Rudra Samhita 3: Parvati Khanda

Chapter 24: Mahadev agrees to marry Girija

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे पार्वतीविवाहस्वीकारो नाम चतुर्विशोऽध्यायः ॥

77 verses · 24 of 55

What happens in this chapter

Mahadev agrees to marry Girija

The devas praise Rudra and Nandi pleads for them. Shiva opens his eyes and asks why they have come. Vishnu tells him that Taraka can die only by his son, that Parvati is doing hard tapas for him on Narada's counsel, and asks him to take her hand. Shiva replies that he burnt Kama for their good; desire leads to anger, anger to delusion and the fall of tapas, so let all live free of desire. He returns to samadhi. On Nandi's advice the devas pray with humble devotion, weeping, and Shiva rises again. Vishnu repeats the plea. Shiva says marriage is a heavy chain, yet he is ruled by his devotees; he will marry Girija for a son.

देवा ऊचुः

24.1

नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च ।
स्तुत्याय भूरिभासाय त्रिनेत्राय नमोनमः

namo rudrāya devāya madanāṃtakarāya ca |
stutyāya bhūribhāsāya trinetrāya namonamaḥ

24.2

शिपिविष्टाय भीमाय भीमाक्षाय नमोनमः ।
महादेवाय प्रभवे त्रिविष्टपतये नमः

śipiviṣṭāya bhīmāya bhīmākṣāya namonamaḥ |
mahādevāya prabhave triviṣṭapataye namaḥ

24.3

त्वं नाथः सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः ।
शंभुरीशश्शंकरोसि दयालुस्त्वं विशेषतः

tvaṃ nāthaḥ sarvalokānāṃ pitā mātā tvamīśvaraḥ |
śaṃbhurīśaśśaṃkarosi dayālustvaṃ viśeṣataḥ

24.4

त्वं धाता सर्वजगतां त्रातुमर्हसि नः प्रभो ।
त्वां विना कस्समर्थोस्ति दुःखनाशे महेश्वर

tvaṃ dhātā sarvajagatāṃ trātumarhasi naḥ prabho |
tvāṃ vinā kassamarthosti duḥkhanāśe maheśvara

ब्रह्मोवाच

24.5

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां नन्दिकेश्वरः ।
कृपया परया युक्तो विज्ञप्तुं शंभुमारभत्

ityākarṇya vacasteṣāṃ surāṇāṃ nandikeśvaraḥ |
kṛpayā parayā yukto vijñaptuṃ śaṃbhumārabhat

नंदिकेश्वर उवाच

24.6

विष्ण्वादयस्सुरगणा मुनिसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य्य विशेषयंति ।
कार्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्य मानास्सम्यक् पराभवपदं परमं प्रपन्नाः

viṣṇvādayassuragaṇā munisiddhasaṃghāstvāṃ draṣṭumeva suravaryya viśeṣayaṃti |
kāryārthino'suravaraiḥ paribhartsya mānāssamyak parābhavapadaṃ paramaṃ prapannāḥ

24.7

तस्मात्त्वया हि सर्वेश त्रातव्या मुनयस्सुराः ।
दीनबंधुर्विशेषेण त्वमुक्तो भक्तवत्सलः

tasmāttvayā hi sarveśa trātavyā munayassurāḥ |
dīnabaṃdhurviśeṣeṇa tvamukto bhaktavatsalaḥ

ब्रह्मोवाच

24.8

एवं दयावता शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना भृशम् ।
शनैश्शनैरुपरमद्ध्यानादुन्मील्य चाक्षिणी

evaṃ dayāvatā śaṃbhurvijñapto naṃdinā bhṛśam |
śanaiśśanairuparamaddhyānādunmīlya cākṣiṇī

24.9

ईशोऽथोपरतश्शंभुस्तदा परमकोविदः ।
समाधेः परमात्मासौ सुरान्सर्वानुवाच ह

īśo'thoparataśśaṃbhustadā paramakovidaḥ |
samādheḥ paramātmāsau surānsarvānuvāca ha

शंभुरुवाच

24.10

कस्माद्यूयं समायाता मत्समीपं सुरेश्वरः ।
हरिब्रह्मादयस्सर्वे ब्रूत कारणमाशु तत्

kasmādyūyaṃ samāyātā matsamīpaṃ sureśvaraḥ |
haribrahmādayassarve brūta kāraṇamāśu tat

ब्रह्मोवाच

24.11

इति श्रुत्वा वचश्शम्भोस्सर्वे देवा मुदाऽन्विताः ।
विष्णोर्विलोकयामासुर्मुखं विज्ञप्तिहेतवे

iti śrutvā vacaśśambhossarve devā mudā'nvitāḥ |
viṣṇorvilokayāmāsurmukhaṃ vijñaptihetave

24.12

अथ विष्णुर्महाभक्तो देवानां हितकारकः ।
मदीरितमुवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम्

atha viṣṇurmahābhakto devānāṃ hitakārakaḥ |
madīritamuvācedaṃ surakāryaṃ mahattaram

24.13

तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम् ।
कष्टात्कष्टतरं देवा विज्ञप्तुं सर्व आगताः

tārakeṇa kṛtaṃ śaṃbho devānāṃ paramādbhutam |
kaṣṭātkaṣṭataraṃ devā vijñaptuṃ sarva āgatāḥ

24.14

हे शंभो तव पुत्रेणौरसेन हि भविष्यति ।
निहतस्तारको दैत्यो नान्यथा मम भाषितम्

he śaṃbho tava putreṇaurasena hi bhaviṣyati |
nihatastārako daityo nānyathā mama bhāṣitam

24.15

विचार्य्येत्थं महादेव कृपां कुरु नमोऽस्तु ते ।
देवान्समुद्धर स्वामिन् कष्टात्तारकनिर्मितात्

vicāryyetthaṃ mahādeva kṛpāṃ kuru namo'stu te |
devānsamuddhara svāmin kaṣṭāttārakanirmitāt

24.16

तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो ग्रहीतव्या पाणिना दक्षिणेन ।
पाणिग्रहेणैव महानुभावां दत्तां गिरींद्रेण च तां कुरुष्व

tasmāttvayā girijā deva śaṃbho grahītavyā pāṇinā dakṣiṇena |
pāṇigraheṇaiva mahānubhāvāṃ dattāṃ girīṃdreṇa ca tāṃ kuruṣva

24.17

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो ह्यब्रवीच्छिवः ।
दर्शयन् सद्गतिं तेषां सर्वेषां योगतत्परः

viṣṇostadvacanaṃ śrutvā prasanno hyabravīcchivaḥ |
darśayan sadgatiṃ teṣāṃ sarveṣāṃ yogatatparaḥ

शिव उवाच

24.18

यदा मे स्वीकृता देवी गिरिजा सर्वसुंदरी ।
तदा सर्वे सुरेंद्राश्च मुनयो ऋषयस्तदा

yadā me svīkṛtā devī girijā sarvasuṃdarī |
tadā sarve sureṃdrāśca munayo ṛṣayastadā

24.19

सकामाश्च भविष्यन्ति न क्षमाश्च परे पथि ।
जीवयिष्यति दुर्गा सा पाणिग्रहणतस्स्मरम्

sakāmāśca bhaviṣyanti na kṣamāśca pare pathi |
jīvayiṣyati durgā sā pāṇigrahaṇatassmaram

24.20

मदनो हि मया दग्धस्सर्वेषां कार्य्यसिद्धये ॥ ।
ब्रह्मणो वचनाद्विष्णो नात्र कार्या विचारणा

madano hi mayā dagdhassarveṣāṃ kāryyasiddhaye || |
brahmaṇo vacanādviṣṇo nātra kāryā vicāraṇā

24.21

एवं विमृश्य मनसा कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
सुधीः सर्वैश्च देवेंद्र हठं नो कर्तुमर्हसि

evaṃ vimṛśya manasā kāryākāryavyavasthitau |
sudhīḥ sarvaiśca deveṃdra haṭhaṃ no kartumarhasi

24.22

दग्धे कामे मया विष्णो सुरकार्यं महत् कृतम् ।
सर्वे तिष्ठंतु निष्कामा मया सह सुनिश्चितम्

dagdhe kāme mayā viṣṇo surakāryaṃ mahat kṛtam |
sarve tiṣṭhaṃtu niṣkāmā mayā saha suniścitam

24.23

यथाऽहं च सुरास्सर्वे तथा यूयमयत्नतः ।
तपः परमसंयुक्ताः करिष्यध्वं सुदुष्करम्

yathā'haṃ ca surāssarve tathā yūyamayatnataḥ |
tapaḥ paramasaṃyuktāḥ kariṣyadhvaṃ suduṣkaram

24.24

यूयं समाधिना तेन मदनेन विना सुराः ।
परमानंदसंयुक्ता निर्विकारा भवंतु वै

yūyaṃ samādhinā tena madanena vinā surāḥ |
paramānaṃdasaṃyuktā nirvikārā bhavaṃtu vai

24.25

पुरावृत्तं स्मरकृतं विस्मृतं यद्विधे हरे ।
महेन्द्र मुनयो देवा यत्तत्सर्वं विमृश्यताम्

purāvṛttaṃ smarakṛtaṃ vismṛtaṃ yadvidhe hare |
mahendra munayo devā yattatsarvaṃ vimṛśyatām

24.26

महाधनुर्धरेणैव मदनेन हठात्सुराः ।
सर्वेषां ध्यानविध्वंसः कृतस्तेन पुरापुरा

mahādhanurdhareṇaiva madanena haṭhātsurāḥ |
sarveṣāṃ dhyānavidhvaṃsaḥ kṛtastena purāpurā

24.27

कामो हि नरकायैव तस्मात् क्रोधोभिजायते ।
क्रोधाद्भवति संमोहो मोहाच्च भ्रंशते तपः

kāmo hi narakāyaiva tasmāt krodhobhijāyate |
krodhādbhavati saṃmoho mohācca bhraṃśate tapaḥ

24.28

कामक्रोधौ परित्याज्यौ भवद्भिस्सुरसत्तमैः ।
सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

kāmakrodhau parityājyau bhavadbhissurasattamaiḥ |
sarvaireva ca maṃtavyaṃ madvākyaṃ nānyathā kvacit

ब्रह्मोवाच

24.29

एवं विश्राव्य भगवान् महादेवो वृषध्वजः ।
सुरान् प्रवाचयामास विधिविष्णू तथा मुनीम्

evaṃ viśrāvya bhagavān mahādevo vṛṣadhvajaḥ |
surān pravācayāmāsa vidhiviṣṇū tathā munīm

24.30

तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः ।
आस्ते पुरा यथा स्थाणुर्गणैश्च परिवारितः

tūṣṇīṃbhūto'bhavacchaṃbhurdhyānamāśritya vai punaḥ |
āste purā yathā sthāṇurgaṇaiśca parivāritaḥ

24.31

स्वात्मानमात्मना शंभुरात्मन्येव व्यचिंतयत् ।
निरंजनं निराभासं निर्विकारं निरामयम्

svātmānamātmanā śaṃbhurātmanyeva vyaciṃtayat |
niraṃjanaṃ nirābhāsaṃ nirvikāraṃ nirāmayam

24.32

परात्परतरं नित्यं निर्ममं निरवग्रहम् ।
शब्दातीतं निर्गुणं च ज्ञानगम्यं परात्परम्

parātparataraṃ nityaṃ nirmamaṃ niravagraham |
śabdātītaṃ nirguṇaṃ ca jñānagamyaṃ parātparam

24.33

एवं स्वरूपं परमं चिंतयन् ध्यानमास्थितः ।
परमानंदसंमग्नो बभूव बहुसूतिकृत्

evaṃ svarūpaṃ paramaṃ ciṃtayan dhyānamāsthitaḥ |
paramānaṃdasaṃmagno babhūva bahusūtikṛt

24.34

ध्यानस्थितं च सर्वेशं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः ।
हरि शक्रादयस्सर्वे नंदिनं प्रोचुरानताः

dhyānasthitaṃ ca sarveśaṃ dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ |
hari śakrādayassarve naṃdinaṃ procurānatāḥ

देवा ऊचुः

24.35

किं वयं करवामाद्य विरक्तो ध्यानमास्थितः ।
शंभुस्त्वं शंकर सखस्सर्वज्ञः शुचिसेवकः

kiṃ vayaṃ karavāmādya virakto dhyānamāsthitaḥ |
śaṃbhustvaṃ śaṃkara sakhassarvajñaḥ śucisevakaḥ

24.36

केनोपायेन गिरिशः प्रसन्नः स्याद्गणाधिप ।
तदुपायं समाचक्ष्व वयं त्वच्छरणं गताः

kenopāyena giriśaḥ prasannaḥ syādgaṇādhipa |
tadupāyaṃ samācakṣva vayaṃ tvaccharaṇaṃ gatāḥ

ब्रह्मोवाच

24.37

इति विज्ञापितो देवैर्मुने हर्षादिभिस्तदा ।
प्रत्युवाच सुरांस्तान्स नंदी शंभुप्रियो गणः

iti vijñāpito devairmune harṣādibhistadā |
pratyuvāca surāṃstānsa naṃdī śaṃbhupriyo gaṇaḥ

नंदीश्वर उवाच

24.38

हे हरे हे विधे शक्रनिर्जरा मुनयस्तथा ।
शृणुध्वं वचनं मे हि शिवसंतोषकारकम्

he hare he vidhe śakranirjarā munayastathā |
śṛṇudhvaṃ vacanaṃ me hi śivasaṃtoṣakārakam

24.39

यदि वो हठ एवाद्य शिव दारपरिग्रहे ।
अतिदीनतया सर्वे सुनुतिं कुरुतादरात्

yadi vo haṭha evādya śiva dāraparigrahe |
atidīnatayā sarve sunutiṃ kurutādarāt

24.40

भक्तेर्वश्यो महादेवो न साधारणतस्तुराः ।
अकार्यमपि सद्भक्त्या करोति परमेश्वरः

bhaktervaśyo mahādevo na sādhāraṇatasturāḥ |
akāryamapi sadbhaktyā karoti parameśvaraḥ

24.41

एवं कुरुत सर्वे हि विधिविष्णुमुखाः सुराः ।
यथागतेन मार्गेणान्यथा गच्छत मा चिरम्

evaṃ kuruta sarve hi vidhiviṣṇumukhāḥ surāḥ |
yathāgatena mārgeṇānyathā gacchata mā ciram

ब्रह्मोवाच

24.42

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मुने विष्ण्वादयस्सुराः ।
तथेति मत्त्वा सुप्रीत्या शंकरं तुष्टुवुर्हि ते

ityākarṇya vacastasya mune viṣṇvādayassurāḥ |
tatheti mattvā suprītyā śaṃkaraṃ tuṣṭuvurhi te

24.43

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो ।
समुद्धर महाक्लेशात्त्राहि नश्शरणागतान्

devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
samuddhara mahākleśāttrāhi naśśaraṇāgatān

24.44

इत्येवं बहुदीनोक्त्या तुष्टुवुश्शंकरं सुराः ।
रुरुदुस्सुस्वरं सर्वे प्रेमव्याकुलमानसः

ityevaṃ bahudīnoktyā tuṣṭuvuśśaṃkaraṃ surāḥ |
rurudussusvaraṃ sarve premavyākulamānasaḥ

24.45

हरिर्मया सुदीनोक्त्या सुविज्ञप्तं चकार ह ।
संस्मरन्मनसा शंभुं भक्त्या परमयान्वितः

harirmayā sudīnoktyā suvijñaptaṃ cakāra ha |
saṃsmaranmanasā śaṃbhuṃ bhaktyā paramayānvitaḥ

24.46

सुरैरेवं स्तुतश्शंभुर्हरिणा च मया भृशम् ।
भक्तवात्सल्यतो ध्यानाद्विरतोभून्महेश्वरः

surairevaṃ stutaśśaṃbhurhariṇā ca mayā bhṛśam |
bhaktavātsalyato dhyānādviratobhūnmaheśvaraḥ

24.47

उवाच सुप्रसन्नात्मा हर्यादीन्हर्षयन्हरः ।
विलोक्य करुणादृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः

uvāca suprasannātmā haryādīnharṣayanharaḥ |
vilokya karuṇādṛṣṭyā śaṃkaro bhaktavatsalaḥ

शंकर उवाच

24.48

हे हरे हे विधे देवाश्शक्राद्या युगपत्समे ।
किमर्थमागता यूयं सत्यं ब्रूत ममाग्रतः

he hare he vidhe devāśśakrādyā yugapatsame |
kimarthamāgatā yūyaṃ satyaṃ brūta mamāgrataḥ

हरिरुवाच

24.49

सर्वज्ञस्त्वं महेशान त्वंतर्याम्यखिलेश्वरः ।
किं न जानासि चित्तस्थं तथा वच्म्यपि शासनात्

sarvajñastvaṃ maheśāna tvaṃtaryāmyakhileśvaraḥ |
kiṃ na jānāsi cittasthaṃ tathā vacmyapi śāsanāt

24.50

तारकासुरतो दुःखं संभूतं विविधं मृड ।
सर्वेषां नस्तदर्थं हि प्रसन्नोऽकारि वै सुरैः

tārakāsurato duḥkhaṃ saṃbhūtaṃ vividhaṃ mṛḍa |
sarveṣāṃ nastadarthaṃ hi prasanno'kāri vai suraiḥ

24.51

शिवा सा जनिता शैलात्त्वदर्थं हि हिमालयात् ।
तस्यां त्वदुद्भवात्पुत्रात्तस्य मृत्युर्न चान्यथा

śivā sā janitā śailāttvadarthaṃ hi himālayāt |
tasyāṃ tvadudbhavātputrāttasya mṛtyurna cānyathā

24.52

इति दत्तो ब्रह्मणा हि तस्मै दैत्याय यद्वरः ।
तदन्यस्मादमृत्युस्स बाधते निखिलं जगत्

iti datto brahmaṇā hi tasmai daityāya yadvaraḥ |
tadanyasmādamṛtyussa bādhate nikhilaṃ jagat

24.53

नारदस्य निर्देशात्सा करोति कठिनं तपः ।
तत्तेजसाखिलं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

nāradasya nirdeśātsā karoti kaṭhinaṃ tapaḥ |
tattejasākhilaṃ vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram

24.54

वरं दातुं शिवायै हि गच्छ त्वं परमेश्वर ।
देवदुःखं जहि स्वामिन्नस्माकं सुखमावह

varaṃ dātuṃ śivāyai hi gaccha tvaṃ parameśvara |
devaduḥkhaṃ jahi svāminnasmākaṃ sukhamāvaha

24.55

देवानां मे महोत्साहो हृदये चास्ति शंकर ।
विवाहं तव संद्रष्टुं तत्त्वं कुरु यथोचितम्

devānāṃ me mahotsāho hṛdaye cāsti śaṃkara |
vivāhaṃ tava saṃdraṣṭuṃ tattvaṃ kuru yathocitam

24.56

रत्यै यद्भवता दत्तो वरस्तस्य परात्पर ।
प्राप्तोऽवसर एवाशु सफलं स्वपणं कुरु

ratyai yadbhavatā datto varastasya parātpara |
prāpto'vasara evāśu saphalaṃ svapaṇaṃ kuru

ब्रह्मोवाच

24.57

इत्युक्त्वा तं प्रणम्यैव विष्णुर्देवा महर्षयः ।
संस्तूय विविधैस्तोत्रैस्संतस्थुस्तत्पुरोऽखिलाः

ityuktvā taṃ praṇamyaiva viṣṇurdevā maharṣayaḥ |
saṃstūya vividhaistotraissaṃtasthustatpuro'khilāḥ

24.58

भक्ताधीनः शंकरोऽपि श्रुत्वा देववचस्तदा ।
विहस्य प्रत्युवाचाशु वेदमर्यादरक्षकः

bhaktādhīnaḥ śaṃkaro'pi śrutvā devavacastadā |
vihasya pratyuvācāśu vedamaryādarakṣakaḥ

शंकर उवाच

24.59

हे हरे हे विधे देवाश्शृणुतादरतोऽखिलाः ।
यथोचितमहं वच्मि सविशेषं विवेकतः

he hare he vidhe devāśśṛṇutādarato'khilāḥ |
yathocitamahaṃ vacmi saviśeṣaṃ vivekataḥ

24.60

नोचितं हि विधानं वै विवाहकरणं नृणाम् ।
महानिगडसंज्ञो हि विवाहो दृढबन्धनः

nocitaṃ hi vidhānaṃ vai vivāhakaraṇaṃ nṛṇām |
mahānigaḍasaṃjño hi vivāho dṛḍhabandhanaḥ

24.61

कुसंगा बहवो लोके स्त्रीसंगस्तत्र चाधिकः ।
उद्धरेत्सकलबंधैर्न स्त्रीसंगात्प्रमुच्यते

kusaṃgā bahavo loke strīsaṃgastatra cādhikaḥ |
uddharetsakalabaṃdhairna strīsaṃgātpramucyate

24.62

लोहदारुमयैः पाशैर्दृढं बद्धोऽपि मुच्यते ।
स्त्र्यादिपाशसुसंबद्धो मुच्यते न कदाचन

lohadārumayaiḥ pāśairdṛḍhaṃ baddho'pi mucyate |
stryādipāśasusaṃbaddho mucyate na kadācana

24.63

वर्द्धंते विषयाश्शश्वन्महाबंधनकारिणः ।
विषयाक्रांतमनसस्स्वप्ने मोक्षोऽपि दुर्लभः

varddhaṃte viṣayāśśaśvanmahābaṃdhanakāriṇaḥ |
viṣayākrāṃtamanasassvapne mokṣo'pi durlabhaḥ

24.64

सुखमिच्छतु चेत्प्राज्ञो विधिवद्विषयाँस्त्यजेत् ।
विषवद्विषयानाहुर्विषयैर्यैर्निहन्यते

sukhamicchatu cetprājño vidhivadviṣayām̐styajet |
viṣavadviṣayānāhurviṣayairyairnihanyate

24.65

जनो विषयिणा साकं वार्तातः पतति क्षणात् ।
विषयं प्राहुराचार्यास्सितालितेंद्रवारुणीम्

jano viṣayiṇā sākaṃ vārtātaḥ patati kṣaṇāt |
viṣayaṃ prāhurācāryāssitāliteṃdravāruṇīm

24.66

यद्यप्येवं हि जानामि सर्वं ज्ञानं विशेषतः ।
तथाप्यहं करिष्यामि प्रार्थनां सफलां च वः

yadyapyevaṃ hi jānāmi sarvaṃ jñānaṃ viśeṣataḥ |
tathāpyahaṃ kariṣyāmi prārthanāṃ saphalāṃ ca vaḥ

24.67

भक्ताधीनोऽहमेवास्मि तद्वशात्सर्वकार्य कृत् ।
अयथोचितकर्ता हि प्रसिद्धो भुवनत्रये

bhaktādhīno'hamevāsmi tadvaśātsarvakārya kṛt |
ayathocitakartā hi prasiddho bhuvanatraye

24.68

कामरूपाधिपस्यैव पणश्च सफलः कृतः ।
सुदक्षिणस्य भूपस्य भैमबंधगतस्य हि

kāmarūpādhipasyaiva paṇaśca saphalaḥ kṛtaḥ |
sudakṣiṇasya bhūpasya bhaimabaṃdhagatasya hi

24.69

गौतमक्लेशकर्ताहं त्र्यंबकात्मा सुखावहः ।
तत्कष्टप्रददुष्टानां शापदायी विशेषतः

gautamakleśakartāhaṃ tryaṃbakātmā sukhāvahaḥ |
tatkaṣṭapradaduṣṭānāṃ śāpadāyī viśeṣataḥ

24.70

विषं पीतं सुरार्थं हि भक्तवत्सलभावधृक् ।
देवकष्टं हृतं यत्नात्सर्वदैव मया सुराः

viṣaṃ pītaṃ surārthaṃ hi bhaktavatsalabhāvadhṛk |
devakaṣṭaṃ hṛtaṃ yatnātsarvadaiva mayā surāḥ

24.71

भक्तार्थमसहं कष्टं बहुशो बहुयत्नतः ।
विश्वानर मुनेर्दुःखं हृतं गृहपतिर्भवन्

bhaktārthamasahaṃ kaṣṭaṃ bahuśo bahuyatnataḥ |
viśvānara munerduḥkhaṃ hṛtaṃ gṛhapatirbhavan

24.72

किं बहूक्तेन च हरे विधे सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
मत्पणोऽस्तीति यूयं वै सर्वे जानीथ तत्त्वतः

kiṃ bahūktena ca hare vidhe satyaṃ bravīmyaham |
matpaṇo'stīti yūyaṃ vai sarve jānītha tattvataḥ

24.73

यदा यदा विपत्तिर्हि भक्तानां भवति क्वचित् ।
तदा तदा हरम्याशु तत्क्षणात्सर्वशस्सदा

yadā yadā vipattirhi bhaktānāṃ bhavati kvacit |
tadā tadā haramyāśu tatkṣaṇātsarvaśassadā

24.74

जानेऽहं तारकाद्दुःखं सर्वेषां वस्समुत्थितम् ।
असुरा त्तद्धरिष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

jāne'haṃ tārakādduḥkhaṃ sarveṣāṃ vassamutthitam |
asurā ttaddhariṣyāmi satyaṃsatyaṃ vadāmyaham

24.75

नास्ति यद्यपि मे काचिद्विहारकरणे रुचिः ।
विवाहयिष्ये गिरिजा पुत्रोत्पादनहेतवे

nāsti yadyapi me kācidvihārakaraṇe ruciḥ |
vivāhayiṣye girijā putrotpādanahetave

24.76

गच्छत स्वगृहाण्येव निर्भयास्सकलाः सुराः ।
कार्यं वस्साधयिष्यामि नात्र कार्या विचारणा

gacchata svagṛhāṇyeva nirbhayāssakalāḥ surāḥ |
kāryaṃ vassādhayiṣyāmi nātra kāryā vicāraṇā

ब्रह्मोवाच

24.77

इत्युक्त्वा मौनमास्थाय समाधिस्थोऽभवद्धरः ।
सर्वे विष्ण्वादयो देवास्स्वधामानि ययुर्मुने

ityuktvā maunamāsthāya samādhistho'bhavaddharaḥ |
sarve viṣṇvādayo devāssvadhāmāni yayurmune

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)