Mandala 8

Sukta 24: Praise Indra as Vyashva did

Rishi: विश्वमना वैयश्वः · Devata: इन्द्रः, २८- ३० वरुः सौषाम्णिः · Metre: उष्णिक्, ३० अनुष्टुप्

30 verses · 24 of 103

What happens in this chapter

Praise Indra as Vyashva did

Vishvamanas Vaiyashva calls his friends to sing a hymn to Indra, the vajra-bearer, most manly of men. He is famed for slaying Vritra and gives more than all the bountiful. No one can stop his left hand or his right when he goes out for cows. Apart from you, he says, I find no one for wealth, glory and strength. Praise him as Vyashva did, the poet tells himself. Indra freed men from distress in the seven rivers and bent down the weapon of the dasa. The last three verses are a dana-stuti for Varu, son of Sushaman.

24.1

सखा॑य॒ आ शि॑षामहि॒ ब्रह्मेन्द्रा॑य व॒ज्रिणे॑ ।
स्तु॒ष ऊ॒ षु वो॒ नृत॑माय धृ॒ष्णवे॑

sakhāya ā śiṣāmahi brahmendrāya vajriṇe |
stuṣa ū ṣu vo nṛtamāya dhṛṣṇave

24.2

शव॑सा॒ ह्यसि॑ श्रु॒तो वृ॑त्र॒हत्ये॑न वृत्र॒हा ।
म॒घैर्म॒घोनो॒ अति॑ शूर दाशसि

śavasā hyasi śruto vṛtrahatyena vṛtrahā |
maghairmaghono ati śūra dāśasi

24.3

स न॒ः स्तवा॑न॒ आ भ॑र र॒यिं चि॒त्रश्र॑वस्तमम् ।
नि॒रे॒के चि॒द्यो ह॑रिवो॒ वसु॑र्द॒दिः

sa naḥ stavāna ā bhara rayiṃ citraśravastamam |
nireke cidyo harivo vasurdadiḥ

24.4

आ नि॑रे॒कमु॒त प्रि॒यमिन्द्र॒ दर्षि॒ जना॑नाम् ।
धृ॒ष॒ता धृ॑ष्णो॒ स्तव॑मान॒ आ भ॑र

ā nirekamuta priyamindra darṣi janānām |
dhṛṣatā dhṛṣṇo stavamāna ā bhara

24.5

न ते॑ स॒व्यं न दक्षि॑णं॒ हस्तं॑ वरन्त आ॒मुर॑ः ।
न प॑रि॒बाधो॑ हरिवो॒ गवि॑ष्टिषु

na te savyaṃ na dakṣiṇaṃ hastaṃ varanta āmuraḥ |
na paribādho harivo gaviṣṭiṣu

24.6

आ त्वा॒ गोभि॑रिव व्र॒जं गी॒र्भिरृ॑णोम्यद्रिवः ।
आ स्मा॒ कामं॑ जरि॒तुरा मन॑ः पृण

ā tvā gobhiriva vrajaṃ gīrbhirṛṇomyadrivaḥ |
ā smā kāmaṃ jariturā manaḥ pṛṇa

24.7

विश्वा॑नि वि॒श्वम॑नसो धि॒या नो॑ वृत्रहन्तम ।
उग्र॑ प्रणेत॒रधि॒ षू व॑सो गहि

viśvāni viśvamanaso dhiyā no vṛtrahantama |
ugra praṇetaradhi ṣū vaso gahi

24.8

व॒यं ते॑ अ॒स्य वृ॑त्रहन्वि॒द्याम॑ शूर॒ नव्य॑सः ।
वसो॑ः स्पा॒र्हस्य॑ पुरुहूत॒ राध॑सः

vayaṃ te asya vṛtrahanvidyāma śūra navyasaḥ |
vasoḥ spārhasya puruhūta rādhasaḥ

24.9

इन्द्र॒ यथा॒ ह्यस्ति॒ तेऽप॑रीतं नृतो॒ शव॑ः ।
अमृ॑क्ता रा॒तिः पु॑रुहूत दा॒शुषे॑

indra yathā hyasti te'parītaṃ nṛto śavaḥ |
amṛktā rātiḥ puruhūta dāśuṣe

24.10

आ वृ॑षस्व महामह म॒हे नृ॑तम॒ राध॑से ।
दृ॒ळ्हश्चि॑द्दृह्य मघवन्म॒घत्त॑ये

ā vṛṣasva mahāmaha mahe nṛtama rādhase |
dṛḻhaściddṛhya maghavanmaghattaye

24.11

नू अ॒न्यत्रा॑ चिदद्रिव॒स्त्वन्नो॑ जग्मुरा॒शस॑ः ।
मघ॑वञ्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तिभि॑ः

nū anyatrā cidadrivastvanno jagmurāśasaḥ |
maghavañchagdhi tava tanna ūtibhiḥ

24.12

न॒ह्य१॒॑ङ्ग नृ॑तो॒ त्वद॒न्यं वि॒न्दामि॒ राध॑से ।
रा॒ये द्यु॒म्नाय॒ शव॑से च गिर्वणः

nahyaṅga nṛto tvadanyaṃ vindāmi rādhase |
rāye dyumnāya śavase ca girvaṇaḥ

24.13

एन्दु॒मिन्द्रा॑य सिञ्चत॒ पिबा॑ति सो॒म्यं मधु॑ ।
प्र राध॑सा चोदयाते महित्व॒ना

endumindrāya siñcata pibāti somyaṃ madhu |
pra rādhasā codayāte mahitvanā

24.14

उपो॒ हरी॑णां॒ पतिं॒ दक्षं॑ पृ॒ञ्चन्त॑मब्रवम् ।
नू॒नं श्रु॑धि स्तुव॒तो अ॒श्व्यस्य॑

upo harīṇāṃ patiṃ dakṣaṃ pṛñcantamabravam |
nūnaṃ śrudhi stuvato aśvyasya

24.15

न॒ह्य१॒॑ङ्ग पु॒रा च॒न ज॒ज्ञे वी॒रत॑र॒स्त्वत् ।
नकी॑ रा॒या नैवथा॒ न भ॒न्दना॑

nahyaṅga purā cana jajñe vīratarastvat |
nakī rāyā naivathā na bhandanā

24.16

एदु॒ मध्वो॑ म॒दिन्त॑रं सि॒ञ्च वा॑ध्वर्यो॒ अन्ध॑सः ।
ए॒वा हि वी॒रः स्तव॑ते स॒दावृ॑धः

edu madhvo madintaraṃ siñca vādhvaryo andhasaḥ |
evā hi vīraḥ stavate sadāvṛdhaḥ

24.17

इन्द्र॑ स्थातर्हरीणां॒ नकि॑ष्टे पू॒र्व्यस्तु॑तिम् ।
उदा॑नंश॒ शव॑सा॒ न भ॒न्दना॑

indra sthātarharīṇāṃ nakiṣṭe pūrvyastutim |
udānaṃśa śavasā na bhandanā

24.18

तं वो॒ वाजा॑नां॒ पति॒महू॑महि श्रव॒स्यव॑ः ।
अप्रा॑युभिर्य॒ज्ञेभि॑र्वावृ॒धेन्य॑म्

taṃ vo vājānāṃ patimahūmahi śravasyavaḥ |
aprāyubhiryajñebhirvāvṛdhenyam

24.19

एतो॒ न्विन्द्रं॒ स्तवा॑म॒ सखा॑य॒ः स्तोम्यं॒ नर॑म् ।
कृ॒ष्टीर्यो विश्वा॑ अ॒भ्यस्त्येक॒ इत्

eto nvindraṃ stavāma sakhāyaḥ stomyaṃ naram |
kṛṣṭīryo viśvā abhyastyeka it

24.20

अगो॑रुधाय ग॒विषे॑ द्यु॒क्षाय॒ दस्म्यं॒ वच॑ः ।
घृ॒तात्स्वादी॑यो॒ मधु॑नश्च वोचत

agorudhāya gaviṣe dyukṣāya dasmyaṃ vacaḥ |
ghṛtātsvādīyo madhunaśca vocata

24.21

यस्यामि॑तानि वी॒र्या॒३॒॑ न राध॒ः पर्ये॑तवे ।
ज्योति॒र्न विश्व॑म॒भ्यस्ति॒ दक्षि॑णा

yasyāmitāni vīryā na rādhaḥ paryetave |
jyotirna viśvamabhyasti dakṣiṇā

24.22

स्तु॒हीन्द्रं॑ व्यश्व॒वदनू॑र्मिं वा॒जिनं॒ यम॑म् ।
अ॒र्यो गयं॒ मंह॑मानं॒ वि दा॒शुषे॑

stuhīndraṃ vyaśvavadanūrmiṃ vājinaṃ yamam |
aryo gayaṃ maṃhamānaṃ vi dāśuṣe

24.23

ए॒वा नू॒नमुप॑ स्तुहि॒ वैय॑श्व दश॒मं नव॑म् ।
सुवि॑द्वांसं च॒र्कृत्यं॑ च॒रणी॑नाम्

evā nūnamupa stuhi vaiyaśva daśamaṃ navam |
suvidvāṃsaṃ carkṛtyaṃ caraṇīnām

24.24

वेत्था॒ हि निरृ॑तीनां॒ वज्र॑हस्त परि॒वृज॑म् ।
अह॑रहः शु॒न्ध्युः प॑रि॒पदा॑मिव

vetthā hi nirṛtīnāṃ vajrahasta parivṛjam |
aharahaḥ śundhyuḥ paripadāmiva

24.25

तदि॒न्द्राव॒ आ भ॑र॒ येना॑ दंसिष्ठ॒ कृत्व॑ने ।
द्वि॒ता कुत्सा॑य शिश्नथो॒ नि चो॑दय

tadindrāva ā bhara yenā daṃsiṣṭha kṛtvane |
dvitā kutsāya śiśnatho ni codaya

24.26

तमु॑ त्वा नू॒नमी॑महे॒ नव्यं॑ दंसिष्ठ॒ सन्य॑से ।
स त्वं नो॒ विश्वा॑ अ॒भिमा॑तीः स॒क्षणि॑ः

tamu tvā nūnamīmahe navyaṃ daṃsiṣṭha sanyase |
sa tvaṃ no viśvā abhimātīḥ sakṣaṇiḥ

24.27

य ऋक्षा॒दंह॑सो मु॒चद्यो वार्या॑त्स॒प्त सिन्धु॑षु ।
वध॑र्दा॒सस्य॑ तुविनृम्ण नीनमः

ya ṛkṣādaṃhaso mucadyo vāryātsapta sindhuṣu |
vadhardāsasya tuvinṛmṇa nīnamaḥ

24.28

यथा॑ वरो सु॒षाम्णे॑ स॒निभ्य॒ आव॑हो र॒यिम् ।
व्य॑श्वेभ्यः सुभगे वाजिनीवति

yathā varo suṣāmṇe sanibhya āvaho rayim |
vyaśvebhyaḥ subhage vājinīvati

24.29

आ ना॒र्यस्य॒ दक्षि॑णा॒ व्य॑श्वाँ एतु सो॒मिन॑ः ।
स्थू॒रं च॒ राध॑ः श॒तव॑त्स॒हस्र॑वत्

ā nāryasya dakṣiṇā vyaśvām̐ etu sominaḥ |
sthūraṃ ca rādhaḥ śatavatsahasravat

24.30

यत्त्वा॑ पृ॒च्छादी॑जा॒नः कु॑ह॒या कु॑हयाकृते ।
ए॒षो अप॑श्रितो व॒लो गो॑म॒तीमव॑ तिष्ठति

yattvā pṛcchādījānaḥ kuhayā kuhayākṛte |
eṣo apaśrito valo gomatīmava tiṣṭhati

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)