Chapter 18: Omkareshwar, the fourth Jyotirlinga

त्वया सूत महाभाग श्राविता ह्यद्भुता कथा ।
महाकालाख्यलिंगस्य निजभक्तसुरक्षिकः

tvayā sūta mahābhāga śrāvitā hyadbhutā kathā |
mahākālākhyaliṃgasya nijabhaktasurakṣikaḥ

ज्योतिर्लिंगं चतुर्थं च कृपया वद वित्तम ।
ॐकारं परमेशस्य सर्वपातकहारिणः

jyotirliṃgaṃ caturthaṃ ca kṛpayā vada vittama |
oṃkāraṃ parameśasya sarvapātakahāriṇaḥ

ॐकारे परमेशाख्यं लिंगमासीद्यथा द्विजाः ।
तथा वक्ष्यामि वः प्रीत्या श्रूयतां परमर्षयः ।
कस्मिंश्चित्समये चाञ नारदो भगवान्मुनिः ।
गोकर्णाख्यं शिवं गत्वा सिषेवे परभक्तिमान्

oṃkāre parameśākhyaṃ liṃgamāsīdyathā dvijāḥ |
tathā vakṣyāmi vaḥ prītyā śrūyatāṃ paramarṣayaḥ |
kasmiṃścitsamaye cāña nārado bhagavānmuniḥ |
gokarṇākhyaṃ śivaṃ gatvā siṣeve parabhaktimān

ततस्स आगतो विन्ध्यं नगेशं मुनिसत्तमः ।
तत्रैव पूजितस्तेन बहुमानपुरस्सरम्

tatassa āgato vindhyaṃ nageśaṃ munisattamaḥ |
tatraiva pūjitastena bahumānapurassaram

मयि सर्वं विद्यते च न न्यूनं हि कदाचन ।
इति भावं समास्थाय संस्थितो नारदाग्रतः

mayi sarvaṃ vidyate ca na nyūnaṃ hi kadācana |
iti bhāvaṃ samāsthāya saṃsthito nāradāgrataḥ

तन्मानं तत्तदा श्रुत्वा नारदो मानहा ततः ।
निश्श्वस्य संस्थितस्तत्र श्रुत्वाविन्ध्योऽब्रवीदिदम्

tanmānaṃ tattadā śrutvā nārado mānahā tataḥ |
niśśvasya saṃsthitastatra śrutvāvindhyo'bravīdidam

किं न्यूनं च त्वया दृष्टं मयि निश्श्वासकारणम् ।
तच्छ्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्स महामुनिः

kiṃ nyūnaṃ ca tvayā dṛṣṭaṃ mayi niśśvāsakāraṇam |
tacchrutvā nārado vākyamabravītsa mahāmuniḥ

विद्यते त्वयि सर्वं हि मेरुरुच्चतरः पुनः ।
देवेष्वपि विभागोऽस्य न तवास्ति कदाचन

vidyate tvayi sarvaṃ hi meruruccataraḥ punaḥ |
deveṣvapi vibhāgo'sya na tavāsti kadācana

इत्युक्त्वा नारदस्तस्माज्जगाम च यथागतम् ।
विन्ध्यश्च परितप्तो वै धिग्वै मे जीवितादिकम्

ityuktvā nāradastasmājjagāma ca yathāgatam |
vindhyaśca paritapto vai dhigvai me jīvitādikam

विश्वेश्वरं तथा शंभुमाराध्य च तपाम्यहम् ।
इति निश्चित्य मनसा शंकर शरणं गतः

viśveśvaraṃ tathā śaṃbhumārādhya ca tapāmyaham |
iti niścitya manasā śaṃkara śaraṇaṃ gataḥ

जगाम तत्र सुप्रीत्या ह्योंकारो यत्र वै स्वयम् ।
चकार च पुनस्तत्र शिवमूर्तिश्च पार्थिवीम्

jagāma tatra suprītyā hyoṃkāro yatra vai svayam |
cakāra ca punastatra śivamūrtiśca pārthivīm

आराध्य च तदा शंभुं षण्मासं स निरन्तरम् ।
न चचाल तपस्थानाच्छिवध्यानपरायणः

ārādhya ca tadā śaṃbhuṃ ṣaṇmāsaṃ sa nirantaram |
na cacāla tapasthānācchivadhyānaparāyaṇaḥ

एवं विंध्यतपो दृष्ट्वा प्रसन्नः पार्वतीपतिः ।
स्वरूपं दर्शयामास दुर्ल्लभं योगिनामपि

evaṃ viṃdhyatapo dṛṣṭvā prasannaḥ pārvatīpatiḥ |
svarūpaṃ darśayāmāsa durllabhaṃ yogināmapi

प्रसन्नस्स तदोवाच ब्रूहि त्वं मनसेप्सितम् ।
तपसा ते प्रसन्नोस्मि भक्तानामीप्सितप्रदः

prasannassa tadovāca brūhi tvaṃ manasepsitam |
tapasā te prasannosmi bhaktānāmīpsitapradaḥ

यदि प्रसन्नो देवेश बुद्धिं देहि यथेप्सिताम् ।
स्वकार्यसाधिनीं शंभो त्वं सदा भक्तवत्सलः

yadi prasanno deveśa buddhiṃ dehi yathepsitām |
svakāryasādhinīṃ śaṃbho tvaṃ sadā bhaktavatsalaḥ

तच्छ्रुत्वा भगवाञ्छंभुश्चिचेत हृदये चिरम् ।
परोपतापदं विन्ध्यो वरमिच्छति मूढधीः

tacchrutvā bhagavāñchaṃbhuściceta hṛdaye ciram |
paropatāpadaṃ vindhyo varamicchati mūḍhadhīḥ

किं करोमि यदेतस्मै वरदानं भवेच्छुभम् ।
मद्दत्तं परदुःखाय वरदानं यथा नहि

kiṃ karomi yadetasmai varadānaṃ bhavecchubham |
maddattaṃ paraduḥkhāya varadānaṃ yathā nahi

तथापि दत्तवाञ् शंभुस्तस्मै तद्वरमुत्तमम् ।
विध्यपर्वतराज त्वं यथेच्छसि तथा कुरु

tathāpi dattavāñ śaṃbhustasmai tadvaramuttamam |
vidhyaparvatarāja tvaṃ yathecchasi tathā kuru

एवं च समये देवा ऋपयश्चामलाशयाः ।
संपूज्य शंकरं तत्र स्थातव्यमिति चाबुवन्

evaṃ ca samaye devā ṛpayaścāmalāśayāḥ |
saṃpūjya śaṃkaraṃ tatra sthātavyamiti cābuvan

तच्छुत्वा देववचनं प्रसन्नः परमेश्वरः ।
तथैव कृतवान्प्रीत्या लोकानां सुखहेतवे

tacchutvā devavacanaṃ prasannaḥ parameśvaraḥ |
tathaiva kṛtavānprītyā lokānāṃ sukhahetave

ॐ कारं चैव यल्लिंगमेकं तच्च द्विधा गतम् ।
प्रणवे चैव ॐकारनामासीत्स सदाशिवः

oṃ kāraṃ caiva yalliṃgamekaṃ tacca dvidhā gatam |
praṇave caiva oṃkāranāmāsītsa sadāśivaḥ

पार्थिवे चैव यज्जातं तदासीत्परमेश्वरः ।
भक्ताभीष्टप्रदौ चोभौ भुक्तिमुक्तिप्रदौ द्विजाः

pārthive caiva yajjātaṃ tadāsītparameśvaraḥ |
bhaktābhīṣṭapradau cobhau bhuktimuktipradau dvijāḥ

तत्पूजां च तदा चक्रुर्देवाश्च ऋषयस्तथा ।
प्रापुर्वराननेकांश्च संतोष्य वृषभध्वजम्

tatpūjāṃ ca tadā cakrurdevāśca ṛṣayastathā |
prāpurvarānanekāṃśca saṃtoṣya vṛṣabhadhvajam

स्वस्वस्थानं ययुर्देवा विन्ध्योपि मुदितोऽधिकम् ।
कार्य्यं साधितवान्स्वीयं परितापं जहौ द्विजाः

svasvasthānaṃ yayurdevā vindhyopi mudito'dhikam |
kāryyaṃ sādhitavānsvīyaṃ paritāpaṃ jahau dvijāḥ

य एवं पूजयेच्छंभुं मातृगर्भं वसेन्न हि ।
यदभीष्टफलं तच्च प्राप्नुयान्नात्र संशय

ya evaṃ pūjayecchaṃbhuṃ mātṛgarbhaṃ vasenna hi |
yadabhīṣṭaphalaṃ tacca prāpnuyānnātra saṃśaya

एतत्ते सर्वमाख्यातमोंकारप्रभवे फलम् ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि केदारं लिंगमुत्तमम्

etatte sarvamākhyātamoṃkāraprabhave phalam |
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kedāraṃ liṃgamuttamam