Mandala 8

Sukta 72: The never-failing well of the oblation

Rishi: हर्यतः प्रागाथः · Devata: अग्निः, हवींषि वा · Metre: गायत्री

18 verses · 72 of 103

What happens in this chapter

The never-failing well of the oblation

Haryata Pragatha sings to Agni, or to the oblations, in a sukta full of riddles. The adhvaryu makes ready the offering; the hotar sits by the bright shoot. Seven milk the one, two and five set free, at the ford of the river. Indra with the ten of Vivasvat brings down the cask from heaven. Then the great image: a well with its wheel above and its opening below, never drained, poured with reverence, its honey held in a lotus, cows gathering at it. The rays of the Sun milk out nourishment, and Soma at sunrise is called the medicine of the sick.

72.1

ह॒विष्कृ॑णुध्व॒मा ग॑मदध्व॒र्युर्व॑नते॒ पुन॑ः ।
वि॒द्वाँ अ॑स्य प्र॒शास॑नम्

haviṣkṛṇudhvamā gamadadhvaryurvanate punaḥ |
vidvām̐ asya praśāsanam

72.2

नि ति॒ग्मम॒भ्यं१॒॑शुं सीद॒द्धोता॑ म॒नावधि॑ ।
जु॒षा॒णो अ॑स्य स॒ख्यम्

ni tigmamabhyaṃśuṃ sīdaddhotā manāvadhi |
juṣāṇo asya sakhyam

72.3

अ॒न्तरि॑च्छन्ति॒ तं जने॑ रु॒द्रं प॒रो म॑नी॒षया॑ ।
गृ॒भ्णन्ति॑ जि॒ह्वया॑ स॒सम्

antaricchanti taṃ jane rudraṃ paro manīṣayā |
gṛbhṇanti jihvayā sasam

72.4

जा॒म्य॑तीतपे॒ धनु॑र्वयो॒धा अ॑रुह॒द्वन॑म् ।
दृ॒षदं॑ जि॒ह्वयाव॑धीत्

jāmyatītape dhanurvayodhā aruhadvanam |
dṛṣadaṃ jihvayāvadhīt

72.5

चर॑न्व॒त्सो रुश॑न्नि॒ह नि॑दा॒तारं॒ न वि॑न्दते ।
वेति॒ स्तोत॑व अ॒म्ब्य॑म्

caranvatso ruśanniha nidātāraṃ na vindate |
veti stotava ambyam

72.6

उ॒तो न्व॑स्य॒ यन्म॒हदश्वा॑व॒द्योज॑नं बृ॒हद् ।
दा॒मा रथ॑स्य॒ ददृ॑शे

uto nvasya yanmahadaśvāvadyojanaṃ bṛhad |
dāmā rathasya dadṛśe

72.7

दु॒हन्ति॑ स॒प्तैका॒मुप॒ द्वा पञ्च॑ सृजतः ।
ती॒र्थे सिन्धो॒रधि॑ स्व॒रे

duhanti saptaikāmupa dvā pañca sṛjataḥ |
tīrthe sindhoradhi svare

72.8

आ द॒शभि॑र्वि॒वस्व॑त॒ इन्द्र॒ः कोश॑मचुच्यवीत् ।
खेद॑या त्रि॒वृता॑ दि॒वः

ā daśabhirvivasvata indraḥ kośamacucyavīt |
khedayā trivṛtā divaḥ

72.9

परि॑ त्रि॒धातु॑रध्व॒रं जू॒र्णिरे॑ति॒ नवी॑यसी ।
मध्वा॒ होता॑रो अञ्जते

pari tridhāturadhvaraṃ jūrṇireti navīyasī |
madhvā hotāro añjate

72.10

सि॒ञ्चन्ति॒ नम॑साव॒तमु॒च्चाच॑क्रं॒ परि॑ज्मानम् ।
नी॒चीन॑बार॒मक्षि॑तम्

siñcanti namasāvatamuccācakraṃ parijmānam |
nīcīnabāramakṣitam

72.11

अ॒भ्यार॒मिदद्र॑यो॒ निषि॑क्तं॒ पुष्क॑रे॒ मधु॑ ।
अ॒व॒तस्य॑ वि॒सर्ज॑ने

abhyāramidadrayo niṣiktaṃ puṣkare madhu |
avatasya visarjane

72.12

गाव॒ उपा॑वताव॒तं म॒ही य॒ज्ञस्य॑ र॒प्सुदा॑ ।
उ॒भा कर्णा॑ हिर॒ण्यया॑

gāva upāvatāvataṃ mahī yajñasya rapsudā |
ubhā karṇā hiraṇyayā

72.13

आ सु॒ते सि॑ञ्चत॒ श्रियं॒ रोद॑स्योरभि॒श्रिय॑म् ।
र॒सा द॑धीत वृष॒भम्

ā sute siñcata śriyaṃ rodasyorabhiśriyam |
rasā dadhīta vṛṣabham

72.14

ते जा॑नत॒ स्वमो॒क्यं१॒॑ सं व॒त्सासो॒ न मा॒तृभि॑ः ।
मि॒थो न॑सन्त जा॒मिभि॑ः

te jānata svamokyaṃ saṃ vatsāso na mātṛbhiḥ |
mitho nasanta jāmibhiḥ

72.15

उप॒ स्रक्वे॑षु॒ बप्स॑तः कृण्व॒ते ध॒रुणं॑ दि॒वि ।
इन्द्रे॑ अ॒ग्ना नम॒ः स्व॑ः

upa srakveṣu bapsataḥ kṛṇvate dharuṇaṃ divi |
indre agnā namaḥ svaḥ

72.16

अधु॑क्षत्पि॒प्युषी॒मिष॒मूर्जं॑ स॒प्तप॑दीम॒रिः ।
सूर्य॑स्य स॒प्त र॒श्मिभि॑ः

adhukṣatpipyuṣīmiṣamūrjaṃ saptapadīmariḥ |
sūryasya sapta raśmibhiḥ

72.17

सोम॑स्य मित्रावरु॒णोदि॑ता॒ सूर॒ आ द॑दे ।
तदातु॑रस्य भेष॒जम्

somasya mitrāvaruṇoditā sūra ā dade |
tadāturasya bheṣajam

72.18

उ॒तो न्व॑स्य॒ यत्प॒दं ह॑र्य॒तस्य॑ निधा॒न्य॑म् ।
परि॒ द्यां जि॒ह्वया॑तनत्

uto nvasya yatpadaṃ haryatasya nidhānyam |
pari dyāṃ jihvayātanat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)