Rishi: आर्ष्टिषेणो देवापिः (वृष्टिकामः) · Devata: देवाः · Metre: त्रिष्टुप्
12 verses · 98 of 191
Devapi Arshtishena, seeking rain, addresses the Devas in trishtubh. He asks Brihaspati to come as Mitra, Varuna or Pushan and bring Parjanya to rain for Shantanu. Brihaspati places a shining, healthy word in Devapi's mouth. The rishi sits as hota for his brother Shantanu, kindles Agni in compassion, and the heavenly waters held by the Devas in the upper ocean stream down to the lower. Agni, kindled by Devapi, is asked to send the rain cloud. Ninety-nine thousand offerings are poured; Agni should give Indra his share and drive off disease and rakshasas. Devapi and Shantanu are the Kuru brothers of the Mahabharata line.
बृह॑स्पते॒ प्रति॑ मे दे॒वता॑मिहि मि॒त्रो वा॒ यद्वरु॑णो॒ वासि॑ पू॒षा ।
आ॒दि॒त्यैर्वा॒ यद्वसु॑भिर्म॒रुत्वा॒न्स प॒र्जन्यं॒ शंत॑नवे वृषाय
bṛhaspate prati me devatāmihi mitro vā yadvaruṇo vāsi pūṣā |
ādityairvā yadvasubhirmarutvānsa parjanyaṃ śaṃtanave vṛṣāya
आ दे॒वो दू॒तो अ॑जि॒रश्चि॑कि॒त्वान्त्वद्दे॑वापे अ॒भि माम॑गच्छत् ।
प्र॒ती॒ची॒नः प्रति॒ मामा व॑वृत्स्व॒ दधा॑मि ते द्यु॒मतीं॒ वाच॑मा॒सन्
ā devo dūto ajiraścikitvāntvaddevāpe abhi māmagacchat |
pratīcīnaḥ prati māmā vavṛtsva dadhāmi te dyumatīṃ vācamāsan
अ॒स्मे धे॑हि द्यु॒मतीं॒ वाच॑मा॒सन्बृह॑स्पते अनमी॒वामि॑षि॒राम् ।
यया॑ वृ॒ष्टिं शंत॑नवे॒ वना॑व दि॒वो द्र॒प्सो मधु॑माँ॒ आ वि॑वेश
asme dhehi dyumatīṃ vācamāsanbṛhaspate anamīvāmiṣirām |
yayā vṛṣṭiṃ śaṃtanave vanāva divo drapso madhumām̐ ā viveśa
आ नो॑ द्र॒प्सा मधु॑मन्तो विश॒न्त्विन्द्र॑ दे॒ह्यधि॑रथं स॒हस्र॑म् ।
नि षी॑द हो॒त्रमृ॑तु॒था य॑जस्व दे॒वान्दे॑वापे ह॒विषा॑ सपर्य
ā no drapsā madhumanto viśantvindra dehyadhirathaṃ sahasram |
ni ṣīda hotramṛtuthā yajasva devāndevāpe haviṣā saparya
आ॒र्ष्टि॒षे॒णो हो॒त्रमृषि॑र्नि॒षीद॑न्दे॒वापि॑र्देवसुम॒तिं चि॑कि॒त्वान् ।
स उत्त॑रस्मा॒दध॑रं समु॒द्रम॒पो दि॒व्या अ॑सृजद्व॒र्ष्या॑ अ॒भि
ārṣṭiṣeṇo hotramṛṣirniṣīdandevāpirdevasumatiṃ cikitvān |
sa uttarasmādadharaṃ samudramapo divyā asṛjadvarṣyā abhi
अ॒स्मिन्स॑मु॒द्रे अध्युत्त॑रस्मि॒न्नापो॑ दे॒वेभि॒र्निवृ॑ता अतिष्ठन् ।
ता अ॑द्रवन्नार्ष्टिषे॒णेन॑ सृ॒ष्टा दे॒वापि॑ना॒ प्रेषि॑ता मृ॒क्षिणी॑षु
asminsamudre adhyuttarasminnāpo devebhirnivṛtā atiṣṭhan |
tā adravannārṣṭiṣeṇena sṛṣṭā devāpinā preṣitā mṛkṣiṇīṣu
यद्दे॒वापि॒ः शंत॑नवे पु॒रोहि॑तो हो॒त्राय॑ वृ॒तः कृ॒पय॒न्नदी॑धेत् ।
दे॒व॒श्रुतं॑ वृष्टि॒वनिं॒ ररा॑णो॒ बृह॒स्पति॒र्वाच॑मस्मा अयच्छत्
yaddevāpiḥ śaṃtanave purohito hotrāya vṛtaḥ kṛpayannadīdhet |
devaśrutaṃ vṛṣṭivaniṃ rarāṇo bṛhaspatirvācamasmā ayacchat
यं त्वा॑ दे॒वापि॑ः शुशुचा॒नो अ॑ग्न आर्ष्टिषे॒णो म॑नु॒ष्य॑ः समी॒धे ।
विश्वे॑भिर्दे॒वैर॑नुम॒द्यमा॑न॒ः प्र प॒र्जन्य॑मीरया वृष्टि॒मन्त॑म्
yaṃ tvā devāpiḥ śuśucāno agna ārṣṭiṣeṇo manuṣyaḥ samīdhe |
viśvebhirdevairanumadyamānaḥ pra parjanyamīrayā vṛṣṭimantam
त्वां पूर्व॒ ऋष॑यो गी॒र्भिरा॑य॒न्त्वाम॑ध्व॒रेषु॑ पुरुहूत॒ विश्वे॑ ।
स॒हस्रा॒ण्यधि॑रथान्य॒स्मे आ नो॑ य॒ज्ञं रो॑हिद॒श्वोप॑ याहि
tvāṃ pūrva ṛṣayo gīrbhirāyantvāmadhvareṣu puruhūta viśve |
sahasrāṇyadhirathānyasme ā no yajñaṃ rohidaśvopa yāhi
ए॒तान्य॑ग्ने नव॒तिर्नव॒ त्वे आहु॑ता॒न्यधि॑रथा स॒हस्रा॑ ।
तेभि॑र्वर्धस्व त॒न्व॑ः शूर पू॒र्वीर्दि॒वो नो॑ वृ॒ष्टिमि॑षि॒तो रि॑रीहि
etānyagne navatirnava tve āhutānyadhirathā sahasrā |
tebhirvardhasva tanvaḥ śūra pūrvīrdivo no vṛṣṭimiṣito rirīhi
ए॒तान्य॑ग्ने नव॒तिं स॒हस्रा॒ सं प्र य॑च्छ॒ वृष्ण॒ इन्द्रा॑य भा॒गम् ।
वि॒द्वान्प॒थ ऋ॑तु॒शो दे॑व॒याना॒नप्यौ॑ला॒नं दि॒वि दे॒वेषु॑ धेहि
etānyagne navatiṃ sahasrā saṃ pra yaccha vṛṣṇa indrāya bhāgam |
vidvānpatha ṛtuśo devayānānapyaulānaṃ divi deveṣu dhehi
अग्ने॒ बाध॑स्व॒ वि मृधो॒ वि दु॒र्गहापामी॑वा॒मप॒ रक्षां॑सि सेध ।
अ॒स्मात्स॑मु॒द्राद्बृ॑ह॒तो दि॒वो नो॒ऽपां भू॒मान॒मुप॑ नः सृजे॒ह
agne bādhasva vi mṛdho vi durgahāpāmīvāmapa rakṣāṃsi sedha |
asmātsamudrādbṛhato divo no'pāṃ bhūmānamupa naḥ sṛjeha
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
