Mandala 8

Sukta 33: Indra, bull of bulls, and a hard word

Rishi: मेध्यातिथिः काण्वः · Devata: इन्द्रः · Metre: बृहती, १६-१८ गायत्री, १९ अनुष्टुप्

19 verses · 33 of 103

What happens in this chapter

Indra, bull of bulls, and a hard word

Medhyatithi Kanva and his fellow singers sit by the flowing filter, praising Indra. When will you come, thirsty, to the pressed soma as a bull to his pool? Indra is right-handed and left-handed alike. Then the word bull rings out: your reins, your golden whip, your chariot, your bays, you yourself are bulls. In the closing verses Indra is quoted plainly: a woman's mind cannot be ruled and her judgement is light. The last verse, said by tradition to be spoken to Asanga who had become a woman, tells her to look down, keep her feet together and stay covered, for a brahman has become a woman.

33.1

व॒यं घ॑ त्वा सु॒ताव॑न्त॒ आपो॒ न वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
प॒वित्र॑स्य प्र॒स्रव॑णेषु वृत्रह॒न्परि॑ स्तो॒तार॑ आसते

vayaṃ gha tvā sutāvanta āpo na vṛktabarhiṣaḥ |
pavitrasya prasravaṇeṣu vṛtrahanpari stotāra āsate

33.2

स्वर॑न्ति त्वा सु॒ते नरो॒ वसो॑ निरे॒क उ॒क्थिन॑ः ।
क॒दा सु॒तं तृ॑षा॒ण ओक॒ आ ग॑म॒ इन्द्र॑ स्व॒ब्दीव॒ वंस॑गः

svaranti tvā sute naro vaso nireka ukthinaḥ |
kadā sutaṃ tṛṣāṇa oka ā gama indra svabdīva vaṃsagaḥ

33.3

कण्वे॑भिर्धृष्ण॒वा धृ॒षद्वाजं॑ दर्षि सह॒स्रिण॑म् ।
पि॒शङ्ग॑रूपं मघवन्विचर्षणे म॒क्षू गोम॑न्तमीमहे

kaṇvebhirdhṛṣṇavā dhṛṣadvājaṃ darṣi sahasriṇam |
piśaṅgarūpaṃ maghavanvicarṣaṇe makṣū gomantamīmahe

33.4

पा॒हि गायान्ध॑सो॒ मद॒ इन्द्रा॑य मेध्यातिथे ।
यः सम्मि॑श्लो॒ हर्यो॒र्यः सु॒ते सचा॑ व॒ज्री रथो॑ हिर॒ण्यय॑ः

pāhi gāyāndhaso mada indrāya medhyātithe |
yaḥ sammiślo haryoryaḥ sute sacā vajrī ratho hiraṇyayaḥ

33.5

यः सु॑ष॒व्यः सु॒दक्षि॑ण इ॒नो यः सु॒क्रतु॑र्गृ॒णे ।
य आ॑क॒रः स॒हस्रा॒ यः श॒ताम॑घ॒ इन्द्रो॒ यः पू॒र्भिदा॑रि॒तः

yaḥ suṣavyaḥ sudakṣiṇa ino yaḥ sukraturgṛṇe |
ya ākaraḥ sahasrā yaḥ śatāmagha indro yaḥ pūrbhidāritaḥ

33.6

यो धृ॑षि॒तो योऽवृ॑तो॒ यो अस्ति॒ श्मश्रु॑षु श्रि॒तः ।
विभू॑तद्युम्न॒श्च्यव॑नः पुरुष्टु॒तः क्रत्वा॒ गौरि॑व शाकि॒नः

yo dhṛṣito yo'vṛto yo asti śmaśruṣu śritaḥ |
vibhūtadyumnaścyavanaḥ puruṣṭutaḥ kratvā gauriva śākinaḥ

33.7

क ईं॑ वेद सु॒ते सचा॒ पिब॑न्तं॒ कद्वयो॑ दधे ।
अ॒यं यः पुरो॑ विभि॒नत्त्योज॑सा मन्दा॒नः शि॒प्र्यन्ध॑सः

ka īṃ veda sute sacā pibantaṃ kadvayo dadhe |
ayaṃ yaḥ puro vibhinattyojasā mandānaḥ śipryandhasaḥ

33.8

दा॒ना मृ॒गो न वा॑र॒णः पु॑रु॒त्रा च॒रथं॑ दधे ।
नकि॑ष्ट्वा॒ नि य॑म॒दा सु॒ते ग॑मो म॒हाँश्च॑र॒स्योज॑सा

dānā mṛgo na vāraṇaḥ purutrā carathaṃ dadhe |
nakiṣṭvā ni yamadā sute gamo mahām̐ścarasyojasā

33.9

य उ॒ग्रः सन्ननि॑ष्टृतः स्थि॒रो रणा॑य॒ संस्कृ॑तः ।
यदि॑ स्तो॒तुर्म॒घवा॑ शृ॒णव॒द्धवं॒ नेन्द्रो॑ योष॒त्या ग॑मत्

ya ugraḥ sannaniṣṭṛtaḥ sthiro raṇāya saṃskṛtaḥ |
yadi stoturmaghavā śṛṇavaddhavaṃ nendro yoṣatyā gamat

33.10

स॒त्यमि॒त्था वृषेद॑सि॒ वृष॑जूति॒र्नोऽवृ॑तः ।
वृषा॒ ह्यु॑ग्र शृण्वि॒षे प॑रा॒वति॒ वृषो॑ अर्वा॒वति॑ श्रु॒तः

satyamitthā vṛṣedasi vṛṣajūtirno'vṛtaḥ |
vṛṣā hyugra śṛṇviṣe parāvati vṛṣo arvāvati śrutaḥ

33.11

वृष॑णस्ते अ॒भीश॑वो॒ वृषा॒ कशा॑ हिर॒ण्ययी॑ ।
वृषा॒ रथो॑ मघव॒न्वृष॑णा॒ हरी॒ वृषा॒ त्वं श॑तक्रतो

vṛṣaṇaste abhīśavo vṛṣā kaśā hiraṇyayī |
vṛṣā ratho maghavanvṛṣaṇā harī vṛṣā tvaṃ śatakrato

33.12

वृषा॒ सोता॑ सुनोतु ते॒ वृष॑न्नृजीपि॒न्ना भ॑र ।
वृषा॑ दधन्वे॒ वृष॑णं न॒दीष्वा तुभ्यं॑ स्थातर्हरीणाम्

vṛṣā sotā sunotu te vṛṣannṛjīpinnā bhara |
vṛṣā dadhanve vṛṣaṇaṃ nadīṣvā tubhyaṃ sthātarharīṇām

33.13

एन्द्र॑ याहि पी॒तये॒ मधु॑ शविष्ठ सो॒म्यम् ।
नायमच्छा॑ म॒घवा॑ शृ॒णव॒द्गिरो॒ ब्रह्मो॒क्था च॑ सु॒क्रतु॑ः

endra yāhi pītaye madhu śaviṣṭha somyam |
nāyamacchā maghavā śṛṇavadgiro brahmokthā ca sukratuḥ

33.14

वह॑न्तु त्वा रथे॒ष्ठामा हर॑यो रथ॒युज॑ः ।
ति॒रश्चि॑द॒र्यं सव॑नानि वृत्रहन्न॒न्येषां॒ या श॑तक्रतो

vahantu tvā ratheṣṭhāmā harayo rathayujaḥ |
tiraścidaryaṃ savanāni vṛtrahannanyeṣāṃ yā śatakrato

33.15

अ॒स्माक॑म॒द्यान्त॑मं॒ स्तोमं॑ धिष्व महामह ।
अ॒स्माकं॑ ते॒ सव॑ना सन्तु॒ शंत॑मा॒ मदा॑य द्युक्ष सोमपाः

asmākamadyāntamaṃ stomaṃ dhiṣva mahāmaha |
asmākaṃ te savanā santu śaṃtamā madāya dyukṣa somapāḥ

33.16

न॒हि षस्तव॒ नो मम॑ शा॒स्त्रे अ॒न्यस्य॒ रण्य॑ति ।
यो अ॒स्मान्वी॒र आन॑यत्

nahi ṣastava no mama śāstre anyasya raṇyati |
yo asmānvīra ānayat

33.17

इन्द्र॑श्चिद्घा॒ तद॑ब्रवीत्स्त्रि॒या अ॑शा॒स्यं मन॑ः ।
उ॒तो अह॒ क्रतुं॑ र॒घुम्

indraścidghā tadabravītstriyā aśāsyaṃ manaḥ |
uto aha kratuṃ raghum

33.18

सप्ती॑ चिद्घा मद॒च्युता॑ मिथु॒ना व॑हतो॒ रथ॑म् ।
ए॒वेद्धूर्वृष्ण॒ उत्त॑रा

saptī cidghā madacyutā mithunā vahato ratham |
eveddhūrvṛṣṇa uttarā

33.19

अ॒धः प॑श्यस्व॒ मोपरि॑ संत॒रां पा॑द॒कौ ह॑र ।
मा ते॑ कशप्ल॒कौ दृ॑श॒न्स्त्री हि ब्र॒ह्मा ब॒भूवि॑थ

adhaḥ paśyasva mopari saṃtarāṃ pādakau hara |
mā te kaśaplakau dṛśanstrī hi brahmā babhūvitha

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)