Mandala 6

Sukta 2: Agni, the guest beloved like a friend

Rishi: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · Devata: अग्निः · Metre: अनुष्टुप्, ११ शक्वरी

11 verses · 2 of 75

What happens in this chapter

Agni, the guest beloved like a friend

Bharadvaja, son of Brihaspati, praises Agni in anushtubh, with a closing shakvari verse. Agni rules over glory like Mitra and makes fame grow as one tends a herd. Whoever serves him with fuel crosses hatred as one crosses distress, and wins a home that lasts a hundred years. His smoke spreads into the sky, he shines like the sun, he is the dear guest of the clans. When his flames cut through forests, nothing stands firm. The rishi asks Agni to carry goodwill to the gods and to let his people cross all troubles.

2.1

त्वं हि क्षैत॑व॒द्यशोऽग्ने॑ मि॒त्रो न पत्य॑से ।
त्वं वि॑चर्षणे॒ श्रवो॒ वसो॑ पु॒ष्टिं न पु॑ष्यसि

tvaṃ hi kṣaitavadyaśo'gne mitro na patyase |
tvaṃ vicarṣaṇe śravo vaso puṣṭiṃ na puṣyasi

2.2

त्वां हि ष्मा॑ चर्ष॒णयो॑ य॒ज्ञेभि॑र्गी॒र्भिरीळ॑ते ।
त्वां वा॒जी या॑त्यवृ॒को र॑ज॒स्तूर्वि॒श्वच॑र्षणिः

tvāṃ hi ṣmā carṣaṇayo yajñebhirgīrbhirīḻate |
tvāṃ vājī yātyavṛko rajastūrviśvacarṣaṇiḥ

2.3

स॒जोष॑स्त्वा दि॒वो नरो॑ य॒ज्ञस्य॑ के॒तुमि॑न्धते ।
यद्ध॒ स्य मानु॑षो॒ जन॑ः सुम्ना॒युर्जु॒ह्वे अ॑ध्व॒रे

sajoṣastvā divo naro yajñasya ketumindhate |
yaddha sya mānuṣo janaḥ sumnāyurjuhve adhvare

2.4

ऋध॒द्यस्ते॑ सु॒दान॑वे धि॒या मर्त॑ः श॒शम॑ते ।
ऊ॒ती ष बृ॑ह॒तो दि॒वो द्वि॒षो अंहो॒ न त॑रति

ṛdhadyaste sudānave dhiyā martaḥ śaśamate |
ūtī ṣa bṛhato divo dviṣo aṃho na tarati

2.5

स॒मिधा॒ यस्त॒ आहु॑तिं॒ निशि॑तिं॒ मर्त्यो॒ नश॑त् ।
व॒याव॑न्तं॒ स पु॑ष्यति॒ क्षय॑मग्ने श॒तायु॑षम्

samidhā yasta āhutiṃ niśitiṃ martyo naśat |
vayāvantaṃ sa puṣyati kṣayamagne śatāyuṣam

2.6

त्वे॒षस्ते॑ धू॒म ऋ॑ण्वति दि॒वि षञ्छु॒क्र आत॑तः ।
सूरो॒ न हि द्यु॒ता त्वं कृ॒पा पा॑वक॒ रोच॑से

tveṣaste dhūma ṛṇvati divi ṣañchukra ātataḥ |
sūro na hi dyutā tvaṃ kṛpā pāvaka rocase

2.7

अधा॒ हि वि॒क्ष्वीड्योऽसि॑ प्रि॒यो नो॒ अति॑थिः ।
र॒ण्वः पु॒री॑व॒ जूर्य॑ः सू॒नुर्न त्र॑य॒याय्य॑ः

adhā hi vikṣvīḍyo'si priyo no atithiḥ |
raṇvaḥ purīva jūryaḥ sūnurna trayayāyyaḥ

2.8

क्रत्वा॒ हि द्रोणे॑ अ॒ज्यसेऽग्ने॑ वा॒जी न कृत्व्य॑ः ।
परि॑ज्मेव स्व॒धा गयोऽत्यो॒ न ह्वा॒र्यः शिशु॑ः

kratvā hi droṇe ajyase'gne vājī na kṛtvyaḥ |
parijmeva svadhā gayo'tyo na hvāryaḥ śiśuḥ

2.9

त्वं त्या चि॒दच्यु॒ताग्ने॑ प॒शुर्न यव॑से ।
धामा॑ ह॒ यत्ते॑ अजर॒ वना॑ वृ॒श्चन्ति॒ शिक्व॑सः

tvaṃ tyā cidacyutāgne paśurna yavase |
dhāmā ha yatte ajara vanā vṛścanti śikvasaḥ

2.10

वेषि॒ ह्य॑ध्वरीय॒तामग्ने॒ होता॒ दमे॑ वि॒शाम् ।
स॒मृधो॑ विश्पते कृणु जु॒षस्व॑ ह॒व्यम॑ङ्गिरः

veṣi hyadhvarīyatāmagne hotā dame viśām |
samṛdho viśpate kṛṇu juṣasva havyamaṅgiraḥ

2.11

अच्छा॑ नो मित्रमहो देव दे॒वानग्ने॒ वोच॑ः सुम॒तिं रोद॑स्योः ।
वी॒हि स्व॒स्तिं सु॑क्षि॒तिं दि॒वो नॄन्द्वि॒षो अंहां॑सि दुरि॒ता त॑रेम॒ ता त॑रेम॒ तवाव॑सा तरेम

acchā no mitramaho deva devānagne vocaḥ sumatiṃ rodasyoḥ |
vīhi svastiṃ sukṣitiṃ divo nṝndviṣo aṃhāṃsi duritā tarema tā tarema tavāvasā tarema

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)