शिशु॒र्न जा॒तोऽव॑ चक्रद॒द्वने॒ स्व१॒॑र्यद्वा॒ज्य॑रु॒षः सिषा॑सति ।
दि॒वो रेत॑सा सचते पयो॒वृधा॒ तमी॑महे सुम॒ती शर्म॑ स॒प्रथ॑ः
śiśurna jāto'va cakradadvane svaryadvājyaruṣaḥ siṣāsati |
divo retasā sacate payovṛdhā tamīmahe sumatī śarma saprathaḥ
Mandala 9
Sukta 74: Pillar of heaven, a gift for Kakshivan
Rishi: कक्षीवान् दैर्घतमसः · Devata: पवमानः सोमः · Metre: जगती, ८ त्रिष्टुप्
9 verses · 74 of 114
What happens in this chapter
Pillar of heaven, a gift for Kakshivan
Kakshivan Dairghatamasa sings nine verses, jagati with one trishtubh, to Soma Pavamana. Like a newborn child Soma cries out in the wood. He is the prop of heaven, the well-spread support; the full stalk moves all around and holds heaven and earth together. He commands the rain and leads the waters. Ghee and milk are drawn from the living cloud, and amrita is born at the navel of rita. Soma takes on a white form; groomed by sages, he enters the white kalasha anointed with milk. The rishi asks, for himself, a hundred winters of life and the gift of cows, and Soma is bidden to grow sweet for Indra.
दि॒वो यः स्क॒म्भो ध॒रुण॒ः स्वा॑तत॒ आपू॑र्णो अं॒शुः प॒र्येति॑ वि॒श्वत॑ः ।
सेमे म॒ही रोद॑सी यक्षदा॒वृता॑ समीची॒ने दा॑धार॒ समिष॑ः क॒विः
divo yaḥ skambho dharuṇaḥ svātata āpūrṇo aṃśuḥ paryeti viśvataḥ |
seme mahī rodasī yakṣadāvṛtā samīcīne dādhāra samiṣaḥ kaviḥ
महि॒ प्सर॒ः सुकृ॑तं सो॒म्यं मधू॒र्वी गव्यू॑ति॒रदि॑तेरृ॒तं य॒ते ।
ईशे॒ यो वृ॒ष्टेरि॒त उ॒स्रियो॒ वृषा॒पां ने॒ता य इ॒तऊ॑तिरृ॒ग्मिय॑ः
mahi psaraḥ sukṛtaṃ somyaṃ madhūrvī gavyūtiraditerṛtaṃ yate |
īśe yo vṛṣṭerita usriyo vṛṣāpāṃ netā ya itaūtirṛgmiyaḥ
आ॒त्म॒न्वन्नभो॑ दुह्यते घृ॒तं पय॑ ऋ॒तस्य॒ नाभि॑र॒मृतं॒ वि जा॑यते ।
स॒मी॒ची॒नाः सु॒दान॑वः प्रीणन्ति॒ तं नरो॑ हि॒तमव॑ मेहन्ति॒ पेर॑वः
ātmanvannabho duhyate ghṛtaṃ paya ṛtasya nābhiramṛtaṃ vi jāyate |
samīcīnāḥ sudānavaḥ prīṇanti taṃ naro hitamava mehanti peravaḥ
अरा॑वीदं॒शुः सच॑मान ऊ॒र्मिणा॑ देवा॒व्यं१॒॑ मनु॑षे पिन्वति॒ त्वच॑म् ।
दधा॑ति॒ गर्भ॒मदि॑तेरु॒पस्थ॒ आ येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे
arāvīdaṃśuḥ sacamāna ūrmiṇā devāvyaṃ manuṣe pinvati tvacam |
dadhāti garbhamaditerupastha ā yena tokaṃ ca tanayaṃ ca dhāmahe
स॒हस्र॑धा॒रेऽव॒ ता अ॑स॒श्चत॑स्तृ॒तीये॑ सन्तु॒ रज॑सि प्र॒जाव॑तीः ।
चत॑स्रो॒ नाभो॒ निहि॑ता अ॒वो दि॒वो ह॒विर्भ॑रन्त्य॒मृतं॑ घृत॒श्चुत॑ः
sahasradhāre'va tā asaścatastṛtīye santu rajasi prajāvatīḥ |
catasro nābho nihitā avo divo havirbharantyamṛtaṃ ghṛtaścutaḥ
श्वे॒तं रू॒पं कृ॑णुते॒ यत्सिषा॑सति॒ सोमो॑ मी॒ढ्वाँ असु॑रो वेद॒ भूम॑नः ।
धि॒या शमी॑ सचते॒ सेम॒भि प्र॒वद्दि॒वस्कव॑न्ध॒मव॑ दर्षदु॒द्रिण॑म्
śvetaṃ rūpaṃ kṛṇute yatsiṣāsati somo mīḍhvām̐ asuro veda bhūmanaḥ |
dhiyā śamī sacate semabhi pravaddivaskavandhamava darṣadudriṇam
अध॑ श्वे॒तं क॒लशं॒ गोभि॑र॒क्तं कार्ष्म॒न्ना वा॒ज्य॑क्रमीत्सस॒वान् ।
आ हि॑न्विरे॒ मन॑सा देव॒यन्त॑ः क॒क्षीव॑ते श॒तहि॑माय॒ गोना॑म्
adha śvetaṃ kalaśaṃ gobhiraktaṃ kārṣmannā vājyakramītsasavān |
ā hinvire manasā devayantaḥ kakṣīvate śatahimāya gonām
अ॒द्भिः सो॑म पपृचा॒नस्य॑ ते॒ रसोऽव्यो॒ वारं॒ वि प॑वमान धावति ।
स मृ॒ज्यमा॑नः क॒विभि॑र्मदिन्तम॒ स्वद॒स्वेन्द्रा॑य पवमान पी॒तये॑
adbhiḥ soma papṛcānasya te raso'vyo vāraṃ vi pavamāna dhāvati |
sa mṛjyamānaḥ kavibhirmadintama svadasvendrāya pavamāna pītaye
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)