Rishi: गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः · Devata: अग्निः · Metre: जगती
16 verses · 1 of 43
Rishi Gritsamada, of the Bhargava Shaunaka line, addresses Agni in jagati verses, and almost every line opens with "tvam", you. Agni is born from the sky, the waters, the stone, the forest and the plants, pure lord of men. He holds every priestly office: hotri, potri, neshtri, agnidh, prashastri, adhvaryu and brahman. Then the rishi names him as each deva in turn: Indra, Vishnu of the wide stride, Brahmanaspati, Varuna, Mitra, Aryaman, Tvashtri, Rudra, Pushan, Savitri, Bhaga, Aditi, Sarasvati. He is father, brother, son and friend to the worshipper, and the mouth through which all devas eat the offering. He is asked for cattle, horses and strong sons.
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ ।
त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचि॑ः
tvamagne dyubhistvamāśuśukṣaṇistvamadbhyastvamaśmanaspari |
tvaṃ vanebhyastvamoṣadhībhyastvaṃ nṛṇāṃ nṛpate jāyase śuciḥ
तवा॑ग्ने हो॒त्रं तव॑ पो॒त्रमृ॒त्वियं॒ तव॑ ने॒ष्ट्रं त्वम॒ग्निदृ॑ताय॒तः ।
तव॑ प्रशा॒स्त्रं त्वम॑ध्वरीयसि ब्र॒ह्मा चासि॑ गृ॒हप॑तिश्च नो॒ दमे॑
tavāgne hotraṃ tava potramṛtviyaṃ tava neṣṭraṃ tvamagnidṛtāyataḥ |
tava praśāstraṃ tvamadhvarīyasi brahmā cāsi gṛhapatiśca no dame
त्वम॑ग्न॒ इन्द्रो॑ वृष॒भः स॒ताम॑सि॒ त्वं विष्णु॑रुरुगा॒यो न॑म॒स्य॑ः ।
त्वं ब्र॒ह्मा र॑यि॒विद्ब्र॑ह्मणस्पते॒ त्वं वि॑धर्तः सचसे॒ पुरं॑ध्या
tvamagna indro vṛṣabhaḥ satāmasi tvaṃ viṣṇururugāyo namasyaḥ |
tvaṃ brahmā rayividbrahmaṇaspate tvaṃ vidhartaḥ sacase puraṃdhyā
त्वम॑ग्ने॒ राजा॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑त॒स्त्वं मि॒त्रो भ॑वसि द॒स्म ईड्य॑ः ।
त्वम॑र्य॒मा सत्प॑ति॒र्यस्य॑ स॒म्भुजं॒ त्वमंशो॑ वि॒दथे॑ देव भाज॒युः
tvamagne rājā varuṇo dhṛtavratastvaṃ mitro bhavasi dasma īḍyaḥ |
tvamaryamā satpatiryasya sambhujaṃ tvamaṃśo vidathe deva bhājayuḥ
त्वम॑ग्ने॒ त्वष्टा॑ विध॒ते सु॒वीर्यं॒ तव॒ ग्नावो॑ मित्रमहः सजा॒त्य॑म् ।
त्वमा॑शु॒हेमा॑ ररिषे॒ स्वश्व्यं॒ त्वं न॒रां शर्धो॑ असि पुरू॒वसु॑ः
tvamagne tvaṣṭā vidhate suvīryaṃ tava gnāvo mitramahaḥ sajātyam |
tvamāśuhemā rariṣe svaśvyaṃ tvaṃ narāṃ śardho asi purūvasuḥ
त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वं शर्धो॒ मारु॑तं पृ॒क्ष ई॑शिषे ।
त्वं वातै॑ररु॒णैर्या॑सि शंग॒यस्त्वं पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नु त्मना॑
tvamagne rudro asuro maho divastvaṃ śardho mārutaṃ pṛkṣa īśiṣe |
tvaṃ vātairaruṇairyāsi śaṃgayastvaṃ pūṣā vidhataḥ pāsi nu tmanā
त्वम॑ग्ने द्रविणो॒दा अ॑रं॒कृते॒ त्वं दे॒वः स॑वि॒ता र॑त्न॒धा अ॑सि ।
त्वं भगो॑ नृपते॒ वस्व॑ ईशिषे॒ त्वं पा॒युर्दमे॒ यस्तेऽवि॑धत्
tvamagne draviṇodā araṃkṛte tvaṃ devaḥ savitā ratnadhā asi |
tvaṃ bhago nṛpate vasva īśiṣe tvaṃ pāyurdame yaste'vidhat
त्वाम॑ग्ने॒ दम॒ आ वि॒श्पतिं॒ विश॒स्त्वां राजा॑नं सुवि॒दत्र॑मृञ्जते ।
त्वं विश्वा॑नि स्वनीक पत्यसे॒ त्वं स॒हस्रा॑णि श॒ता दश॒ प्रति॑
tvāmagne dama ā viśpatiṃ viśastvāṃ rājānaṃ suvidatramṛñjate |
tvaṃ viśvāni svanīka patyase tvaṃ sahasrāṇi śatā daśa prati
त्वाम॑ग्ने पि॒तर॑मि॒ष्टिभि॒र्नर॒स्त्वां भ्रा॒त्राय॒ शम्या॑ तनू॒रुच॑म् ।
त्वं पु॒त्रो भ॑वसि॒ यस्तेऽवि॑ध॒त्त्वं सखा॑ सु॒शेव॑ः पास्या॒धृष॑ः
tvāmagne pitaramiṣṭibhirnarastvāṃ bhrātrāya śamyā tanūrucam |
tvaṃ putro bhavasi yaste'vidhattvaṃ sakhā suśevaḥ pāsyādhṛṣaḥ
त्वम॑ग्न ऋ॒भुरा॒के न॑म॒स्य१॒॑स्त्वं वाज॑स्य क्षु॒मतो॑ रा॒य ई॑शिषे ।
त्वं वि भा॒स्यनु॑ दक्षि दा॒वने॒ त्वं वि॒शिक्षु॑रसि य॒ज्ञमा॒तनि॑ः
tvamagna ṛbhurāke namasyastvaṃ vājasya kṣumato rāya īśiṣe |
tvaṃ vi bhāsyanu dakṣi dāvane tvaṃ viśikṣurasi yajñamātaniḥ
त्वम॑ग्ने॒ अदि॑तिर्देव दा॒शुषे॒ त्वं होत्रा॒ भार॑ती वर्धसे गि॒रा ।
त्वमिळा॑ श॒तहि॑मासि॒ दक्ष॑से॒ त्वं वृ॑त्र॒हा व॑सुपते॒ सर॑स्वती
tvamagne aditirdeva dāśuṣe tvaṃ hotrā bhāratī vardhase girā |
tvamiḻā śatahimāsi dakṣase tvaṃ vṛtrahā vasupate sarasvatī
त्वम॑ग्ने॒ सुभृ॑त उत्त॒मं वय॒स्तव॑ स्पा॒र्हे वर्ण॒ आ सं॒दृशि॒ श्रिय॑ः ।
त्वं वाज॑ः प्र॒तर॑णो बृ॒हन्न॑सि॒ त्वं र॒यिर्ब॑हु॒लो वि॒श्वत॑स्पृ॒थुः
tvamagne subhṛta uttamaṃ vayastava spārhe varṇa ā saṃdṛśi śriyaḥ |
tvaṃ vājaḥ prataraṇo bṛhannasi tvaṃ rayirbahulo viśvataspṛthuḥ
त्वाम॑ग्न आदि॒त्यास॑ आ॒स्यं१॒॑ त्वां जि॒ह्वां शुच॑यश्चक्रिरे कवे ।
त्वां रा॑ति॒षाचो॑ अध्व॒रेषु॑ सश्चिरे॒ त्वे दे॒वा ह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम्
tvāmagna ādityāsa āsyaṃ tvāṃ jihvāṃ śucayaścakrire kave |
tvāṃ rātiṣāco adhvareṣu saścire tve devā haviradantyāhutam
त्वे अ॑ग्ने॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑सो अ॒द्रुह॑ आ॒सा दे॒वा ह॒विर॑द॒न्त्याहु॑तम् ।
त्वया॒ मर्ता॑सः स्वदन्त आसु॒तिं त्वं गर्भो॑ वी॒रुधां॑ जज्ञिषे॒ शुचि॑ः
tve agne viśve amṛtāso adruha āsā devā haviradantyāhutam |
tvayā martāsaḥ svadanta āsutiṃ tvaṃ garbho vīrudhāṃ jajñiṣe śuciḥ
त्वं तान्सं च॒ प्रति॑ चासि म॒ज्मनाग्ने॑ सुजात॒ प्र च॑ देव रिच्यसे ।
पृ॒क्षो यदत्र॑ महि॒ना वि ते॒ भुव॒दनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी रोद॑सी उ॒भे
tvaṃ tānsaṃ ca prati cāsi majmanāgne sujāta pra ca deva ricyase |
pṛkṣo yadatra mahinā vi te bhuvadanu dyāvāpṛthivī rodasī ubhe
ये स्तो॒तृभ्यो॒ गोअ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒मग्ने॑ रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑ सू॒रय॑ः ।
अ॒स्माञ्च॒ ताँश्च॒ प्र हि नेषि॒ वस्य॒ आ बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑ः
ye stotṛbhyo goagrāmaśvapeśasamagne rātimupasṛjanti sūrayaḥ |
asmāñca tām̐śca pra hi neṣi vasya ā bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
