato brūhi bhasmamāhātmyamuttamam
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखंडेशिवनममाहात्म्यवर्णनोनामत्रयोविंशोऽध्यायः ॥
45 verses · 23 of 25
The rishis ask Suta, disciple of Vyasa, for the glory of bhasma, rudraksha and the name of Shiva. Suta says that sins cannot touch one whose mouth always says 'Shiva, Shiva', as fire cannot be touched. The name, the bhasma and the rudraksha together are equal to the Triveni at Prayag: the name is the Ganga, bhasma the Yamuna, rudraksha the Sarasvati. Brahma once weighed them and found them equal, and from that day the devas wear all three. Shiva's name is an axe at the root of samsara, nectar for those burning in sin, a boat across the ocean of birth; no one can commit more sins than the name can destroy. King Indradyumna and a sinful Brahmin woman both reached the highest goal through it.
ऋषय ऊचुः
सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते ।
तदेव व्यासतो ब्रूहि भस्ममाहात्म्यमुत्तमम्
sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namostu te |
tadeva vyāsato brūhi bhasmamāhātmyamuttamam
तथा रुद्रा क्षमाहात्म्यं नाम माहात्म्यमुत्तमम् ।
त्रितयं ब्रूहि सुप्रीत्या ममानंदयचेतसम्
tathā rudrā kṣamāhātmyaṃ nāma māhātmyamuttamam |
tritayaṃ brūhi suprītyā mamānaṃdayacetasam
सूत उवाच
साधुपृष्टं भवद्भिश्च लोकानां हितकारकम् ।
भवंतो वै महाधन्याः पवित्राः कुलभूषणाः
sādhupṛṣṭaṃ bhavadbhiśca lokānāṃ hitakārakam |
bhavaṃto vai mahādhanyāḥ pavitrāḥ kulabhūṣaṇāḥ
येषां चैव शिवः साक्षाद्दैवतं परमं शुभम् ।
सदा शिवकथा लोके वल्लभा भवतां सदा
yeṣāṃ caiva śivaḥ sākṣāddaivataṃ paramaṃ śubham |
sadā śivakathā loke vallabhā bhavatāṃ sadā
ते धन्याश्च कृतार्थाश्च सफलं देहधारणम् ।
उद्धृतञ्च कुलं तेषां ये शिवं समुपासते
te dhanyāśca kṛtārthāśca saphalaṃ dehadhāraṇam |
uddhṛtañca kulaṃ teṣāṃ ye śivaṃ samupāsate
मुखे यस्य शिवनाम सदाशिवशिवेति च ।
पापानि न स्पृशंत्येव खदिरांगारंकयथा
mukhe yasya śivanāma sadāśivaśiveti ca |
pāpāni na spṛśaṃtyeva khadirāṃgāraṃkayathā
श्रीशिवाय नमस्तुभ्यं मुखं व्याहरते यदा ।
तन्मुखं पावनं तीर्थं सर्वपापविनाशनम्
śrīśivāya namastubhyaṃ mukhaṃ vyāharate yadā |
tanmukhaṃ pāvanaṃ tīrthaṃ sarvapāpavināśanam
तन्मुखञ्च तथा यो वै पश्यतिप्रीतिमान्नरः ।
तीर्थजन्यं फलं तस्य भवतीति सुनिश्चितम्
tanmukhañca tathā yo vai paśyatiprītimānnaraḥ |
tīrthajanyaṃ phalaṃ tasya bhavatīti suniścitam
यत्र त्रयं सदा तिष्ठेदेतच्छुभतरं द्विजा ।
तस्य दर्शनमात्रेण वेणीस्नानफलंलभेत्
yatra trayaṃ sadā tiṣṭhedetacchubhataraṃ dvijā |
tasya darśanamātreṇa veṇīsnānaphalaṃlabhet
शिवनामविभूतिश्च तथा रुद्रा क्ष एव च ।
एतत्त्रयं महापुण्यं त्रिवेणीसदृशं स्मृतम्
śivanāmavibhūtiśca tathā rudrā kṣa eva ca |
etattrayaṃ mahāpuṇyaṃ triveṇīsadṛśaṃ smṛtam
एतत्त्रयं शरीरे च यस्य तिष्ठति नित्यशः ।
तस्यैव दर्शनं लोके दुर्लभं पापहारकम्
etattrayaṃ śarīre ca yasya tiṣṭhati nityaśaḥ |
tasyaiva darśanaṃ loke durlabhaṃ pāpahārakam
तद्दर्शनं यथा वेणी नोभयोरंतरं मनाक् ।
एवं योनविजानाति सपापिष्ठो न संशयः
taddarśanaṃ yathā veṇī nobhayoraṃtaraṃ manāk |
evaṃ yonavijānāti sapāpiṣṭho na saṃśayaḥ
विभूतिर्यस्य नो भाले नांगे रुद्रा क्षधारणम् ।
नास्ये शिवमयी वाणी तं त्यजेदधमं यथा
vibhūtiryasya no bhāle nāṃge rudrā kṣadhāraṇam |
nāsye śivamayī vāṇī taṃ tyajedadhamaṃ yathā
शैवं नाम यथा गंगा विभूतिर्यमुना मता ।
रुद्रा क्षं विधिना प्रोक्ता सर्वपापाविनाशिनी
śaivaṃ nāma yathā gaṃgā vibhūtiryamunā matā |
rudrā kṣaṃ vidhinā proktā sarvapāpāvināśinī
शरीरे च त्रयं यस्य तत्फलं चैकतः स्थितम् ।
एकतो वेणिकायाश्च स्नानजंतुफलं बुधैः
śarīre ca trayaṃ yasya tatphalaṃ caikataḥ sthitam |
ekato veṇikāyāśca snānajaṃtuphalaṃ budhaiḥ
तदेवं तुलितं पूर्वं ब्रह्मणाहितकारिणा ।
समानं चैव तज्जातं तस्माद्धार्यं सदा बुधैः
tadevaṃ tulitaṃ pūrvaṃ brahmaṇāhitakāriṇā |
samānaṃ caiva tajjātaṃ tasmāddhāryaṃ sadā budhaiḥ
तद्दिनं हि समारभ्य ब्रह्मविष्ण्वादिभिः सरैः ।
धार्यते त्रितयं तच्च दर्शनात्पापहारकम्
taddinaṃ hi samārabhya brahmaviṣṇvādibhiḥ saraiḥ |
dhāryate tritayaṃ tacca darśanātpāpahārakam
ऋष्य ऊचुः
ईदृशं हि फलं प्रोक्तं नामादित्रितयोद्भवम् ।
तन्माहात्म्यं विशेषेण वक्तुमर्हसि सुव्रत
īdṛśaṃ hi phalaṃ proktaṃ nāmāditritayodbhavam |
tanmāhātmyaṃ viśeṣeṇa vaktumarhasi suvrata
सूत उवाच
ऋषयो हि महाप्राज्ञाः सच्छैवा ज्ञानिनां वराः ।
तन्माहात्म्यं हि सद्भक्त्या शृणुतादरतो द्विजाः
ṛṣayo hi mahāprājñāḥ sacchaivā jñānināṃ varāḥ |
tanmāhātmyaṃ hi sadbhaktyā śṛṇutādarato dvijāḥ
सुगूढमपि शास्त्रेषु पुराणेषु श्रुतिष्वपि ।
भवत्स्नेहान्मया विप्राः प्रकाशः क्रियतेऽधुना
sugūḍhamapi śāstreṣu purāṇeṣu śrutiṣvapi |
bhavatsnehānmayā viprāḥ prakāśaḥ kriyate'dhunā
कस्तत्त्रितयमाहात्म्यं संजानाति द्विजोत्तमाः ।
महेश्वरं विना सर्वं ब्रह्माण्डे सदसत्परम्
kastattritayamāhātmyaṃ saṃjānāti dvijottamāḥ |
maheśvaraṃ vinā sarvaṃ brahmāṇḍe sadasatparam
वच्म्यहं नाम माहात्म्यं यथाभक्ति समासतः ।
शृणुत प्रीतितो विप्राः सर्वपापहरं परम्
vacmyahaṃ nāma māhātmyaṃ yathābhakti samāsataḥ |
śṛṇuta prītito viprāḥ sarvapāpaharaṃ param
शिवेति नामदावाग्नेर्महापातकपर्वताः ।
भस्मीभवंत्यनायासात्सत्यंसत्यं न संशयः
śiveti nāmadāvāgnermahāpātakaparvatāḥ |
bhasmībhavaṃtyanāyāsātsatyaṃsatyaṃ na saṃśayaḥ
पापमूलानि दुःखानि विविधान्यपि शौनक ।
शिवनामैकनश्यानि नान्यनश्यानि सर्वथा
pāpamūlāni duḥkhāni vividhānyapi śaunaka |
śivanāmaikanaśyāni nānyanaśyāni sarvathā
स वैदिकः स पुण्यात्मा स धन्यस्स बुधो मतः ।
शिवनामजपासक्तो यो नित्यं भुवि मानव
sa vaidikaḥ sa puṇyātmā sa dhanyassa budho mataḥ |
śivanāmajapāsakto yo nityaṃ bhuvi mānava
भवंति विविधा धर्मास्तेषां सद्यः फलोन्मुखाः ।
येषां भवति विश्वासः शिवनामजपे मुने
bhavaṃti vividhā dharmāsteṣāṃ sadyaḥ phalonmukhāḥ |
yeṣāṃ bhavati viśvāsaḥ śivanāmajape mune
पातकानि विनश्यंति यावंति शिवनामतः ।
भुवि तावंति पापानि क्रियंते न नरैर्मुने
pātakāni vinaśyaṃti yāvaṃti śivanāmataḥ |
bhuvi tāvaṃti pāpāni kriyaṃte na narairmune
ब्रह्महत्यादिपापानां राशीनप्रमितान्मुने ।
शिवनाम द्रुतं प्रोक्तं नाशयत्यखिलान्नरैः
brahmahatyādipāpānāṃ rāśīnapramitānmune |
śivanāma drutaṃ proktaṃ nāśayatyakhilānnaraiḥ
शिवनामतरीं प्राप्य संसाराब्धिं तरंति ये ।
संसारमूलपापानि तानि नश्यंत्यसंशयम्
śivanāmatarīṃ prāpya saṃsārābdhiṃ taraṃti ye |
saṃsāramūlapāpāni tāni naśyaṃtyasaṃśayam
संसारमूलभूतानां पातकानां महामुने ।
शिवनामकुठारेण विनाशो जायते ध्रुवम्
saṃsāramūlabhūtānāṃ pātakānāṃ mahāmune |
śivanāmakuṭhāreṇa vināśo jāyate dhruvam
शिवनामामृतं पेयं पापदावानलार्दितैः ।
पापदावाग्नितप्तानां शांतिस्तेन विना न हि
śivanāmāmṛtaṃ peyaṃ pāpadāvānalārditaiḥ |
pāpadāvāgnitaptānāṃ śāṃtistena vinā na hi
शिवेति नामपीयूषवर्षधारापरिप्लुताः ।
संसारदवमध्येपि न शोचंति कदाचन
śiveti nāmapīyūṣavarṣadhārāpariplutāḥ |
saṃsāradavamadhyepi na śocaṃti kadācana
शिवनाम्नि महद्भक्तिर्जाता येषां महात्मनाम् ।
तद्विधानां तु सहसा मुक्तिर्भवति सर्वथा
śivanāmni mahadbhaktirjātā yeṣāṃ mahātmanām |
tadvidhānāṃ tu sahasā muktirbhavati sarvathā
अनेकजन्मभिर्येन तपस्तप्तं मुनीश्वर ।
शिवनाम्नि भवेद्भक्तिः सर्वपापापहारिणी
anekajanmabhiryena tapastaptaṃ munīśvara |
śivanāmni bhavedbhaktiḥ sarvapāpāpahāriṇī
यस्या साधारणं शंभुनाम्नि भक्तिरखंडिता ।
तस्यैव मोक्षः सुलभो नान्यस्येति मतिर्मम
yasyā sādhāraṇaṃ śaṃbhunāmni bhaktirakhaṃḍitā |
tasyaiva mokṣaḥ sulabho nānyasyeti matirmama
कृत्वाप्यनेकपापानि शिवनामजपादरः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो भवत्येव न संशयः
kṛtvāpyanekapāpāni śivanāmajapādaraḥ |
sarvapāpavinirmukto bhavatyeva na saṃśayaḥ
भवंति भस्मसाद्वृक्षा दवदग्धा यथा वने ।
तथा तावंति दग्धानि पापानि शिवनामतः
bhavaṃti bhasmasādvṛkṣā davadagdhā yathā vane |
tathā tāvaṃti dagdhāni pāpāni śivanāmataḥ
यो नित्यं भस्मपूतांगः शिवनामजपादरः ।
संतरत्येव संसारं सघोरमपि शौनक
yo nityaṃ bhasmapūtāṃgaḥ śivanāmajapādaraḥ |
saṃtaratyeva saṃsāraṃ saghoramapi śaunaka
ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा हत्वापि ब्राह्मणान्बहून् ।
न लिप्यते नरः पापैः शिवनामजपादरः
brahmasvaharaṇaṃ kṛtvā hatvāpi brāhmaṇānbahūn |
na lipyate naraḥ pāpaiḥ śivanāmajapādaraḥ
विलोक्य वेदानखिलाञ्छिवनामजपः परम् ।
संसारतारणोपाय इति पूर्वैर्विनिश्चितः
vilokya vedānakhilāñchivanāmajapaḥ param |
saṃsāratāraṇopāya iti pūrvairviniścitaḥ
किं बहूक्त्या मुनिश्रेष्ठाः श्लोकेनैकेन वच्म्यहम् ।
शिवनाम्नो महिमानं सर्वपापापहारिणम्
kiṃ bahūktyā muniśreṣṭhāḥ ślokenaikena vacmyaham |
śivanāmno mahimānaṃ sarvapāpāpahāriṇam
पापानां हरणे शंभोर्नामः शक्तिर्हि पावनी ।
शक्नोति पातकं तावत्कर्तुं नापि नरः क्वचित्
pāpānāṃ haraṇe śaṃbhornāmaḥ śaktirhi pāvanī |
śaknoti pātakaṃ tāvatkartuṃ nāpi naraḥ kvacit
शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम् ।
इन्द्र द्युम्ननृपः पूर्वं महापापः पुरामुने
śivanāmaprabhāveṇa lebhe sadgatimuttamām |
indra dyumnanṛpaḥ pūrvaṃ mahāpāpaḥ purāmune
तथा काचिद्द्विजायोषा सौ मुने बहुपापिनी ।
शिवनामप्रभावेण लेभे सद्गतिमुत्तमाम्
tathā kāciddvijāyoṣā sau mune bahupāpinī |
śivanāmaprabhāveṇa lebhe sadgatimuttamām
इत्युक्तं वो द्विजश्रेष्ठा नाममाहात्म्यमुत्तमम् ।
शृणुध्वं भस्ममाहात्म्यं सर्वपावनपावनम्
ityuktaṃ vo dvijaśreṣṭhā nāmamāhātmyamuttamam |
śṛṇudhvaṃ bhasmamāhātmyaṃ sarvapāvanapāvanam
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)