ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु णो॑ अध्वरस्य होत॒रग्ने॒ तिष्ठ॑ दे॒वता॑ता॒ यजी॑यान् ।
त्वं हि विश्व॑म॒भ्यसि॒ मन्म॒ प्र वे॒धस॑श्चित्तिरसि मनी॒षाम्
ūrdhva ū ṣu ṇo adhvarasya hotaragne tiṣṭha devatātā yajīyān |
tvaṃ hi viśvamabhyasi manma pra vedhasaścittirasi manīṣām
Mandala 4
Sukta 6: Agni stands up as hotar
Rishi: वामदेवो गौतमः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 6 of 58
What happens in this chapter
Agni stands up as hotar
Vamadeva Gautama sings Agni in trishtubh as the priest who rises at the sacrifice. Stand tall, Agni, he begins, best of offerers. Agni sits among the people, lifting his light like Savitar and propping up his smoke to heaven like a builder raising a post. The ladle full of ghee moves sunwise, the barhis is spread, and Agni circles the offering three times like a herdsman. His flames run like horses and all creatures fear him when he blazes. Ten sisters, the fingers, give him birth. His bright horses are yoked, his flames fly like hawks, and the hymn is offered to him.
अमू॑रो॒ होता॒ न्य॑सादि वि॒क्ष्व१॒॑ग्निर्म॒न्द्रो वि॒दथे॑षु॒ प्रचे॑ताः ।
ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒तेवा॑श्रे॒न्मेते॑व धू॒मं स्त॑भाय॒दुप॒ द्याम्
amūro hotā nyasādi vikṣvagnirmandro vidatheṣu pracetāḥ |
ūrdhvaṃ bhānuṃ savitevāśrenmeteva dhūmaṃ stabhāyadupa dyām
य॒ता सु॑जू॒र्णी रा॒तिनी॑ घृ॒ताची॑ प्रदक्षि॒णिद्दे॒वता॑तिमुरा॒णः ।
उदु॒ स्वरु॑र्नव॒जा नाक्रः प॒श्वो अ॑नक्ति॒ सुधि॑तः सु॒मेक॑ः
yatā sujūrṇī rātinī ghṛtācī pradakṣiṇiddevatātimurāṇaḥ |
udu svarurnavajā nākraḥ paśvo anakti sudhitaḥ sumekaḥ
स्ती॒र्णे ब॒र्हिषि॑ समिधा॒ने अ॒ग्ना ऊ॒र्ध्वो अ॑ध्व॒र्युर्जु॑जुषा॒णो अ॑स्थात् ।
पर्य॒ग्निः प॑शु॒पा न होता॑ त्रिवि॒ष्ट्ये॑ति प्र॒दिव॑ उरा॒णः
stīrṇe barhiṣi samidhāne agnā ūrdhvo adhvaryurjujuṣāṇo asthāt |
paryagniḥ paśupā na hotā triviṣṭyeti pradiva urāṇaḥ
परि॒ त्मना॑ मि॒तद्रु॑रेति॒ होता॒ग्निर्म॒न्द्रो मधु॑वचा ऋ॒तावा॑ ।
द्रव॑न्त्यस्य वा॒जिनो॒ न शोका॒ भय॑न्ते॒ विश्वा॒ भुव॑ना॒ यदभ्रा॑ट्
pari tmanā mitadrureti hotāgnirmandro madhuvacā ṛtāvā |
dravantyasya vājino na śokā bhayante viśvā bhuvanā yadabhrāṭ
भ॒द्रा ते॑ अग्ने स्वनीक सं॒दृग्घो॒रस्य॑ स॒तो विषु॑णस्य॒ चारु॑ः ।
न यत्ते॑ शो॒चिस्तम॑सा॒ वर॑न्त॒ न ध्व॒स्मान॑स्त॒न्वी॒३॒॑ रेप॒ आ धु॑ः
bhadrā te agne svanīka saṃdṛgghorasya sato viṣuṇasya cāruḥ |
na yatte śocistamasā varanta na dhvasmānastanvī repa ā dhuḥ
न यस्य॒ सातु॒र्जनि॑तो॒रवा॑रि॒ न मा॒तरा॑पि॒तरा॒ नू चि॑दि॒ष्टौ ।
अधा॑ मि॒त्रो न सुधि॑तः पाव॒को॒३॒॑ऽग्निर्दी॑दाय॒ मानु॑षीषु वि॒क्षु
na yasya sāturjanitoravāri na mātarāpitarā nū cidiṣṭau |
adhā mitro na sudhitaḥ pāvako'gnirdīdāya mānuṣīṣu vikṣu
द्विर्यं पञ्च॒ जीज॑नन्सं॒वसा॑ना॒ः स्वसा॑रो अ॒ग्निं मानु॑षीषु वि॒क्षु ।
उ॒ष॒र्बुध॑मथ॒र्यो॒३॒॑ न दन्तं॑ शु॒क्रं स्वासं॑ पर॒शुं न ति॒ग्मम्
dviryaṃ pañca jījanansaṃvasānāḥ svasāro agniṃ mānuṣīṣu vikṣu |
uṣarbudhamatharyo na dantaṃ śukraṃ svāsaṃ paraśuṃ na tigmam
तव॒ त्ये अ॑ग्ने ह॒रितो॑ घृत॒स्ना रोहि॑तास ऋ॒ज्वञ्च॒ः स्वञ्च॑ः ।
अ॒रु॒षासो॒ वृष॑ण ऋजुमु॒ष्का आ दे॒वता॑तिमह्वन्त द॒स्माः
tava tye agne harito ghṛtasnā rohitāsa ṛjvañcaḥ svañcaḥ |
aruṣāso vṛṣaṇa ṛjumuṣkā ā devatātimahvanta dasmāḥ
ये ह॒ त्ये ते॒ सह॑माना अ॒यास॑स्त्वे॒षासो॑ अग्ने अ॒र्चय॒श्चर॑न्ति ।
श्ये॒नासो॒ न दु॑वस॒नासो॒ अर्थं॑ तुविष्व॒णसो॒ मारु॑तं॒ न शर्ध॑ः
ye ha tye te sahamānā ayāsastveṣāso agne arcayaścaranti |
śyenāso na duvasanāso arthaṃ tuviṣvaṇaso mārutaṃ na śardhaḥ
अका॑रि॒ ब्रह्म॑ समिधान॒ तुभ्यं॒ शंसा॑त्यु॒क्थं यज॑ते॒ व्यू॑ धाः ।
होता॑रम॒ग्निं मनु॑षो॒ नि षे॑दुर्नम॒स्यन्त॑ उ॒शिज॒ः शंस॑मा॒योः
akāri brahma samidhāna tubhyaṃ śaṃsātyukthaṃ yajate vyū dhāḥ |
hotāramagniṃ manuṣo ni ṣedurnamasyanta uśijaḥ śaṃsamāyoḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)